ماقسات – ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىن قامتاماسىز ەتۋ

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستاماشى بولعان ەكى قۇجات ەلىمىزدى ءارى قاراي ءوسىپ-وركەن­دەتۋگە باعىتتالعان. ۇندەۋ مەن جولداۋدىڭ ەلىمىزدىڭ وركە­نيەتتى دەموكراتيالىق مەملەكەت رەتىندەگى ودان ءارى قالىپتاسۋى ساياساتىن ساتىلاپ جالعاستىراتىنى ءسوزسىز. كونستيتۋتسيالىق رەفور­مالار – كەز كەلگەن مەملەكەت ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلە. قازاقستان كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ ءۇش ساتىسىنان ءوتتى, وسى جولعىسى زامان تالابىنا جاۋاپ بەرۋ ماقساتىندا مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان ۇسىنىلىپ وتىر. توقسانىنشى جىلدارى پارلا­مەنت پەن ۇكىمەتتە وكىلەت­تىكتەر­دىڭ بارشىلىق بولعانىن ءبارىمىز بىلەمىز. ول كەزدە جاڭا سايلانعان پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىگى ەندى-ەندى باستاۋ الىپ جاتتى. وداق ىدىراعان جاعدايدا بارلىق ەكونوميكالىق بايلانىستار ءۇزىلىپ, كاسىپورىن­دار توقتادى, ادامدار جۇمىسسىز قالىپ, ينفلياتسيا 2 مىڭنان استام پايىزدى قۇرادى, ەڭبەك نارى­عىن­دا قۇلدىراۋ ورىن الدى. جاع­دايدى دۇرىستاۋ ءۇشىن ۇكىمەت مۇشەلەرىن اي سايىن اۋىستىرۋعا دايىن ادامدار بارشىلىق بولدى. بىراق بۇل سول كەزدەرى مۇمكىن بول­مادى, ويتكەنى, بازيس جوق ەدى. ەلىمىز نارىقتىق قاتىناستار­دان بەيحابار-تىن. نارىقتا قا­لاي ءومىر ءسۇرۋ كەرەكتىگىن ەشكىم بىلمە­دى. سول كەزدەرى وكىلەتتىكتەر تەك سايا­­س­ي-ەكونوميكالىق داعدارىسقا اكە­لىپ سوقتى. مۇنداي جاعداي كوپ­تەگەن ەلدەردە قايتالاندى. وسى­عان وراي ەرەكشە وكىلەتتىك­تەر مەم­لەكەت باسشىسىنا بەرىلدى. ول تەز شەشىمدەر قابىلداۋمەن ءوزىن اق­تادى. ەلباسىنىڭ زاڭ كۇشى بار جار­لىق­تارى ەلىمىزدىڭ ەكونو­ميكا­لىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا زور ىقپال ەتتى. ءبىز ەندى عانا 25 جىلدىق ءناتي­جەمىزدى شىعاردىق: حالىق­ارالىق دەڭگەيدە قانداي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك, ءوز ەلىمىزدە نە ىستەدىك, الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدا قان­داي وزگەرىس بار؟ ارينە, 2009 جىل­عى مەن بيىلعى داعدارىس بول­ما­عاندا, ءبىز دامۋدىڭ ەلەۋ­لى ساتى­سى­نا كوتەرىلەر ەدىك. سوڭ­عى دا­ع­­دارىس ءبىزدىڭ شيكىزات رەسۋرس­تارى­مىز بويىنشا كورسەتكىش­تەرىمىزدى ەلەۋلى تۇردە تومەندەتىپ, ەكونوميكالىق دامۋىمىزعا زور نۇقسان كەلتىردى. بىراق ءبىز ەندى شيكىزاتقا عانا ارقا سۇيەي بەرمەي, ءوندىرىستى وركەندەتۋگە دەن قويىپ وتىرمىز. كونستيتۋتسيالىق رەفورما وكى­لەتتىكتەردى بولۋگە باعىتتالعان. ول ىشكى ساياساتتاعى اۋقىمدى ۇدە­رىس­تەردى قامتيدى. سىرتقى ساياسات ەلباسىنىڭ ەنشىسىندە. ولار – قورعانىس ماسەلەسى, قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتسۇيگىشتىك باعىتتار. قازىرگى كۇردەلى جاعدايدا سىرتقى ساياسات كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ ماڭىزدى باسىمدىعى بولىپ تابىلادى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس­تىڭ اياقتالعانىنا 72 جىل وتسە دە, الەمدە سوعىس ءورتى باسىلماي تۇر. سيريادا اعا مەن اعا, ءىنى مەن ءىنى سوعىسۋدا. قازىرگى كۇنى لاڭكەستىك تە كەڭ ەتەك جايىپ بارادى. سوندىقتان شەكارانى دا, ىشكى قاۋىپسىزدىكتى دە نىعايتۋدامىز. وسى جاعدايلاردا ەلباسى سىرتقى ساياساتتى دامىتۋ كەرەك دەپ شەشتى. ال زامان تالابى وكىلەتتىكتەردى ءبولۋ قاجەتتىلىگىن كولدەنەڭ تارتتى. بيلىكتى ءبولۋ – كۇردەلى ۇدەرىس. ەندى وسى ساياساتتى العا تارتىپ الىپ كەتەتىن كادرلار تۋرالى وي­لانۋ كەرەك. ويتكەنى, كەز كەلگەن جەر­­­دە ماسەلەنى باسشىلىق شەشەدى. ۇكى­­­مەت پەن پارلامەنتتىڭ جاڭا وكى­­لەت­­تىكتەرى اياسىندا ەركىن قي­مىل­­داپ, ارەكەت ەتە الاتىن ادام­دار­دى تاڭداي ءبىلۋىمىز كەرەك. بۇل ءما­سە­لەنىڭ كاسىپوداقتارعا دا قاتىسى بار. جالپى, كاسىپوداقتار بيلىك­تەن الىس, ويتكەنى, ولاردىڭ باستى ءمىن­دەتى – ەڭبەك ادامىن قور­عاۋ. بىراق كىم قورعاۋى كەرەك؟ ول ءبىلىم­دى, ادامدارمەن تەز ءتىل تابى­سا الا­تىن جانە ولاردىڭ ءمۇد­دە­لەرىن قور­عاي الاتىن ادام بولۋى شارت. سوندىقتان دا ءبىز لايىق­تى كادرلار تابۋعا ءتيىسپىز. كاسىپ­وداق­تاردىڭ نەگىزىن باستاۋىش ۇيىم­دار قۇرايدى, ولاردىڭ سانى بىزدە – 18 021. وندا بار­لىق باسشىلاردى قاتارداعى جۇمىس­كەرلەر تاعايىندايدى. ال ورتاشا بۋىننىڭ (وبكوم, قالالىق كوميسسيالار) سانى بىزدە – 242. ولاردا دا باستاۋىش ۇيىمداردىڭ جۇمىسىنا دەر كەزىندە قولداۋ كورسەتە الاتىن سەنىمدى ءارى لايىق­تى ادامدار بولۋى كەرەك. ءبىز كادر­لىق قۇرامىمىزدى ءوز ىشىمىزدە جاڭ­عىرتىپ, سول ارقىلى جاڭا وكى­لەت­تىكتەرى بار ۇكىمەت ءۇشىن ناعىز الەۋ­مەتتىك ارىپتەس بولۋدى ۇسىنامىز. ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان ات­قارىل­عان وڭدى ىستەر بارشىلىق. بىراق ولار ودان دا كوپ بولۋى كەرەك. كاسىپوداقتار ەڭبەك ادامىنىڭ قۇقىق­تارىن قورعاۋ ميسسياسىن تەك قو­عامدى مويىنداتۋ ءۇشىن ەمەس, ءار قازاقستاندىقتىڭ مۇددەسى ءۇشىن اتقارۋى ءتيىس. ابىلعازى قۇسايىنوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى