ۇشقوڭىر

بۇرىنعى شامالعان, قازىرگى ءۇش­قوڭىر اۋىلىندا 36 ۇلت وكىلى قو­نىستانعان. جيىرما مىڭعا تارتا حالىقتىڭ تۇرمىسى دا اۋىز تولتى­رىپ ايتۋعا تۇرارلىقتاي. جانە جىل­دان-جىلعا كۇنكورىستەرى جاقسا­رىپ كەلەدى. مۇندا وسكەلەڭ ۇرپاققا سانالى تاربيە, ساپالى ءبىلىم بەرۋ­دىڭ بارلىق جولدارى قاراستىرىل­عان. اتاپ ايتساق, ءتورت جىل بۇرىن 280 بالاعا ءوز ەسىگىن ايقارا اشقان «بوتا» بالاباقشاسى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەنىڭ قاي جاعىنان بول­ما­سىن ءمىنسىز بولۋىن قامتا­ماسىز ەتۋدە. ولاردىڭ تۇلعا بولىپ قا­لىپ­تاسۋى جولىندا اۋىلداعى سوڭ­عى زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جاب­دىق­تالعان ءۇش مەكتەپ پەن ءبىر مەكتەپ-گيمنازيا ۇستازدارى ايانباي ەڭبەكتەنۋدە. مەكتەپ دەمەكشى, ۇشقوڭىر اۋى­لىنداعى ەلباسى العاش قالام ۇستاپ, ءارىپ تانىعان قاراساي با­تىر (بۇرىنعى فۋرمانوۆ) اتىن­داعى ورتا مەكتەپتىڭ ورنى ەرەكشە. مۇن­داعى ءاربىر شاكىرت «پرەزيدەنتىمىز وقىعان مەكتەپ», دەپ ماقتانىپ, مەملەكەت باسشىسى­نىڭ ءومىربايا­نىن جاتقا بايان­دايدى. سەبەبى, وسىن­داعى «شاپا­عات» اتتى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە وقۋشىلاردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي بار. 1998 جىلى اشىلعان مۇراجاي اۋىل تاريحىنان حابار بەرەتىن سان الۋان دەرەكتەر مەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ءومىرى مەن ەڭبەك جولىنان سىر شەرتەتىن ءجادى­گەر­لەرگە تولى. ەلباسىنىڭ قولى­نان «قۇرمەت» وردەنىن العان مۇرا­جاي مەڭگەرۋشىسى رىمكەش بايقو­نىسوۆا ءاربىر جادىگەرگە ءتىل ءبىتىرىپ, ءتۇسى­نىكتى ەتىپ ورنالاستىرعان. 2007 جىلى پرەزيدەنت جولى ءتۇسىپ العاش ءبىلىم العان مەكتەبىن ارا­لاعاندا ءوز ريزا­شىلىعىن ءبىلدىرىپ, 60 سۋرەتتى سىيعا تارتقان ەكەن. اۋىلدىڭ وركەندەپ, گۇلدەنۋى­نە ۇلكەن ءمان بەرەتىن ەلباسى­مىزدىڭ تۋعان جەرىندە اۋىل شا­رۋاشى­لى­عىنا, قۇرىلىس جۇمىس­تا­رىنا قا­جەت مامانداردى دايىنداۋ ءىسى دە جولعا قويىلعان. وسى ماقساتتا سۋ شارۋا­شىلىعى كوللەدجى مەن № 2 كاسىپتىك مەكتەپ تە ءوز جۇمىستارىن ءمىنسىز اتقارىپ كەلەدى. ال اۋىل جاستارى­نىڭ بوس ۋا­قىتتارىن ءتيىمدى وتكى­زۋىنە ەلدى مەكەندەگى ءما­دە­نيەت ۇيىندە بارلىق جاعداي جاسال­عان. سالا­ماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ ءۇشىن ارنايى سپورت ۇيىرمەلەرى جۇ­مىس ىستەسە, بىلىمدەرىن تەرەڭ­دەتىپ, ويلارىن جەتىلدىرگىسى كەلەتىندەرگە كىتاپحانا ەسىگى اشىق. كينوتەاتر مەن جاستار ور­تا­لىعى دا جاقىندا ىسكە قو­سىل­ماق. وركەنيەتتى اۋىل ۇشقوڭىر­لىق­­تاردىڭ دەنساۋلىعى دا مىقتى بو­لۋى ءۇشىن جاڭادان اشىلعان كوپ سالالى اۋىلدىق  50 توسەكتىك اۋرۋحانا جۇمىس ىستەسە, ەمحانا 150 ادامدى بىردەن قابىلداپ ءتيىستى دارىگەرلىك قىزمەت كورسەتەدى. ال تىرشىلىك ءنارى – اۋىز سۋدىڭ تازا­لىعىنا «نۇربول» جشس زور كو­ڭىل بولسە, كوگىلدىر وتىننىڭ ءوش­پەۋىن «سيگما» اتتى سەرىكتەستىك قاداعالاپ وتىرادى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, وسىنداعى بارلىق مەكەمەلەر مەن كاسىپورىندار, ۇيىمدار بولسىن, ءوز جەرلەستەرى ەلباسىنىڭ سارا ساياساتىن قولداپ, كورسەتكەن باعىت-باعدارى بويىنشا جۇمىس­تا­رىن جۇرگىزۋدە. بۇگىنگى تاڭدا جۇرەك تازالىعى مەن يماننىڭ بەرىكتىگى ادام با­لاسى ءۇشىن اسا قاجەت. ۇشقوڭىر اۋىلى­نىڭ شەتىندە, تولە ءبيدىڭ قالپاعىن­داي بولعان تابيعاتى تاماشا, اۋاسى تازا ۇشقوڭىر تاۋى­نىڭ بوكتەرىنە جاقىن قاراساي مەشىتى ورنالاسقان. كەرەمەتتەي كوز تارتادى. اللا ءۇيىنىڭ ەسىگى ءار مۇسىلمانعا ايقارا اشىق. ون جىل بويى ويى ءتۇزۋ ادامدى يماندى­لىققا شاقىرىپ, ادالدىق­قا ۇگىت­تەگەن وبلىستىق مەشىت بۇل. كا­ليماعا ءتىلى كەلگەندەر وسىندا كەلىپ نەكە قيدىرىپ, جۇما ناماز­عا جىعىلۋعا, نەمەسە يماندى­لىق ۋاعىزدارىن تىڭداۋعا كەلىپ تۇرا­دى. ال ودان ءارى, تاۋ بوكتەرىن بەتكە الساڭىز كورىكتى مازارعا كوزىڭىز تۇسەرى انىق. وندا نۇرسۇل­تان ءابىش ۇلىنىڭ اتا-بابالارى, اكە-شەشەسى ماڭگى ۇيقىدا جاتىر. قاۋىرت جۇمىستاردان قولى بوسا­عان­دا, ءساتى تۇسكەندە ەلباسى وسى تۋعان ولكەگە ات باسىن بۇرىپ, ارۋاقتارعا قۇران باعىشتاپ قاي­تا­تىن قاسيەتتى ورىن. بالالىقتىڭ بال داۋرەن شاعى­نىڭ باعالى ەستەلىكتەرى ساقتال­عان قارا شاڭىراقتىڭ دا وتى مازداپ تۇر. مىنە, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز تى­نىستاپ, تۇلەپ ۇشقان اۋىل كەلبەتى وسىنداي. جامبىل بابامىز: «ەڭسەسى بيىك ەل الىپ, ەل باستاعان ەر الىپ» دەپ جىرلاعانداي, تاۋەل­سىزدىكتىڭ تۋىن بەرىك ۇستاعان ەل­باسىن وتكەن ساياسي ناۋقاندا جەرلەستەرى دە ەش كۇمانسىز قولداي ءبىلدى. بارلىعى ءبىراۋىزدان بەلسەندىلىك تانىتىپ, داۋىستارىن  بەردى. بۇل ەڭ الدىمەن حالىق قالاۋ­لىسىنىڭ ەل سەنىمىنەن شى­عىپ, ءۇمىتىن اقتاي بىلگەندىگىنىڭ جەمىسى. كۇمىسجان بايجان.