جاڭگىر حان تۋرالى جاڭا دەرەك

اتىراۋ وبلىستىق مەملە­كەتتىك مۇراعاتى ولكە تاريحىنا قاتىستى قۇندى قۇجاتتارمەن تولىق­تى. رەسەي فەدەرا­تسياسى تاتارستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ ۇلتتىق ارحي­ۆىنە بارعان مۇراعات قىزمەت­كەرلەرى حV-حح عاسىر­لارعا تيەسىلى قۇجاتتاردى تاپتى. قازانداعى ۇلتتىق ارحيۆتە قازاقستاننىڭ باتىس وبلىس­تارىنىڭ تاريحىنا قاتىستى ءبىراز دەرەكتەر جيناقتالعان. ولاردىڭ قاتا­رىندا قازان وقۋ وكرۋگى قورىتىندىسى, ىشكى بوكەي ورداسى جايلى قۇجاتتار, قازاننىڭ رۋحاني سەمينارياسى, مۇعالىمدەر سەمينارياسىنىڭ ىستەرى بار. تۇركولوگ عالىم نيكولاي كاتا­نوۆتىڭ «قىرعىزدار: كەشە جانە بۇگىن» اتتى قازان ۋني­ۆەر­سيتەتىندە وقىعان لەكتسيا­سىنىڭ كوشىرمەسىمەن دە اتىراۋلىقتار تانىسا الادى. «ءحىح عاسىردىڭ 60-جىلدارى قازىنا ەسەبىنەن بوكەي ورداسىندا جاڭا مەكتەپ اشۋ, قازان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرمەتتى مۇشەسى ەتىپ جاڭگىر حاندى بەكىتۋ, ىشكى قىرعىز ورداسى باستاۋىش ۋچيليششەسىنىڭ جۇمىسىن جۇيەلەندىرۋ تۋرالى قۇجاتتاردى اكەلدىك. جاڭگىر حاننىڭ مەكتەپ, ورىس-قىرعىز ۋچيليششەسى مەن كىتاپحانا اشۋ جونىندەگى دەرەكتەرگە سۇيەنە وتىرىپ, ونىڭ قازاقستاندا, ىشكى بوكەي ورداسىندا ءبىلىم سالاسىندا تۇڭعىش رەفورما جاساعانىن اڭعارۋعا بولادى», دەيدى مۇراعاتتىڭ ءبولىم باسشىسى رايسا تاستەمىروۆا. ساپار بارىسىندا جاڭگىر حاننىڭ ەل ەكونوميكاسىن, ءبىلىمى مەن مادەنيەتىن كوتەرۋگە باعىتتالعان 100-گە جۋىق قۇجاتتارىنىڭ كوشىرمەلەرى اكەلىنگەن. 1860 جىلى جايىق وزەنى ماڭىنا قازاقتاردى ورنالاس­تىرىپ, كوشىرۋگە بايلانىستى جاسالعان دالا قازاقتارىنىڭ رۋلار ءتىزىمى, جىر-داستاندار مەن جوقتاۋلاردىڭ كوشىرمەلەرى دە قۇندى قۇجاتتار قاتارىندا. قازىر مۇراعات قىزمەتكەرلەرى شەتەلدىك قورلاردان تابىلعان جاڭا جازبا دەرەكتەردى ساراپتاپ جاتىر. جالپى, وبلىستىق مەملەكەتتىك مۇراعات قورىندا 400 مىڭ قۇندى قۇجات ساقتالعان. باقىتگۇل باباش, «ەگەمەن قازاقستان»