سىرداريا بويىندا اۋىل شارۋاشىلىعىنا قارقىن بەرىلەدى

بۇگىن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ جۇمىستارىمەن تانىسۋ ماقساتىندا بىرقاتار اۋدانداردى ارالادى. وبلىس باسشىسى مىنگەن تىكۇشاق الدىمەن ماقتاارال اۋدانىنا قونىپ,  ارنايى قۇرىلعان تاسقىن زارداپتارىن جويۋ جونىندەگى قۇرىلعان شتابتىڭ ەسەبىن تىڭدادى. وندا ماقتاارال اۋدانىنىڭ اكىمى ع.يسمايلوۆ  تولاسسىز جاۋعان جاۋىننىڭ سالدارىنان اۋدانداعى سۋ باسقان ۇيلەردىڭ اۋلالارى تولىعىمەن تازارتىلعانىن باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا,  سۋ باسۋ نەگىزىنەن اتاكەنت كەنتىنە جاقىن ورنالاسقان ماقتالىق القاپتاردا جاپپاي سور شايۋ جۇمىستارىنىڭ جۇرگىزىلۋى مەن جەر استى سۋلارىنىڭ كوتەرىلۋى جانە يەسىز قالعان كانالداردىڭ تازارتىلماۋىنان ورىن العان. «تولاسسىز جاۋىن-شاشىن سالدارىنان كانالدار تولىپ سۋلار تۇرعىن ۇيلەرگە تاسىعان, ەگىس القاپتار دا ەلدى مەكەننىڭ اينالاسىندا ورنالاسقان. سونىمەن قاتار, كانالدار ىشىنە ءشوپ, قامىس ساز بالشىق باسىپ تازالانباعان. كانالدىڭ قورعانىس بوگەتتەرىنىڭ جاعالاۋلارىنىڭ 1-2 كم توپىراعىن   جەرگىلىكتى تۇرعىندار   الىپ كەتىپ قۇرىلىستارعا پايدالانعان»,-دەدى اۋدان اكىمى. وسى رەتتە, ايماق باسشىسى سۋ تاسۋ قاۋىپسىزدىك شارالارىن ساقتاماعان كانالداردىڭ مەنشىك يەلەرىنە ەسكەرتۋ بەرۋدى جانە يەسىز قالعان كانالداردى مەملەكەت مەنشىگىنە ياعني, «قازسۋشار» مەكەمەسىنىڭ قۇزىرىنا بەرۋدى جانە ونى تازالاۋ, رەتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى تاپسىردى. سونداي-اق, جەر استى سۋلاردى  رەتتەۋ ماقساتىندا بارلىق درەناجداردىڭ جۇمىس ىستەۋ قابىلەتىن قايتا قالپىنا كەلتىرىپ, ولاردىڭ دۇرىس دەڭگەيدە كۇتىپ ۇستالۋىن جانە پايدالانۋىن قامتاماسىز ەتۋدى جۇكتەدى. مۇنان سوڭ, ج.تۇيمەباەۆ باستاعان توپ شاردارا سۋ قويماسىن əۋەدەن باقىلاپ, سىرداريا وزەنىنىڭ اڭعارىن شولىپ شىقتى. كوكساراي سۋ رەتتەگىشىندە جوعارىدان قاراپ شىققان سوڭ وسىندا تۇركىستان, ارىس قالالارى مەن شاردارا, وتىرار اۋدانى əكىمدەرى مەن وبلىستىق دەڭگەيدەگى سالا جەتەكشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن  كوشپەلى جيىن وتكىزدى. جيىندا ءوڭىر باسشىسى بارشا جاۋاپتى سالا ماماندارىنا توتەدەن كەلۋى مۇمكىن تاسقىن سۋعا ساقاداي ساي بولۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. وبلىس اۋماعىندا قالىپتاسقان سۋ تاسقىنى جاعدايى تۋرالى بايانداعان وقو توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى ن. دەربيسوۆ ايماقتاعى ءۇش ءىرى ارىس, كەلەس, بادام وزەندەرى مەن 117 كىشى وزەندەر تاۋدان باستاۋ الىپ, بارلىعى ەلدى مەكەندەر اراسىمەن ءوتىپ رەسپۋبليكاارالىق  سىرداريا وزەنىنە بارىپ قۇيىلاتىنىن ايتتى. «وسى وزەندەردە تاسقىننىڭ پايدا بولۋىنا قۇم, تاس الۋ بويىنشا كارەر جۇمىستارى سەبەبىن تيگىزۋدە. وزەندەردىڭ كەز-كەلگەن جەرىنەن شىنجىر تابان تەحنيكالاردىڭ كۇندىز-ءتۇنى شاعال تاستاردى ارتۋىنان  قازىرگى تاڭدا وبلىستاعى بارلىق وزەندەردىڭ  ارنالارى وزگەرىپ, ۇلتانى بىرنەشە مەترگە وتىرعان, جاعالاۋلارى كەمەرلەنە شايىلىپ, قۇزدانىپ كەتكەن. ناتيجەسىندە جىل سايىن   وزەن بويىنداعى  ەلدى مەكەندەرگە, اۆتوجول مەن كوپىرلەرگە, جوعارى قۋاتتى ەلەكترجۇيەلەرىنە, ەگىستىك جەرلەرگە, مازاراتتارعا جانە باسقا دا شارۋاشىلىق نىساندارعا قاۋپىن تيگىزۋدە»,- دەدى ن.دەربيسوۆ. جيىن بارىسىندا جاعدايدىڭ جاي-جاپسارىن مۇقيات تىڭداعان وبلىس اكىمى وڭىرلەردەگى بولۋى مۇمكىن تاسقىن سۋدىڭ الدىن الۋ بويىنشا ءتيىستى شارالاردى تىڭعىلىقتى ورىنداۋدى جۇكتەدى. بۇدان بولەك, اكىم وبلىسىمىزدا جىل سايىن قايتالاناتىن مəسەلەنى وڭتايلى شەشۋ جولىن ۇسىندى. سۋ تاسقىنىنا قارسى شارالاردىڭ ءمان-جايى تالقىلانعان جيىندا جوعارىدا اتالعان 4 اۋداننىڭ اكىمدەرى وزەندەردە تولعان سۋدى اۋىل شارۋاشىلىعى باعىتىنا قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جوبالارىمەن تانىستىردى. ياعني, كوكتەمدەگى سۋدى ءتيىمدى پايدالانىپ, سونىڭ ارقاسىندا سۋارمالى جەرلەردى ۇلعايتۋ كوزدەلۋدە. ءوز كەزەگىندە ءوڭىر باسشىسى ۇسىنىلعان جوبالاردى كەڭىنەن تالقىلاپ, جاساندى سۋ قويمالاردى جاساۋ ءۇشىن اەروعارىشتىق ءتۇسىرىس ادىستەرىارقىلى زەردەلەۋدى جانە بۇل جۇمىسقا عالىمداردى دا جۇمىلدىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. «وڭتۇستىكتە جىلدا وسى مəسەلە قايتالانادى. كوكتەمدە كوپ مولشەردە جاۋاتىن جاڭبىر كەزىندە تاسقىننان قاۋىپتەنەدى. ال جاز كەزىندە ەگىستىككە سۋ تاپپاي قينالادى. نەگە ءبىز وسىنىڭ ورتاق شەشىمىن تاپپايمىز؟! سىرداريانىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى ۇزاقتىعى 375 شاقىرىمدى قۇرايدى. الايدا وسىنشاما قۇنارلى القاپتىڭ باسىم بولىگى بوس جاتىر. كورشى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ بارلىق اۋداندارى مەن ەلدى مەكەندەرى وزەن بويىندا ورنالاسقان. سول سياقتى ءبىزدىڭ وڭىردە دە سىرداريانىڭ اڭعارىنان سۋ توقتاتاتىن بوگەتتەر سالىپ, كوكتەمگى تاسقىن كەزىندە ارتىق سۋدى وسىندا بۇرىپ, ەگىستىك ءۇشىن جينايدى. مەنىڭ تاپسىرماممەن وتىرار, ارىس, شاردارا اۋدانىنىڭ əكىمدەرى وزەن اۋماعىنداعى القاپتاردى سۋلاندىرۋدىڭ جوباسىن جاساپ شىقتى. ەندى مۇنى وبلىستا تالقىلاپ, تاعى تولىقتىرعاننان كەيىن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە ۇسىنامىز. وعان قاجەتتى قارجىنى تاباتىن بولامىز. ەگەر جۇزەگە اسسا, قانشاما حالىق جاڭا جەرگە قونىستانىپ, جۇمىسپەن قامتىلىپ, تابىس كوزى ارتار ەدى. ديقاندىق كəسىپكە بەيىم, ءəرى حالقى تىعىز قونىستانعان اۋدانداردىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن قوسىمشا تىنىس اشىلادى. سوندىقتان دا اۋدان اكىمدەرى مەن ءتيىستى سالا باسشىلارى وسى باعىتتاعى جۇمىستى كۇشەيتۋى كەرەك. بۇل جوبا بىزگە جىل سايىن قايتالاناتىن تاسقىننىڭ الدىن الۋعا دا تىكەلەي سەپتىگىن تيگىزەتىن بولادى», - دەگەن ج.تۇيمەباەۆ ۇسىنىلعان جوبالاردى قايتا دايىنداپ ناقتىلاۋدى تاپسىردى.