بۇل اڭگىمەنىڭ تۋىنداۋىنا 2016 جىلدىڭ 14 جەلتوقسانىندا ۇلتتىق بانكتىڭ «قازكوممەرتسبانك» (قكب) اق-قا 400 ميلليارد تەڭگەدەن استام قىسقا مەرزىمدى نەسيە بەرۋى سەبەپ بولدى. باستاپقى كەزدە بۇل وقيعانى ۇلتتىق بانك تە, قكب-دە قۇپيا ساقتاپ كەلدى. تەك 26 جەلتوقساندا عانا «قازكوممەرتسبانك» اق-قا 400,8 ملرد تەڭگە نەسيە بەرىلگەندىگى جونىندەگى ۇلتتىق بانكتىڭ رەسمي مالىمدەمەسى جاريا ەتىلدى. كوپ كەشىكپەي ءىرى كولەمدەگى قىسقا مەرزىمدى نەسيە الۋدىڭ سەبەبىن ايتقان قكب-ءنىڭ تۇسىندىرمەسى دە جاريالاندى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل نەسيە ء«وز كليەنتتەرى الدىنداعى مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ ءۇشىن بانك قورىنىڭ قوسىمشا وتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ» ماقساتىندا الىنعان كورىنەدى. ءتىپتى ۇلتتىق بانكتىڭ مالىمدەمەسى جاريالانعانعا دەيىن قكب العان نەسيەسىنىڭ جارتىسىن قايتارىپ تا ۇلگەرىپتى. سونىمەن بىرگە, قكب 2017 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ۇلتتىق بانكتەن العان نەسيەسىن تولىقتاي قايتاراتىنىنا كەپىلدىك تە بەردى. بىراق بۇل مالىمدەمەلەر مەن كەپىلدىكتەردىڭ ەشقايسىسى قكب توڭىرەگىندە قاۋلاعان قاۋەسەتتى توقتاتا المادى. ەگەر بانكتىڭ جاعدايى جاقسى بولسا, نەگە نەسيە الادى؟ بانك قورىنىڭ كاپيتالدانۋىندا ءبىر گاپ بار ما؟ قارجى نارىعىنداعى «قازكوممەرتسبانك» اق-تىڭ تاعدىرى قالاي شەشىلەدى؟ «قازىرگى تاڭدا بانك كاپيتالىن كوبەيتۋ بانك سەكتورىنداعى باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋدىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بىرىنەن سانالادى. وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق بانك اعىمداعى باقىلاۋ ءۇردىسى شەڭبەرىندە «قازكوممەرتسبانك» اق-تىڭ اكتسيونەرلەرىمەن كاپيتالدانۋ مولشەرىن ارتتىرۋ جونىندە كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋدە», دەگەن قارجى رەتتەۋشىسىنىڭ مالىمدەمەسى قكب بولاشاعىنان حابار بەرگەندەي. جالپى, قازاقستاننىڭ قارجى سالاسىنداعى جاعدايدىڭ الاڭداتقانى شىندىق. قازاقستاندىق بىرقاتار بانكتەرگە قاتىستى الاڭداۋشىلىق نىشانى وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا بايقالدى. 2016 جىلدىڭ 27 جەلتوقسانىندا ۇلتتىق بانك «قازينۆەستبانك» اق-تى قۇندى قاعازدار رىنوگىنداعى قىزمەتى مەن بانك وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ جونىندەگى ليتسەنزياسىنان ايىردى. ال S&P Global Ratings حالىقارالىق اگەنتتىگى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 24 قاڭتارىندا قازاقستاندىق تاعى ءبىر ءىرى بانك – «Delta Bank» اق-تىڭ ۇزاق مەرزىمدى نەسيە رەيتينگىن «سسس+»-تەن «سسس-»-كە دەيىن تومەندەتىپ تاستادى. ايدىڭ اياعىندا «Delta Bank» اق ءوزىنىڭ نەسيەلىك مىندەتتەمەسى بويىنشا بىرقاتار ءىرى تولەمدەردى قايتارۋى كەرەك. وسىنداي ءىرى وپەراتسيالار قارساڭىندا بانك رەيتينگىنىڭ قۇلدىراۋى اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ بولاشاعىنا ۇلكەن قاۋىپ توندىرەتىنى ءسوزسىز. «جەل تۇرماسا, ءشوپتىڭ باسى قيمىلدامايدى» دەگەندەي, وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا «قازاقستان حالىق بانكى» مەن «قازكوممەرتسبانك» اق-تار اراسىندا كەلىسسوزدەر باستالعانى تۋرالى حابار تاراتىلدى. ءسويتىپ, قكب-نىڭ قازاقستان حالىق بانكىنە قوسىلاتىندىعى شىندىققا اينالاتىن ءتۇرى بار. ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ولەگ سمولياكوۆتىڭ ايتۋىنشا, بانكتەر تۋرالى زاڭ بويىنشا ۋاقىت جاعىنان بۇل كەلىسسوزدەرگە ەشقانداي شەكتەۋ قويىلمايتىن كورىنەدى. سونىمەن بىرگە, ول كەلىسسوزدەر بارىسىندا قازاقستان حالىق بانكى مەن قكب ءىرى اكتسيونەرلەردى وزگەرتۋ ءۇشىن ۇلتتىق بانكتىڭ كەلىسىمىن الۋى قاجەت ەكەندىگىن دە ەسكە سالدى. قالاي بولعاندا دا, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ەكى ءىرى بانكتىڭ قوسىلاتىنى اقيقاتقا اينالعانداي. ەڭ باستىسى, ودان ەلىمىزدىڭ قارجى سالاسى ۇپايىن تۇگەندەسە بولعانى. ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز دا وسى ەدى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
