زارە-قۇتتى قاشىرعان زەڭبىرەك

قارقارالى قالاسىنىڭ ىرگەسى 1824 جىلى رەسەي يمپەرياسىنىڭ اسكەري بەكىنىسى رەتىندە قالاندى دەسەك, سول تۇستا شەندى گەنەرالداردان باستاپ, شەكپەندى, شوقىندىلاردىڭ قازاق ساحاراسىنا جاپپاي كەلە باستاعانى شىندىق. ارينە, قۇدالىققا كەلمەگەندەرى بەلگىلى. وزدەرىمەن بىرگە قىر قازاعىنىڭ زارە-قۇ­تىن الۋعا سۋىق قارۋلارىن قوسا سۇيرەتە كەلگەن. بىرەۋى – مىنا زەڭبىرەك. 1815 جىلى ورال قا­لا­سىن­دا قۇيىلعان وتتى قارۋ قا­ر­­قا­رالىعا 1824 جىلى اكە­لى­نىپتى. شويىننان تۇتاس قۇي­ىل­عان سۋىق قارۋدىڭ ۇزىندىعى 129 سان­تيمەتر. مۋزەي ديرەكتورى ەرجان نۇرماعانبەتوۆتىڭ ايتۋىن­شا, زەڭبىرەك 1947 جىلى قاراعاندى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىنا جەتكى­زىلگەن. سالماعىنا كەلەر بولساق, سە­گىز جىگىت تىك كوتەرە المايتىن, مۇ­را­جايعا سۇيرەتىپ كىرگىزگەن ءزىل­دەي قارا تەمىر. قازىردە تاريحي ءجا­دىگەرگە اينالعان وتتى قارۋدىڭ كەي­ىننەن تۇتاندىرعىشىن قۇيىپ تاس­تاعان... ۇڭعىسىنىڭ ديامەترى – 4-7 سانتيمەتر. سىرتىندا «سل ليتا ۆ كامەنس 1815 گ. سۆەرل ۆيسە ە.ز.» دەگەن جازۋ بار. ايتا كەتەيىك, ءزىلباتپان زەڭ­بى­رەكپەن ءبىزدى تانىستىرعان – قاراعاندى وبلىستىق تاريحي-ءول­كەتانۋ مۇراجايى. مۋزەي 1932 جىلى 7 قاراشادا ركفسر حالىقتىق كوميتەتى بۇي­­رى­عىمەن اشىلعان. جال­پى­لاي العاندا, مۋزەي­دە بىرە­گەي ەكسپوناتتار جەتكىلىكتى. ءما­­سەلەن, قازى­بەك بي, ءابىل­حايىر حان, ابى­لاي حان مەن باس­قا دا ساياسي قايرات­كەر­­لەر­دىڭ, قازاق حالقى­نىڭ سوڭعى حا­نى كەنەسارى قاسىم­ ۇلى­نىڭ تۇپنۇسقاداعى حاتتارى, حح عاسىردىڭ باسىن­داعى قا­زاق حالقىنىڭ ۇلتتىق-دەمو­كرا­تيالىق قوزعالىستارىنىڭ تا­ري­حىن اشاتىن مۇراعاتتىق ما­­تەريالدار حالىق نازارىنا ۇسى­نىلعان. ميراس اسان, «ەگەمەن قازاقستان» قاراعاندى