يادرولىق قاۋىپسىزدىككە بارشامىز جاۋاپتىمىز

يادرولىق ەنەرگەتيكا جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىك (ماگاتە) پەن قازاقستان تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسسوز جۇرگىزگەنى بەلگىلى. بۇل جونىندە استانادا «يادرولىق قارۋسىز الەم ءۇشىن» حالىقارالىق فورۋمى اياسىندا وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتى بارىسىندا ماگاتە-ءنىڭ باس ديرەكتورى يۋكيو امانو مالىمدەگەن ەدى. «قازاقستان مەن ماگاتە وتە جاقسى قارىم-قاتىناستا. ءبىز تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىن قۇرۋ جونىندە بايلانىس ورناتۋ ماسەلەسىن بىرگە تالقىلاپ, سوعان سايكەس قازاقستاندا قاجەتتى قۋات كوزدەرىن قالىپتاستىرۋدامىز», دەگەن بولاتىن يۋ.امانو. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان مەن ماگاتە يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ ماسەلەسى بو­يىنشا دا ىنتىماقتاستىق ورناتقان. «وسىنداي ىقپالداسقان ءىس-ارەكەتتەردىڭ ارقاسىندا قازاقستان ءبىزدىڭ ماڭىزدى سەرىكتەسىمىزگە اينالدى. ءبىز وسى سەرىكتەستىگىمىزدى نىعايتۋ ۇستىندەمىز. قازاقستان – ماگاتە-ءنىڭ ەڭ ماڭىزدى مۇشەسى. يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جانە قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىندە باعىتىمىز ءبىر. ءبىز پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بارلىق باستامالارىن تولىق قولدايمىز. ءوز باسىم سىزدەردىڭ پرەزيدەنتتەرىڭىزدى قاتتى سىيلايمىن», دەگەن ەدى يۋ.امانو. بۇدان كەيىن ماگاتە-ءنىڭ تىكەلەي شا­قىرۋى بويىنشا ۆەنادا وتكەن يادرو­لىق قاۋىپسىزدىككە ارنالعان كون­فە­رەنتسياعا قازاقستان تاراپى دا بارىپ, قاتىسىپ كەل­دى. حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قاتىسقان 168 ەلدىڭ وكىلدەرى ءبىراۋىزدان ارنايى دەكلاراتسياعا قول قويدى. دەك­لا­راتسياعا سايكەس, راديو­اك­تيۆتى ما­تەريالداردىڭ قولدى بولۋىنا جول بە­رىل­مەۋى كەرەك جانە ونى زاڭسىز تاۋ­ار اي­­نا­لىمىنا شىعارۋعا دا جول بە­رىلمەۋى ءتيىس, ويتكەنى, بۇل وتە قاۋىپتى ءما­سە­لە دەپ كور­سەتىلگەن. «ماگاتە-دە ءار ءۇش جىل سايىن وسىن­داي كونفەرەنتسيا وتەدى, – دەيدى ۇلتتىق جاراتىلىستانۋ اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, كۋرچاتوۆ قالاسىنداعى ۇلتتىق يادرولىق ورتالىقتىڭ باس ديرەكتورى ەرلان باتىربەكوۆ. – بۇل – وسىمەن ەكىنشى رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان جيىن. كونفەرەنتسيادا مينيسترلىك سەگمەنتىنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىنان باس­تاپ, يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنە بايلانىستى ءارتۇرلى تاقىرىپتار بويىنشا عىلىمي جانە تەحنيكالىق سەسسيالار ءوتتى. ءار سەسسيادا تاراپتار قازاقستاننىڭ پىكىرىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. ە. عادىلەت ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, جيىندا ەلىمىزدىڭ يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ سالاسىنداعى جەتىستىكتەرى, يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا بايلانىستى قازاقستان مەن ماگاتە اراسىنداعى ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق جايىندا جان-جاقتى ءسوز بولعان. كونفەرەنتسياعا قا­تى­س­ۋشىلاردىڭ نازارى قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 70-ءشى سەسسياسىندا كوتەرىلگەن باستامالارىنا دا ەرەكشە اۋعان كورىنەدى. سولاردىڭ ءبىرى – «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسىنىڭ بۇۇ-نىڭ رەسمي قۇجاتى رەتىندە تىركەۋگە الىنعانى بەلگىلى. ۆەنا كونفەرەنتسياسىنا قاتى­سۋ­شى­لار, سونداي-اق, 2017 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ىسكە قوسىلادى دەپ جوسپارلانىپ وتىرعان ماگاتە-ءنىڭ قازاقستانداعى تومەن بايىتىلعان ۋران بانكى جوباسىنىڭ قاي دەڭگەيدە ات­قا­رىلىپ جاتقانى تۋرالى دا كەڭ كولەمدى ءاڭ­گىمە قوزعاپتى. «جوبانىڭ ىسكە اسىرى­لۋى ءبىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى, – دەيدى باس ديرەكتور. – ويتكەنى, بۇگىندە ۇياو قاۋىپسىز يادرولىق رەاكتورلاردى پايدالانۋ جونىندە ماڭىزدى عىلىمي جۇمىس ات­قارۋدا. تاعى ءبىر جاسالعان جۇمىس, بۇل – يادرو­لىق سۇيىق وتىندى وڭدەۋ جانە ۇزاق ۋاقىتقا ساقتاۋ ماسەلەسى. قازاقستاندا اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ دامۋ بولاشاعى جارقىن. سونىڭ ءبىر دالەلى, ورتالىق عا­لىمدارى جاپوندىق ارىپتەستەرىمەن قاتارىنان 20 جىل بويى بىرلەسىپ جۇمىس ىستەپ كەلەدى. قازىرگى كەزدە دە جاپوندارمەن بىرگە تىڭ جوبالار جاسالۋدا». سونداي جوبالاردىڭ ءبىرى اتوم رەاك­تو­رىنىڭ بەلسەندى تۇسىنداعى ىستىق­قا ءتوزىمدى جابىن ماتەريالداردى دايىن­داۋ جۇمىستارى ەكەن. قازاق ەلىنىڭ سىرت­ق­ى جانە ىشكى ساياساتىنىڭ نەگىزگى با­سىمدىقتارىنىڭ ءبىرى ارقاشان يادرولىق قارۋدان ازات الەم قۇرۋ بولعان جانە بولىپ قالا بەرمەك. سول سەبەپتى دە قازاقستاندى يادرولىق قارۋسىزدانۋ, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جانە يادرولىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى جانە ماگاتە-ءنىڭ بەيبىت ومىرگە نەگىزدەلگەن بارلىق جوبالارىنىڭ قولداۋشىسى دەسەك, اسىرا ايتقاندىق بولا قويماس. راۋشان نۇعمانبەكوۆا شىعىس قازاقستان وبلىسى, كۋرچاتوۆ قالاسى