بىلتىرعى ماۋسىم ايىنان بەرى قازاقستان شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا (شىۇ) توراعالىق ەتۋدە. وسى ۇيىمعا بيىل 10 جىل تولادى. ونىڭ مەرەيتويلىق ءسامميتى دە قازاقستاندا وتكەلى وتىر. وسىعان وراي ءبىز ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى – قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى چجوۋ لي مىرزاعا جولىعىپ, بىرنەشە سۇراق قويعان ەدىك.
– قۇرمەتتى ەلشى مىرزا! شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى جۇمىسىنىڭ بەلسەندىلىگىن ءسىز قالاي باعالايسىز؟ ول وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى قالاي اتقارۋدا؟
– ءوزى قۇرىلعان 10 جىلدىڭ ىشىندە بۇل ۇيىم ايماقتاعى ءمۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى دوستىقتى جانە تاتۋ كورشىلىكتى نىعايتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارا وتىرىپ, ولاردىڭ اراسىنداعى بارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە ءجانە بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا ءۇلكەن ىقپال جاساپ كەلەدى. ناقتى ايتار بولساق,
بىرىنشىدەن, ءتۇرلى دەڭگەيلەر مەن سالالاردى قامتىعان جەتىلدىرىلگەن جاڭا قۇرىلىمدار پايدا بولدى, مۇنىڭ ءوزى بەرىك قۇقىلىق جانە ينستيتۋتتىق نەگىزگە جول سالدى. سونىڭ ىشىندەگى حاتشىلىق پەن ايماقتىق انتيتەررورلىق قۇرىلىمدار قازىر ابدەن جەتىلىپ, ۇلكەن تيىمدىلىكپەن جۇمىس ىستەۋدە.
ەكىنشىدەن, مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى ساياسي ءوزارا سەنىم تۇراقتى تۇردە نىعايا تۇسۋدە. ۇيىم شەڭبەرىندە جىلىنا ءبىر رەت مەملەكەت باسشىلارى مەن ۇكىمەت باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋى ءوتىپ تۇرادى. وندا باسشىلار ءوزارا ىنتىماقتاستىق ءماسەلەلەرى تۋرالى پىكىر الىسادى, سونىمەن بىرگە ايماقتاعى جانە حالىقارالىق ماڭىزدى وقيعالاردى تالقىلاپ وتىرادى. 2007 جىلى ۇيىمعا مۇشە بارلىق مەملەكەتتەر ۇزاق مەرزىمدىك تاتۋ كورشىلىك, دوستىق جانە ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كەلىسىمگە قول قويدى. بۇل كەلىسىم ۇيىم ءمۇشەلەرىنىڭ ءوزارا سەنىم, تاتۋ كورشىلىك جانە دوستىقتى تەرەڭدەتۋ ءجونىندەگى ماقساتتارىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن قالادى.
ۇشىنشىدەن, مۇشە-مەملەكەتتەر لاڭكەستىككە, سەپاراتيزم مەن ەكسترەميزمگە, ەسىرتكى كونترابانداسى مەن قارۋ-جاراقتىڭ زاڭسىز ساتىلۋىنا, ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى كۇرەستە ءبىر-بىرىنە ءوزارا قولداۋ كورسەتىپ وتىرادى. ونىڭ ۇستىنە سوڭعى جىلدارى بىزدەر اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك, ەنەرگيا تاسىمالداۋ مەن اسا ءىرى حالىقارالىق شارالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ىستەرىندەگى ىنتىماقتاستىقتى دا دامىتىپ كەلەمىز. وسىلاردىڭ ءبارى دە مۇشە ەلدەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ ءمۇددەسىنەن شىعىپ وتىر. سونداي-اق ءبىزدىڭ ۇيىمىمىز اۋعان پروبلەمالارىن رەتتەۋدە دە ماڭىزدى ءرول اتقارۋدا.
تورتىنشىدەن, ءمۇشە-مەملەكەتتەردىڭ اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تا ارتىپ كەلەدى. كوپجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسى ءبىزدىڭ الدىمىزعا تاۋاردىڭ, اقشا قاراجاتىنىڭ, قىزمەت كورسەتۋ مەن تەحنولوگيالاردىڭ ەركىن اينالىسىنا قول جەتكىزۋ ماقساتىن قويىپ وتىر. ءبىز قارجى-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى, پەرسپەكتيۆالى ايماقتىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى كوزدەيتىن شىۇ-نىڭ ىسكەرلىك كەڭەسى مەن بانك بىرلەستىگىن قۇردىق. بۇگىنگى كۇنى ساۋدا, ينۆەستيتسيا, قاراجات, سالىق سالۋ, كەدەن, ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, عىلىم مەن تەحنولوگيا سالالارىنداعى ءجۇزدەن ارتىق ۇسىنىلعان جوبالار ىسكە اسۋدا. بۇكىلالەمدىك قارجىلىق داعدارىس باستالعاندا شىۇ-عا ءمۇشە مەملەكەتتەر ءوزارا تىعىز ىقپالداسا وتىرىپ, داعدارىستىڭ سالدارىن ەڭسەرۋگە ارنالعان كوپجاقتى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى بەلسەندىرەك جۇرگىزۋ ءجونىندە بىرلەسكەن باستاما كوتەردى. سونىڭ ىشىندە كولىكتى, مونيتورينگتى جانە ايماقتىق ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق پەرسپەكتيۆالارىنا ساراپتاما جاساۋدى دامىتۋ باستامالارى بولدى. وسى شارالاردىڭ ءبارى شىۇ-نىڭ ەكونوميكالىق فۋنكتسيالارىن نىعايتا وتىرىپ, مۇشە-مەملەكەتتەر ەكونوميكالارىنىڭ دەپرەسسيادان شىعۋىنا ءجانە ءوسىمدى قالپىنا كەلتىرۋگە قىزمەت ەتتى.
بەسىنشىدەن, مۇشە مەملەكەتتەر گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىققا دا ۇلكەن ءمان بەرۋدە. بۇگىنگى كۇنى عىلىم مەن تەحنيكا, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت, دەنساۋلىق ساقتاۋ, تۋريزم, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, باق سالالارىندا كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتاردىڭ جوسپارلارى جاسالعان ءجانە ولار ىسكە اسىرىلۋدا.
التىنشىدان, شىۇ مولدىرلىك جانە اشىقتىق قاعيداتىن ۇستانىپ, باسقا ەلدەرمەن جانە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ۇنقاتىسۋلاردى جانداندىرۋدا. قازىر شىۇ مەن بۇۇ, اسەان, تمد, ەۋرازەق, ۇقشۇ جانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدار اراسىندا ءتۇسىنىستىك جانە ىنتىماقتاستىق جونىندەگى مەموراندۋمدارعا قول قويىلعان. موڭعوليا, پاكستان, يران جانە ءۇندىستان مەملەكەتتەرى ۇيىمعا بايقاۋشىلار, ال بەلارۋس پەن شري-لانكا ديالوگ-ارىپتەس رەتىندە تارتىلعان. سونىمەن بىرگە, شىۇ-اۋعانستان كونتاكتىلىك توبى دا قۇرىلعان. ۇيىمىمىز حالىقارالىق كونفەرەنتسيالار مەن فورۋمدارعا دا بەلسەنە قاتىسادى. مىنە, وسىلاردىڭ ءبارىن قورىتىندىلاي كەلگەندە شىۇ-نى ءوزارا ىنتىماقتاستىقتىڭ جىلدام دامىپ كەلە جاتقان ايماقتىق تەتىگى دەپ ايتا الامىز. ول ايماقتا جانە بۇكىل الەمدە بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا, حالىقارالىق قاتىناستاردى دەموكراتيالاندىرۋعا, ىرعاقتى داميتىن ايماق قۇرۋعا ىقپال ەتە الاتىن قۋاتتى الەۋەتى بار ماڭىزدى ۇيىم.
– كەيبىر ساياساتكەرلەر شىۇ-نى ءبىزدىڭ ايماعىمىزعا امەريكانىڭ اسكەري قاتىسىن بولدىرماۋعا قارسى قۇرىلعان ۇيىم دەسەدى. ءسىز وعان نە ايتار ەدىڭىز؟
– شىۇ «شانحاي بەستىگى» تەتىگىنىڭ نەگىزىندە قۇرىلىپ, شەكارادا ءوزارا سەنىم مەن قارۋسىزدانۋعا قول جەتكىزۋدى ماقسات ەتىپ قۇرىلعان ۇيىم ەكەنى كوپكە ءمالىم. ول العاشقى شەكارالىق كەلىسسوزدەردەن باستاپ, ۇيىم بولىپ قۇرىلۋعا دەيىن ءبىر-اق ايقىن ماقساتتى كوزدەدى. ناقتى ايتاتىن بولساق, ول – ايماقتاعى قاۋىپسىزدىك ورتاسىن قۇرۋ مەن ءوزارا سەنىمدى قالىپتاستىرۋ. بۇعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن ۇيىم تاتۋ كورشىلىك پەن دوستىقتى نىعايتىپ, ايماقتا بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە تىرىسادى. سونىمەن بىرگە شىۇ كورشى ەلدەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ءبىر-بىرىنە قارسى كەلمەۋ قاعيداتىن ۇستانادى. ءبىز ءۇش ز ۇلىمدىق: لاڭكەستىك, ەسىرتكى كونترابانداسى جانە ترانسشەكارالىق ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى كۇرەستى كۇشەيتۋ ءۇشىن بىرلەسكەن ويىندار وتكىزەمىز, وسى باعىتتاعى ىنتى
ماقتاستىقتاردى جانداندىرۋ ارقىلى ايماقتاعى تىنىشتىقتى ساقتايمىز. بىراق بۇلار باسقا ەلدەر مەن حالىقارالىق ۇيىمدارعا قاۋىپ توندىرمەيدى جانە ەشقانداي ءۇشىنشى جاققا قارسى باعىتتالماعان.
– شىۇ لاڭكەستىككە, سەپاراتيزمگە قارسى كۇرەس ۇيىمىنان بولاشاقتا ءوزارا بىرلەسكەن قورعانىس وداعىنا اينالۋى مۇمكىن بە؟
– ءوز ءىس-ارەكەتىنىڭ باسقا ەلدەر مەن حالىقارالىق ۇيىمدارعا قارسى باعىتتالماعاندىعى – شىۇ حارتياسىنا ەنگىزىلگەن ماڭىزدى قاعيدات. وسىنىڭ ءوزى شىۇ-نىڭ باسقا حالىقارالىق ۇيىمداردان, سونىڭ ىشىندە اسكەري-قورعانىس وداقتارىنان نەگىزگى ايىرماشىلىعى بولىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە شانحاي بەستىگىنىڭ ۇيىمدى قۇرعانداعى ماقساتى – مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءوزارا سەنىمىن ارتتىرۋدى عانا كوزدەگەن, دەمەك ول سىرتتان بولاتىن قاۋىپكە قارسى باعىتتالماعان. مەن جوعارىدا شىۇ شەڭبەرىندە قانداي ءىس-ارەكەتتەر جاسالاتىنىن اتاپ بەردىم. شىۇ بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ ءۇشىن ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ, سونداي-اق باسقاعا قوسىلماۋ, ەلدەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ءبىر-بىرىنە قارسى تۇرماۋىن جاقتايتىن قاعيداتتى باسشىلىققا العان جاڭا تۇجىرىمدى قولدايدى. سوندىقتان شىۇ-عا ءمۇشە مەملەكەتتەردىڭ اسكەري سالاداعى ىنتىماقتاستىعى دا ايماقتاعى قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتىڭ ساقتالۋىن عانا كوزدەيدى. وسى مىندەتتەر شىۇ-نىڭ بولاشاقتا قورعانىس بلوگىن قۇرۋدى كوزدەمەيتىندىگىن كورسەتىپ تۇر ەمەس پە.
– بۇگىنگى كۇنى شىۇ ءىس-ارەكەتىندەگى نەگىزگى باسىمدىق جوعارىدا ايتىلعان ءۇش زۇلىمدىققا قارسى كۇرەسكە بەرىلىپ وتىر. ال بولاشاقتا نەگىزگى باسىمدىق ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىققا بەرىلۋى مۇمكىن بە؟
– ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق – كووپەراتسيانىڭ ماڭىزدى سالالارىنىڭ ءبىرى. بارلىق مۇشە مەملەكەتتەر دە ۇيىمنىڭ قۇدىرەتتى الەۋەتى مەن زور پەرسپەكتيۆالارىنا بايلانىستى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ دامۋىنا ۇلكەن كوڭىل بولۋدە. جوعارىدا اتاپ وتكەن كوپجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ءجونىندەگى باعدارلاما مەن ونى ءجۇزەگە اسىرۋ جوسپارىندا بىرلەسكەن جۇمىستار ارقىلى ورتاق تابىس اكەلەتىن كوپتەگەن جوبالار ايتىلعان. ولاردىڭ ءبىرازى قازىر ىسكە اسىرىلىپ تا جاتىر. بولاشاقتا شىۇ ايماقتاعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرا ءتۇسۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونىڭ ىشىندە تاراپتاردىڭ بارىنە دە تابىس اكەلەتىن بىرلەسكەن پايدالى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ويىمىزدا بار. ساۋدا مەن ينۆەستيتسياعا جاقسى جاعداي تۋعىزۋ ءۇشىن ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋ كوزدەلۋدە.
– قىتايدىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمىندا شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۇلەسى قانداي؟
– قىتاي جانە شىۇ-عا باسقا دا مۇشە مەملەكەتتەر ءوزارا ساۋدا ارىپتەستەرى بولىپ تابىلادى. 2010 جىلدىڭ ستاتيستيكالىق ءمالىمەتتەرىنە قاراعاندا, قىتاي مەن رەسەي اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 55,4 ملرد. اقش دوللارى كولەمىنە جەتتى. بۇل داعدارىسقا دەيىنگى كورسەتكىشكە جەتىپ قالعان مەجە. ال قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى جىل قورىتىندىسى بويىنشا 20,4 ملرد. دوللارعا جەتتى. ايتا كەتەرلىگى, قىتاي قازاقستان ءۇشىن ەڭ ۇلكەن ساۋدا ارىپتەسىنە اينالدى. قىتاي مەن تاجىكستان اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 4,2 ملرد, قىتاي-وزبەك ساۋداسى 2,1 ملرد, دوللارعا جەتىپ, ءبىز بۇل مەملەكەتتەردىڭ ەكىنشى ورىنداعى ساۋدا ارىپتەسى بولدىق. قىتاي جاعى بۇدان ءارى دە ءوزارا ۇتىمدى ساۋدا بايلانىستارىن دامىتۋدى جالعاستىرا بەرەتىن بولادى. سونىڭ ىشىندە شىۇ-عا باسقا دا مۇشە مەملەكەتتەر بار.
– شىۇ-عا مۇشە-مەملەكەتتەردىڭ گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىعى تۋرالى دا ايتىپ بەرسەڭىز. سونىڭ ىشىندە وسى سالادا قازاقستان-قىتاي ىنتىماقتاستىعىن قاي باعىتتاردا دامىتا ءتۇسۋ كەرەك دەپ ويلايسىز؟
– ۇيىمعا مۇشە بارلىق مەملەكەتتەردىڭ دە تەرەڭ تاريحى, تاماشا مادەنيەتى بار. ولار ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستى جانە ءبىرىن ءبىرى بايىتا تۇسەدى. ءوزىنىڭ 10 جىلدىق تاريحىندا مۇشە-مەملەكەتتەر وسى سالاداعى ىنتىماقتاستىعىن مادەنيەتتەردىڭ كوپتۇرلىلىگىن سىيلاۋ قاعيداتىن باسشىلىققا العان «شانحاي رۋحىنىڭ» باستاماسىمەن ۇنەمى العا دامىتىپ كەلەدى. قازىردىڭ وزىندە ونىڭ قول جەتكىزگەن تاماشا جەتىستىكتەرى بار. وسىنىڭ ءوزى ءارتۇرلى مادەنيەتتەر مەن وركەنيەتتەر ءوزارا ۇيلەسىمدى ءومىر سۇرە الاتىنىن الەمگە كورسەتىپ وتىر. ءوزارا ديالوگتار مەن پىكىر الىسۋلاردى تۇراقتى تۇردە نىعايتا بەرۋدى ساياسي ءوزارا سەنىمنىڭ نەگىزى جانە كەپىلى دەپ ساناۋعا بولادى. تاراپتاردىڭ بارىنە دە پايدالى ىنتىماقتاستىقتار ۇيىمنىڭ دامۋى مەن ومىرشەڭدىگىنىڭ ماڭىزدى فاكتورى بولىپ تابىلادى. بولاشاقتا تاراپتار ءوزارا ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا الەۋەتتەرىن اشا تۇسەدى, سونىڭ ىشىندە بيلىك باستاماشىلىق ءرولىن اتقارسا, حالىق بەلسەندى تۇردە ونى وزدەرى جانداندىراتىن بولادى. ءسويتىپ, گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىق نارىققا بەيىمدەلىپ, ۇلكەن كولەمگە يە بولادى, مۇنىڭ ءوزى ۇيىمنىڭ دا دامي تۇسۋىنە قىزمەت ەتەدى دەپ ويلايمىن.
قىتاي مەن قازاقستان باسشىلىعىنىڭ تىكەلەي قامقورلىعى ارقاسىندا ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىق ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتىڭ قۇرامداس بولىگى رەتىندە سەرپىندى دامىپ كەلەدى. سوڭعى جىلدارى تاراپتار كونفۋتسي ينستيتۋتتارىن قۇرۋدا, سونداي-اق كوركەمونەرپازدار انسامبلدەرىمەن الماسىپ, جاقسى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. بولاشاقتا دا وسى سالاداعى ىنتىماقتاستىقتار دامي تۇسەدى, سونداي-اق تۋريستىك ۆەدومستۆولار مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتتەرى اراسىنداعى بايلانىستار دا تەرەڭدەيتىن بولادى.
– ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردى تەرەڭدەتۋ ماقساتىمەن قازاقستان ءوزىنىڭ ەگەمەن بيلىگىنىڭ ءبىر بولىگىن ۇلتۇستىلىك ورگان – كەدەن وداعى, ۇقشۇ, ەۋرازەق سەكىلدى ۇيىمداردىڭ قۇزىرىنا بەردى. ال قىتاي تارابى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردى تەرەڭدەتۋ ءۇشىن وسىنداي قادامدارعا بارا الار ما ەدى؟
– قىتاي جاعى قازاقستاننىڭ ايماقتىق ينتەگراتسيانى تەرەڭدەتۋ جولىنداعى بەلسەندى قادامدارىن جوعارى باعالايدى. ءبىز وسى ايماقتاعى ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانى تەرەڭدەتۋدىڭ تاماشا پەرسپەكتيۆالارى بار دەپ سانايمىز. اشىقتىق ءپرينتسيپى ۇستالىناتىن, ەكونوميكالىق ينتەگراتسياسى بار دامۋشى ءوڭىر ارقاشاندا ايماق ەلدەرىنىڭ, ءتىپتى بۇكىل الەمنىڭ ينتەگراتسيالانۋىنا جاقسى جاعداي تۋعىزا الادى. وسىعان بايلانىستى قىتاي شىۇ شەڭبەرىندەگى ەركىن ساۋدا ايماعىنىڭ قۇرىلۋىن بەلسەندى تۇردە قولدايدى. سونىمەن بىرگە, وسى ەكونوميكالىق ينتەگراتسيالانۋ ۇدەرىسىن ىنتالاندىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق زاڭدارى مەن ساياسي ۇستانىمدارىنىڭ ءمولدىرلىك دەڭگەيىن ارتتىرۋ, پورتتار قۇرىلىسىن سالۋ مەن ولاردى باسقارۋدى جانداندىرۋ, كەدەندىك پروتسەدۋرالاردى جەڭىلدەتۋ, ستاندارتتار مەن تاۋارلار ساپاسى سەرتيفيكاتتارىن بىرىزدەندىرۋدى ىنتالاندىرۋ, شەكارادان ءوتۋ ۇدەرىستەرىن جەڭىلدەتۋدى جانە ت.ب. مۇمكىندىكتەردى قولدايتىن بولادى.
– ءسىز قازاقستاننىڭ ايماقتىق جانە جاھاندىق پروبلەمالاردى شەشۋگە بەلسەندىلىكپەن قاتىسىپ جۇرگەنىن قالاي باعالار ەدىڭىز؟
– ايماعىمىزداعى الەمدىك ىقپالى بار ءىرى ەل رەتىندە قازاقستان حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ماسەلەلەردى رەتتەۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارىپ كەلەدى جانە قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ ءىسىن ىنتالاندىرۋدا ايتارلىقتاي كۇش بولىپ وتىر. قازاقستان وركەنيەتتەر اراسىنداعى ۇنقاتىسۋلاردىڭ دامۋى, ايماقتا ءوزارا سەنىمدى قاۋىپسىز ورتانىڭ قالىپتاسۋى جولىندا بەلسەندى ارەكەتتەر جاساۋدا. ونىڭ ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالار جونىندەگى كەڭەستى (اوسشك) قۇرۋ جانە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىن قۇرۋعا بەلسەنە قاتىسۋى ايماقتاعى, ءتىپتى بۇكىل الەمدەگى قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ جولىنداعى جاڭا قولداعان ىزدەگەن ماڭىزدى باستامالار بولىپ تابىلادى. بىلتىر جانە بيىل قازاقستان ەقىۇ, شىۇ جانە يكۇ سياقتى بەدەلدى ۇيىمدارعا ءتوراعالىق ەتۋدە, VII قىسقى ازيا ويىندارىن تاماشا ۇيىمداستىرا ءبىلدى. مىنە, وسىلاردىڭ ناتيجەسىندە ونىڭ الەمدىك ىقپالى مەن ءرولى بۇرىنعىدان دا ارتا ءتۇستى. ءبىز دوس كورشى رەتىندە قازاقستاننىڭ تابىستارىنا شىن جۇرەكتەن قۋانامىز.
قىتاي جاعى قازاقستاننىڭ قول جەتكىزگەن تابىستارىن قۋانىشپەن اتاي وتىرىپ, ونىمەن بىرگە تۇراقتى بەيبىتشىلىك پەن بىرلەسە دامۋدى قالايتىن ورتاق ايماعىمىزدى گۇلدەندىرە بەرۋگە كۇش سالۋعا دايىن.
– بىلتىرعى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا تاشكەنت قالاسىندا شىۇ-عا توراعالىق ەتۋ قازاقستانعا بەرىلدى. ودان بەرى دە ءبىر جىلعا تاياۋ ۋاقىت ءوتتى. ءسىز قازاقستان توراعالىعىن قالايشا باعالايسىز؟
– توراعالىق مىندەتتى العان بويىندا قازاقستان ۇيىمنىڭ دامۋىنا, ونىڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىنىڭ ارتۋىنا, ساياسي ءوزارا سەنىمنىڭ نىعايۋىنا جانە پايدالى ىنتىماقتاستىق دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلە تۇسۋىنە ىقپال ەتەتىن بىرقاتار ءتيىمدى شارالار ۇيىمداستىردى جانە ايتارلىقتاي ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى. قىتاي تارابى قازاقستاننىڭ وسى ۇمتىلىستارىن جوعارى باعالايدى جانە ونى وسى تابىستارىمەن قۇتتىقتايدى. بيىل استانادا شىۇ مەرەيتويلىق ءسامميتى بولعالى جاتىر. قىتاي باسقا دا مۇشە مەملەكەتتەرمەن بىرگە ونى تابىستى ءوتكىزۋدە قازاقستاندى بەلسەندى ءتۇردە قولدايدى. ءبىز قازاقستان جاعى بۇكىل الەمنىڭ نازارىن اۋدارارلىق ۇمىتىلماس سالتانات وتكىزە الاتىنىنا سەنەمىز جانە بۇل وقيعا شىۇ تاريحىنداعى جارقىن بەتتەر بولاتىنىنان ءۇمىتتىمىز.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن جاقسىباي سامرات.
