كاسىپتىك باعدار بايىپتىلىقتى قالايدى

بۇگىندە ۋاقىت وزگەرىستەرى وتە جىلدام وتۋدە. ول ومىرىمىزگە ينتەرنەتتىڭ تەرەڭ­دەپ ەنىپ كەتكەنىنە تىكەلەي بايلانىس­تى دەر ەدىم. كەمەڭگەر اعارتۋشى ىبىراي ءالتىنساريننىڭ وسىدان ءبىر جا­رىم عا­سى­ر­داي بۇرىن «ايشىلىق الىس جەر­لەر­­دەن جىلدام حابار العىزدى» دەپ عى­لىم­نىڭ, وقۋ-ءبىلىمنىڭ ماڭىزىن ايتقان ءسو­زى اقيقات شىندىققا اينالىپ وتىر. قا­زىر جەردىڭ قاي نۇكتەسىندە نە بولىپ جات­قا­نىن سول مەزەتىندە ءبىلىپ وتىرمىز. وقۋ­شى­­لاردىڭ بولاشاق ماماندىعىن تاڭ­داۋ­ى­ندا وسى ينتەرنەتتىڭ ىقپالىنىڭ دا جوق ەمەس ەكەندىگىن ايتقىم كەلەدى. قازىر مەك­تەپ بىتىرەتىن تۇلەكتەر مۇحيتتىڭ ارعى جا­عىنداعى امەريكانىڭ, جالپى, جەر جۇزىندەگى قاي ەلدىڭ قاي قالاسىندا قانداي وقۋ ورنى بار, ول نەسىمەن ەرەكشەلەنەتىنى تۋ­رالى ينتەرنەت ارقىلى بىلەدى. ال وسىدان 25-30 جىل بۇرىن مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ما­مان­دىق تاڭداۋىندا ۇستازداردىڭ ىق­پالى ەرەكشە كۇشتى بولاتىن ەدى. سونى­مەن قاتار, ول كەزدە جاعداي دا باسقاشا بو­لا­تىن. ول زاماندا بۇكىل ەلىمىزدە ەكى عانا ۋني­­ۆەرسيتەت, ال قوستاناي وبلىسىندا ەكى ينس­تيتۋت قانا بولدى. سوندىقتان مەكتەپ وقۋ­شىلارى ءۇشىن تاڭداۋدىڭ ءوزى كوپ بولا بەر­مەيتىن. بىراق ءبىزدىڭ تۇستاستارىمىز بو­لا­شاقتا كىم بولاتىنىن ارمانداپ, كەيىن مەڭ­گەرگەن ماماندىعىمەن عۇمىر بويى ەڭ­بەك ەتتى. الماتىدان, قوستانايدان جو­عا­رى وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ, تۋعان اۋىلىنا قىز­مەتكە كەلەتىن. ءبارىمىز دە سولاي ەتتىك. قوس­تا­نايدان پەداگوگيكا ينستيتۋتىن بىتىرگەن سوڭ ەڭبەك جولىمىزدى اۋىل مەكتەبىندە باس­تادىق. قازىر ولاي ەمەس, «ەلۋ جىلدا – ەل جا­ڭا» دەگەندەي, مەكتەپ تۇلەگى ماماندىق تاڭ­داعاندا «ەرتەڭ جۇمىس تابا الامىن با, جوق پا؟» دەپ ويلانۋى كەرەك. نەسىن جا­سىرامىز, ماماندىق تاڭداۋدا بالاعا ءۇي­­دەگى اتا-اناسىنىڭ ىقپالى ايتارلىقتاي. ەگەر ولاردىڭ پىكىرى ءومىردىڭ شىنايى كو­­رى­نىسىمەن سايكەس كەلسە, قۇبا-قۇپ قوي. مى­­سالى, قازىر ەكونوميست پەن زاڭگەر ما­مان­دىعىن مەڭگەرگەندەر جەتىپ ارتىلادى. ونىڭ ەسەسىنە ينجەنەر, تەحنولوگ سەكىلدى ماماندىقتارعا وڭدەۋ كاسىپورىندارى مۇقتاج بولىپ وتىر. وكىنىشكە قاراي, ۇيدەگى اتا-انا بالاسىنىڭ كىم بولاتىنىن قا­لاسا, تۇلەك تە سول شەشىمدى قابىلدايدى. ادەت­تە, ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋگە دەي­ىن مەك­تەپتە تۇلەكتەرمەن ولاردىڭ تاڭ­دا­عان ما­ماندىعى جايلى اڭگىمەلەر ءوت­كى­زى­لەدى دە, باستى ءپاندى دە سوعان لايىقتى تاڭ­داي­­تىن ەدى. ءتىپتى, كەيىنگى كەزدەرى ۇلتتىق ءبى­رىڭ­عاي تەستىلەۋ وتەتىن كۇنى وقۋشىنىڭ ما­ماندىق تۋرالى شەشىمىن وزگەرتەتىن ءسات­تەرى از بولمادى. تۇلەكتىڭ بۇل اسىعىس ءارى وي­لان­باي جاساعان شەشىمى اركەز ءساتتى بولا بەر­مەيدى. ءبىزدىڭ مەكتەپتە نەگىزىنەن گۋمانيتارلىق ءپان­دەرگە باسىمدىق بەرىلەدى. بالالاردىڭ بەيى­مى دە سولاي. كەيدە اتا-انالار با­لا­­سىنىڭ قابىلەتىنە كوڭىل بولمەي, ونىڭ نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندە وقى­عا­نىن قالاپ تۇرادى. ال نازارباەۆ زيات­كەر­لىك مەكتەبىنىڭ باعىتى دا, باع­دار­لا­ما­سى دا فيزيكا-ماتەماتيكا پاندەرىنە نە­گىزدەلگەن. سوندىقتان ءبىزدىڭ مەكتەپتە قان­شا ۇزدىك وقىعانىمەن, بالا وندا بار­عان سوڭ قينالادى, كەيىن ماماندىق تاڭ­داۋ­دا دا قاتەلەسۋى مۇمكىن. ءسوز جوق, ەگەر جا­راتىلىستانۋ پاندەرىنە بەيىمى بار دا­رىندى وقۋشىلار زياتكەرلىك مەكتەپ ءوت­كىزەتىن بايقاۋعا قاتىسىپ, سوندا ءوتىپ جات­سا, بۇل ءبىز ءۇشىن دە قۋانىش. مۇندايدا دا­رىن­دى وقۋشىنىڭ باعىن بايلاماي, قايتا بۇلاق كوزىن اشۋ كەرەك. سولاي ەتىپ تە كەلەمىز. بىراق كەيبىر اتا-انالارعا «با­لام سونداي مەكتەپتە وقىپ جاتىر» دە­گەن اتاق بارىنەن قىمبات كورىنەدى. «اكە – با­لا­عا سىنشى» دەگەندەي, اتا-انا دا, ۇس­تاز­دار دا كوز الدىندا وسكەن بالانىڭ ما­مان­­دىق تاڭداۋدا بەيىمىن, قابىلەتىن جانە دايىندىعىن, مۇمكىندىگىن ەسكەرسە كەيىن ءتۇ­لەك تە تۋرا جولدا بولادى دەپ بىلەمىن. قازىر مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتتارى ەلى­مىزدە ءومىردىڭ قاي سالاسىنا ماماندار قا­جەتتىگىن ەسكەرە وتىرىپ بولىنەدى. كەيدە اتا-انالار بالاسى ايتەۋىر تەگىن ءبىلىم الىپ قالۋى ءۇشىن دە تۇلەكتىڭ ماماندىق تاڭداۋداعى كوڭىل قالاۋىنا تەرىس ىقپال ەتەدى. پەداگوگيكا ينستيتۋتىنا, اۋىل شا­رۋاشىلىعى اكادەمياسىنا, ۋني­ۆەر­سي­تەت­تەرىنە ءتۇسىپ, كەيىن اسىرەسە, اگرونوم, مال دارىگەرى, زووتەحنيك بولىپ اۋىلعا, اۋىل مەكتەبىنە بارماي, قالادا كەز كەلگەن جۇ­مىس­تى تاڭدايتىندار, ءبىر جوعارى وقۋ ور­نىنان كەيىن باسقا ماماندىققا ەكى جىل وقىپ الاتىندار از با؟ ءبىز سول ءۇشىن دە 9-سىنىپتان باستاپ اتا-انالارمەن ار­نايى اڭگىمە وتكىزەمىز. وقۋشىلارمەن ءتار­بيە ساعاتتارىندا ۇستازدار, سىنىپ جە­تەك­شىلەرى, ءپان مۇعالىمدەرى ماماندىق تۋ­را­لى ايتىپ وتىرادى. مەكتەپ وقۋشىلارى وقۋ جىلىندا ءتۇر­لى پاندەر بويىنشا قالالىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق بايقاۋلارعا قاتىسادى, عى­لىمي جۇمىستارمەن اينالىسادى. مۇنىڭ ءوزى دە بالانىڭ ماماندىق تاڭداۋىنا جاقسى باعىت-باعدار بەرەدى. دەگەنمەن, جوعارى سىنىپقا كەلگەن سوڭ بولاشاق مەكتەپ ءتۇ­لە­گىنە ماماندىق تاڭداۋدا اينالاسىنىڭ, اتا-اناسىنىڭ ىقپالى كۇشتى اسەر ەتەتىنىن جو­عارىدا ايتتىم. مەن اتا-انانىڭ ءبارى قا­تەلەسەدى دەپ ايتۋدان اۋلاقپىن. انشەيىن داق­پىرتقا سالىنباي, بالانى دۇرىس با­عىتتاسا, ول ءۇشىن مەكتەپتەگى ۇستازدارمەن تى­عىز جۇمىس ىستەسە دۇرىس بولادى دەگەندى تا­عى دا ايتقىم كەلەدى. س.ماۋلەنوۆ اتىنداعى گيمنازيا وبلىس­تا­عى قازاق مەكتەپتەرى اراسىندا تاڭداۋلى ءبىلىم وشاعى بولىپ سانالادى. وتكەن جىلى اتتەستاتسيادان وبلىس مەكتەپتەرى اراسىندا ءبىرىنشى ورىن الدىق. وتكەن وقۋ جىلىندا ءپان­دەر بويىنشا ءبىزدىڭ وقۋشىلارىمىز وب­لىستا «ۇزدىك وليمپيادالىق كوماندا» دەگەن اتتى يەلەندى. بۇل وقۋشىلارىمىزدىڭ ءبى­­لىم دەڭگەيىن كورسەتسە كەرەك. جىل ساي­ىن جو­عارى وقۋ ورىندارىنا تۇسكەن ءتۇ­لەك­تە­رى­مىزدىڭ كەمىندە 60 پايىزى مەم­لە­كەتتىك گرانت­تارعا قول جەتكىزەدى. مۇ­نىڭ بار­لىعى ءبىز­­دىڭ ۇستازدار مەن اتا-انا­لار­دىڭ تىزە قوس­قان جۇمىسىنىڭ ارقاسى دەپ بىلەمىن. بەگەجان كوشمۇرزين, س.ماۋلەنوۆ اتىنداعى گيمنازيانىڭ ديرەكتورى قوستاناي