مەملەكەتتىك باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ بارىسى قارالدى

كەشە «ءبىلىم بەرۋدى جانە عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسى تۋرالى» دەگەن تاقىرىپتا ۇكىمەت ساعاتى بولدى. ونى ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا يسىمباەۆا اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى. قارالعان ماسەلە بويىنشا نەگىزگى باياندامانى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ جاسادى. مينيستر باعدارلامانىڭ ورىندالۋ بارىسىن وقۋشىنىڭ جاس دەڭگەيىنە سايكەس بايان­دادى. سونىڭ ىشىندە, 3-6 جاس ارا­لى­عىنداعى بوبەكتەردى ءتورت جىل­دىڭ ىشىندە مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم­مەن بالاباقشالاردا تولىقتاي قام­تۋ ماسەلەسى مەملەكەت-جەكە­مەن­شىك ارىپتەستىگىن دامىتۋ جولى­مەن شەشىلەتىنى ايتىلدى. 2016 جىلى عانا 77 مىڭ ورىنعا ار­نال­عان 825 مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى وسى جولمەن ىسكە قو­سىلىپتى. سونىڭ 600-ءى جە­كە­مەن­شىك بالاباقشا ەكەن. ءسوي­تىپ, 3-6 جاسقا دەيىنگى بالا­لار­­دى بالاباقشامەن قامتۋ 85 پا­يىز­عا دەيىن وسكەن. 12 جىل­دىق وقۋ باعدارلاماسىنا كوشۋ ءۇشىن 0-ءشى سىنىپ بيىلدان باستاپ ەنگىزىلمەكشى. بۇل باع­دار­لامانىڭ تولىعىمەن ىسكە اسى­رى­لۋى 2019 جىلعى مەرزىمگە شاق­تالعان. باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا بوبەكتەر ءبىرىنشى سى­نىپ­قا 100 پايىز دايىن بولىپ, بارلىق ارىپتەر مەن سانداردى ءبىلىپ كەلەدى. قازىر بوبەكتەردىڭ 70-80 پايىزى عانا ءبىرىنشى سىنىپقا دا­يىن بولىپ كەلىپ جاتىر. م­ينيستر وسىعان وكىنىش ءبىلدىرىپ, بوبەكتەردىڭ ارىپتەردى تۇتاستاي, تولىق تانى­ماي­تىندىعىنا قىن­جىلدى. «الىپپە» وسى سىنىپتا وقىتىلادى, دەدى ول. بيىل قانات­قاقتى رەتىندە بۇل باع­دارلاما باستالادى ەكەن. ءسويتىپ, بوبەك ءۇشىن ءبىلىم ەسىگىن مۇعالىم ەمەس, تاربيەشى اشاتىن بولىپ قالا بەرەتىن كورىنەدى... ءتىل ماسەلەسىنە توقتالعاندا ە.ساعاديەۆ بۇگىنگى كۇنى قازاق بالا­لارىنىڭ 90 پايىزى انا تىلىندە وقيتىنىن قاناعاتپەن اتاپ ءوتتى. وكىنىشكە قاراي, ورىس مەك­تەپتەرىندە وقيتىن 500 مىڭداي بالا قازاق ءتىلىن بىلمەيدى. سول مەك­­تەپتەرگە ارنالعان جاڭا ءادىس­تە­مەلىك دايىندالدى. بيىلعى وقۋ جىلىنان باستاپ ول دا قانات­قاق­تى باعدارلاما رەتىندە جەكە مەك­تەپ­تەرگە ەنگىزىلەدى ەكەن. اعىل­شىن ءتىلىن وقىتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن بيىلدان باستاپ وسى ءپاننىڭ 5 مىڭنان استام مۇعالىمىنە 9 اي­لىق ءبىلىم جەتىلدىرۋ كۋرسى اشىل­عان. بيۋدجەتكە ەنگىزىلگەن جاڭا تۇزەتۋلەر بۇل ساندى ءتىپتى 12 مىڭ­عا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەر­دى, دەدى مينيستر. بۇگىنگى تاڭدا ەلى­مىز­دىڭ 2700 ادام اعىلشىن ءتىلىن وقى­تا­تىن كورىنەدى. الدىمىزداعى جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ اتا-انا­لارد­ىڭ كەلىسىمىمەن جۇزدەگەن سىنىپتار اعىلشىن تىلىنە اۋىس­تىرى­لاتىن كورىنەدى. ال 2018 جىل­­دىڭ اياعىنان باستاپ بارلىق مەك­­تەپ­تەردە 4 ءپاندى اعىلشىن ءتىلىن­­دە وقىتۋ قولعا الىنباق. بۇل ۋا­قىت­­تا جاڭادان ەنگىزىلەتىن اعىل­شىن ءتىلىن­دەگى پاندەردى وقىتا الا­تىن مۇ­عا­لىمدەرىنىڭ سانى 3 مىڭ­عا ارتا­دى ەكەن. جالپى, وسى ماق­سات­تى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءپان­دەر­­دى اعىلشىن تىلىندە وقى­تا الا­­تىن 16 مىڭنان استام مامان كەرەك كورىنەدى. ودان ءارى ە.ساعا­ديەۆ بار­­لىق پاندەر بويىنشا «ءۇي جۇمىسىن» كۇنىنە ءبىر ساعاتقا دە­يىن ازايتۋ ماسەلەسى دە قولعا الىن­­عانىن ايتتى. قوسىمشا بايانداما جاساعان الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كومي­تەتىنىڭ ءتورايىمى گۇلنار ىق­سانوۆا­نىڭ سوزدەرىندە مينيستر­گە قاراعاندا وپتيميستىك سارىن كەمشىن بولدى. الدىمەن ول ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ 2016-2019 جىل­دارعا ارنالعان باعدارلاما­­سىن ىسكە اسىرۋعا 1 ترلن تەڭگە­دەن استام قاراجات بولىنگەنىن, ال بۇل دە­گەنىڭىز وسى سالاعا سوڭعى 11 جىل­دا بەرىلگەن قاراجاتپەن شەن­­دەس ەكەنىن ايتا كەلىپ, الايدا سالا قىز­مەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقى­سى­نىڭ تومەندىگى جۇمىسقا دەگەن قۇل­شى­نىستى ازايتاتىنىن ايتتى. اۋىل مەكتەپتەرى ۇستازدارى­نىڭ بىلىكتىلىگى تومەن. تەستى­لەۋ تابال­دىرىعىنان وتە الماعان­داردىڭ 65 پايىزى اۋىل مۇعالىمدەرى دەدى ول. ودان ءارى شەشەن «0+11» باعدارلاماسىنىڭ ءوزىن 12 جىلدىق دەپ ايتۋ كۇماندى ەكەنىن جەتكىزدى. ەگەر 2019 جىلدان بوبەكتەر مەكتەپكە التى جاستان باراتىن بولسا, 0-سىنىبىنا ءبۇل­دىر­شىندەر بەس جاسىنان بارا­دى ەكەن, سوندا وسى سىنىپتىڭ ءمار­تەبەسى قانداي بولماق؟ ونىڭ ءۇستى­نە, مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا لي­تسەن­ز­يا دا بەرى­ل­مەيدى. سوندىقتان, قۇقىق­تىق تۇرعىدان بۇل تولىق شەشىل­گەن ماسەلە ەمەس, دەدى ول. ودان ءارى گ.ىقسانوۆا وقۋ باعدار­لا­ما­­لارى­نىڭ شيكى تۇستارىن اتاپ ءوتىپ, ولاردى شيراتۋدىڭ ماڭىز­دى­لىعىن اتادى. وسىنىڭ ءبارى ورىنسىز اسىعىستىقتىڭ, مازمۇنعا نازار اۋدارماۋدىڭ سەبەبىنەن بو­لىپ جاتقان كەسەلدەر, دەدى دەپۋتات. قىزۋ تالقىلاۋلار مەن سۇراق­تار قويىلعان ۇكىمەت ساعاتى با­رىن­­شا تارتىستى بولدى. وتى­رىس­تى جۇرگىزگەن گۇلميرا ءيسىم­باەۆا ونى بىرنەشە ماسەلەمەن قو­رىت­ىندىلادى: «0+11» ۇلگىسى بو­يىن­شا 12 جىلدىق ءبىلىم بەرۋگە كوشۋ جاعدايىنداعى مەكتەپالدى دايار­لىق پەن باستاۋىش سىنىپتار باع­دار­لامالارىن پانارالىق ءساي­كەس­تەندىرۋ تەتىگىن ازىرلەۋ; ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنەن قول ۇزبەي, مۇعالىم­دەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ ناقتى جوسپارىن جاساۋ; نورم­ا­تيۆ­تىك-قۇقىقتىق اكتىلەردى قورى­تىندى ات­تەستاتتاۋدىڭ جانە ۇبت-نىڭ جا­ڭا فورماتىنا سايكەس كە­ل­تىرۋ; «ءۇز­دىك» جانە «ناشار» مەك­تەپ­تەر ارا­سىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋ بويىنشا, اۋىلدىق مەكتەپ­تەردى قولداۋ جونىندە ءىس-شارالار كەشەنىن ازىرلەۋ; «ءبىلىم تۋرالى» زاڭ نورمالارىن ىسكە اسىرۋدى قام­ت­اماسىز ەتۋ جونىندەگى ءوزارا ءىس-قيمىل تەتىگىن پىسىقتاۋ جانە ت.ب. وتىرىس ۇكىمەتكە وسى جانە باسقا ماسەلەلەردى قامتىعان ۇسىنىستار جاسايتىن بولدى. ۇكىمەت ساعاتى شەڭبەرىندە ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىس زالى­نىڭ فويەسىندە كورمە ۇيىم­داستىرىلدى. جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»