كەدەننەن كەدەرگى كەلمەسىن

پارلامەنت سەناتىندا قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ باسشىسى قايرات يششانوۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن «كەدەن وداعى – ينتەگراتسيانىڭ ءوزارا ءتيىمدى ءپىشىنى» تاقىرىبى بويىنشا دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى بولدى, دەپ حابارلادى وسى پالاتانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. وتىرىستى اشا كەلىپ, ق.يششانوۆ كەدەن وداعىنىڭ قىزمەتىن رەتتەيتىن زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ تۇرعىسىندا تالقىلاۋ­لار­دىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. سەناتور اتاپ وتكەندەي, قازىرگى كەزدە كەدەن وداعى اۋماعىنا بىرىڭعاي كەدەن تاريفتەرى ەنگىزىلدى, كەدەن الىمدارى مەن ەكونوميكالىق شەك­تەۋلەر الىنىپ تاستالدى. بۇل, ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, كەدەن وداعىنا قاتىسۋشى مەملەكەت­تەر­دىڭ ىشكى جالپى ءونىمىن 5 جىل بويى 15 پايىزعا ۇلعايتۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەدى. ق.يششانوۆتىڭ اي­تۋىن­شا, مەملەكەتتەر اراسىنداعى كەدەرگىلەردىڭ جويىلۋى مەن تاۋار­لاردىڭ ەركىن قوزعالىسى ءبا­سە­كەلەستىكتى دامىتۋعا ىقپال ەتەدى, ول ءوز كەزەگىندە وندىرىلەتىن ءونىم مەن باعانى تومەندەتۋگە جاردەم­دەسەدى. بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىس­تىك ماسەلەلەرىنە قاتىستى سەناتور بەك اياسىنداعى ىقپالداستىق ۇدە­رىستەرىن دامىتۋ ساۋدا جانە ەكونوميكالىق قاتىناستاردى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە, قاتىسۋشى مەم­لە­كەت­تەردىڭ سىرتقى نارىقتار­داعى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارت­تىرۋدا بىرىگۋگە ىقپال ەتەتىنىن ايتتى. «بەك-ءتىڭ قۇرىلۋى حالىق­تىڭ شەكارا اسۋىنا شەكتەۋدى الىپ تاستاي وتىرىپ, بىرىڭعاي ەڭ­بەك رىنوگىن قالىپتاستىرۋعا, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن رەتتەۋ ساياساتىن كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ق.يششانوۆ. تالقىلاۋ بارىسىندا ءسوز ال­عان سەناتور ن.نۇرمانبەتوۆ ىق­پال­داستىق تۇرعىسىندا بىرلەسۋ ءىس-قيمىلىن قۇقىقتىق تۇرعىدان   قامتاماسىز ەتۋگە نازار اۋداردى. كەدەن ودا­عىنىڭ كەدەن كودەكسى تۋرالى كەلىسىم 2010 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن بەلارۋس, قازاقستان مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ بىرىڭعاي كەدەن اۋماقتارىندا كەدەندىك رەتتەۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى جۇمىس ىستەي باستادى. پارلامەنت سەناتى كەدەن ودا­عىنىڭ كەلىسىم-قۇقىقتىق بازاسىن نىعايتۋ, بىرىڭعاي كەدەن ءتاريفىن ەنگىزۋ ءۇشىن جاعداي قالىپتاستىرۋ, سىرتقى ساۋدا جانە كەدەندىك رەتتەۋ, سانيتارلىق, ۆەتەريناريالىق جانە فيتوسانيتارلىق باقىلاۋ ءجو­نىن­دەگى (30-دان استام) زاڭ جو­بالارىن قابىلدادى. كەدەن ودا­عى­نىڭ ينس­تيتۋتتىق قۇرىلىم­دا­رىن دامىتۋ جونىندەگى بازا قالىپتاستى. كەدەن وداعىنىڭ بىرىڭعاي كەدەندىك اۋماقتارىندا بىردەي كەدەندىك اكىمشىلىكتەندىرۋدىڭ ءتۇر­لەرى مەن تاسىلدەرىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا حالىقارالىق كە­لىسىمدەردىڭ جوبالارى قوسىمشا ازىرلەندى. ول ەۋرازەق ايا­سىن­داعى كەدەن وداعىنا مۇشە مەم­لەكەتتەردىڭ كەدەن قىزمەتتەرى وكىل­دىكتەرىنىڭ كەدەن ىستەرى ءجو­نىن­دەگى ىنتىماقتاستىعى مەن ءوز­ارا كومەكتى, كەدەن وداعىنىڭ سىرتقى شەكاراسىنداعى كولىك باقىلاۋىن جۇزەگە اسىرۋ, كەدەن وداعىنا ءمۇ­شە مەملەكەتتەر كەدەن قىزمەت­تەرى­نىڭ بىرلەسكەن ارىپتەستىگى قۇ­جاتتارى. «دوڭگەلەك ۇستەل» وتىرىسىندا ءوزارا ساۋدا بارى­سىن­داعى تاۋار­لاردىڭ ەركىن اينا­لى­مىن قامتا­ماسىز ەتۋ, ءۇشىنشى ەلدەرمەن ساۋدا ءۇشىن قولايلى جاع­داي تۋعىزۋ, كەدەن وداعىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكالىق ىن­تى­ماقتاستىعىن ودان ءارى دا­مىتۋ تۋرالى دەپۋ­تات­تاردىڭ ساۋال­دا­رىنا ەكونومي­كا­لىق دامۋ جانە ساۋدا ءمينيسترى­نىڭ ورىنباسارى ق.بيشىمباەۆ جاۋاپ بەردى. شارادا ءسوز العان قارجى مي­نيسترىنىڭ ورىنباسارى ر.ءدا­لەن­وۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى مي­نيسترى­نىڭ ورىنباسارى س.حاسەنوۆ, كو­لىك ءجا­نە كوممۋنيكاتسيا مي­نيس­ترى­نىڭ ورىنباسارى ا.بەكتۇروۆ, دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىن­با­سارى ە.ءبايجۇنىسوۆ, «اتامەكەن» وداعى» قازاقستان ۇلتتىق ەكونو­مي­كالىق پالاتاسى باسشى­سى­­نىڭ ورىن­با­سارى ا.ەۆنيەۆ, ين­­دۋست­ريا جانە جاڭا تەحنولوگيا­لار مينيسترلىگى ونەركاسىپ كوميتەتى­نىڭ توراعاسى ا.تاسپيحوۆ الىس شەتەلدەرمەن ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەشەگى, مەملەكەتتىك ورگاندار­دىڭ بيز­نەس ورتالارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلى, ترانزيتتىك-كولىك الەۋە­­تىن, بىرىڭعاي كەدەندىك-تاريفتىك رەتتەۋ سالاسىنداعى قۇقىق قول­دانۋ تاجىريبەسىن دامىتۋ تۋ­رالى دەپۋتاتتاردىڭ كوپتەگەن ساۋال­دارىنا جاۋاپ بەردى. تالقىلاۋ ناتيجەسى بويىنشا ءتيىستى ۇسىنىس ازىرلەندى.