اسسامبلەيا مۇشەلەرىمەن جۇزدەستى

17 ساۋىردە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ورال مۇحامەد­جانوۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ (قحا) مۇشەلەرىن قابىلدادى, دەپ حابارلادى ءماجىلىستىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. قابىلداۋعا پارلامەنت ءماجىلىسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير بوبروۆ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىن­باسارى, حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ, سونداي-اق قازاق­ستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى يۋري تيموششەنكو, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى اتىنان سايلانعان  ءماجىلىس دەپۋتاتتارى جانە  «جاڭا قازاقستان» دەپۋتاتتىق توبىنىڭ مۇشەلەرى قاتىستى. كەزدەسۋدە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ورال مۇحامەد­جانوۆ ءسوز سويلەدى. ەڭ الدىمەن سىزدەردى قازاقستان­نىڭ جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگا­نىنا كەلۋلەرىڭىزبەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتاپ, قازاقستان حالقىنىڭ اسسامبلەياسى سياقتى اسا ماڭىزدى جانە­ بارلىق ەتنوستاردى توپتاس­تىرۋ­شى ينستيتۋتتىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدىڭ ءساتى تۇسكەنىنە ريزا­شى­لىعىمدى بىلدىرگىم كەلەدى, دەدى ءسوزىنىڭ باسىندا و.مۇحامەدجانوۆ. سودان كەيىن توراعا بۇل كەزدەسۋدىڭ ەلباسى – قازاقستان رەسپۋبلي­كاسى­نىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جۋىردا عانا بولىپ وتكەن سايلاۋداعى تاماشا جەڭىسىنىڭ ءىزىن الا ءوتىپ وتىرعانىنىڭ ەرەكشە ءمانى بار ەكەنىنە نازار اۋداردى. ەكونوميكاسى سەرپىندى دامۋشى جانە حالىقارالىق بەدەلى جوعارى جاس مەملەكەتتىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ جەكە ۇلەسى قازاقستاندىقتاردىڭ لا­يىق­تى باعاسىنا يە بولدى. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ دامۋى, شىنىمەن دە, تاڭعالدىرارلىق. ءبىر عانا مىسال, ءىجو 1994 جىلمەن سالىستىرعاندا 2011 جىلى 12 ەسە ءوستى, ياعني جان با­سىنا شاققاندا 700 اقش دوللارى­نان 9 مىڭ اقش دوللارىنا جەتتى, نەمەسە 13 ەسە ارتتى. جۇرگىزىلگەن تال­داۋ تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جيىرما جىلى ىشىندە بىردە-ءبىر ەل مۇنداي تاڭعالارلىق ناتيجەلەرگە قول جەتكىزە الماعانىن كورسەتەدى. ازيانىڭ ءوزىمىز ءجيى ايتاتىن جەدەل دامىعان ەلدەرىنىڭ ءبىرى – سينگاپۋر تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى 20 جىلى ىشىندە ءوزىنىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ كولەمىن 4 ەسە عانا ۇلعايتا الدى. ەل ەكونوميكاسىنا 122 ميلليارد دول­لاردان استام شەتەل ينۆەستيتسياسى تارتىلدى, دەدى ورال بايعونىس ۇلى. توراعا ءسوزىن ەلىمىزدە شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك قارقىندى دامۋدا, بۇگىنگى كۇنى 2,5 ميلليوننان استام قازاقستاندىق وسى سالادا جۇمىس ىستەيدى, دەپ جالعاستىردى. ال مەملەكەت ولارعا قولايلى جاع­داي جاساۋ ءۇشىن مۇمكىن بولعاننىڭ ءبارىن جاساۋدا. سونىڭ ناتيجەسىندە شاعىن جانە ورتا كاسىپورىندار شىعاراتىن ءونىم كولەمى ەلىمىزدەگى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ جيىنتىق كو­لەمى­نىڭ 32%-ىنا  جەتىپ وتىر. ءبۇ­كىلالەمدىك بانكتىڭ 2010 جىلعى بايا­ن­­داماسىندا ءبىزدىڭ ەلىمىز بيز­نەس­تىڭ مۇددەلەرى جولىندا رەفورمالار جاساۋ جونىنەن كوشباسشى دەپ تانىلدى. الەۋمەتتىك سالانىڭ دامۋىنا ۇلكەن ءمان بەرىلىپ وتىر. وتكەن ون جىلدىڭ وزىندە ەلىمىزدەگى ورتاشا جالاقى 5,5 ەسە ءوستى. بۇعان قوسا ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1 قاڭ­تا­رى­­نان باستاپ زەينەتاقىلاردىڭ ءمول­شەرى 30% ارتتىرىلدى, ال ەكىنشى جارتىجىلدىقتان باستاپ ءشا­كىر­ت­­اقىلار جانە بيۋدجەت سالاسى قىز­مەت­كەرلەرىنىڭ جالاقىسى وسىن­داي مولشەرگە ارتتىرىلاتىن بولادى. و.مۇحامەدجانوۆ سونداي-اق ەلىمىزدەگى تۇرعىن ءۇي, ءبىلىم بەرۋ, دەن­ساۋلىق ساقتاۋ  سالالارىنداعى جەتىستىكتەرگە توقتالىپ, بەدەلدى حا­لىق­­ارا­لىق ۇيىمدارعا تابىستى ءتور­اعالىق ەتكەنىمىزدى, ەتىپ وتىرعانىمىزدى ءجا­نە ەتەتىنىمىزدى اتاپ كورسەتتى. قازىر­گى كەزدە ەلىمىزدە قازاقستان قوعا­مىن­دا باسىم بولىپ وتىرعان ساياسي كوز­قاراستاردىڭ تۇگەلىن دەرلىك بىلدىرەتىن 10 ساياسي پارتيا جۇمىس ىستەيتىنىن, 18 مىڭنان استام ۇكىمەت­تىك ەمەس ۇيىم­دار تىركەلگەنىن, بۇق­ا­رالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ دا جەدەل دامىپ وتىر­عانىن كولدەنەڭ تارتتى. سايلاۋ ءناتي­جەلەرى قازاق­ستان حالقىنىڭ بىرلىگىن, سونداي-اق كەلىسىم, تۇراقتىلىق جانە تاعات­تى­لىق نەگىز بولعان ىرگەلى قۇندى­لىق­تارىمىزعا حالىقتىڭ ادال ەكەندىگىن دە كوز جەتكىزە دالەلدەگەنىنە ەكپىن ءتۇسىردى. وسىنىڭ ءبارى قوعامدا ەت­نوس­ارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلى­­سىم ورناتۋ جونىندەگى بىرەگەي ءۇل­گىنى جاساپ, ويداعىداي جۇزەگە اسىرا العان نۇر­سۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ دانا ءارى ويلاس­تىرىلعان سايا­ساتىنىڭ ءنا­تي­جەسى دەسەك, اسىرا ايتقاندىق بول­مايدى, دەدى توراعا. سونىمەن قاتار, بىرلىككە, ءتۇسى­نىس­تىك­كە نەگىز بولىپ وتىر­­عان ال­عى­­شارتتار تۋرالى كەڭى­نەن اڭگىمە­لەدى. پارلامەنتتىڭ «قا­زاق­ستان حالقى اس­سامبلەياسى تۋرا­لى» زاڭ جوباسىن قا­بىل­­داعانىن اي­رىقشا اتاپ وتە كەلىپ, جال­پى زاڭ شى­عار­ما­شىلىق جۇ­مىس, «نۇر وتان» فراك­تسيا­سىنىڭ قىز­مەتى جايىندا جان-جاقتى ماع­لۇمات ۇسىن­دى. و.مۇحامەدجانوۆ ءسوزىنىڭ سو­ڭىندا كەزدەسۋدىڭ ەلىمىز تاريحىنىڭ اسا ماڭىزدى كەزەڭىندە ءوتىپ جات­قانىن –  تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جيىر­ما­سىنشى جىلىنا اياق باسقانى­مىز­دى ايتتى. بۇل جىلداردىڭ وڭاي بولماعانىن, سوندىقتان دا بۇگىنگى كۇنى قول جەتكىزگەن تابىستارىمىز ءۇشىن ماقتانۋعا تولىق قۇقىمىز بار ەكەنىن ايرىقشا اتادى. ارينە, توقمەيىلسۋدەن اۋلاقپىز, ويتكەنى الدا ءالى تالاي جۇمىستار كۇتىپ تۇر­عانىن بىلەمىز. سىزدەرگە قازاقستان حالقى اسسامبلەيا­سىنىڭ XVII سەس­سياسىنىڭ جۇمى­سىندا تا­بىس تىلەيمىن جانە اسسامبلەيا مەن پارلامەنت ءماجىلىسى ارا­سىنداعى جەمىستى ىن­تىماقتاستىقتى ودان ءارى جالعاس­تىرۋعا سەنىم ار­تامىن, دەدى توراعا.