استانا اجارىنىڭ ايشىقتارى

گازەتىمىزدىڭ وتكەن سانىندا حابارلاعانىمىزداي, ەلدىگىمىزدىڭ ايبىنى, ەرتەڭىمىز­دىڭ ايبارى, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرىنا اينالعان اجارلى استانا تاعى دا توپ جارىپ, جارتى الەمدى الىپ جاتقان تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى كەڭىستىگىندەگى قالالار ارا­سىن­داعى ەڭ ۇزدىك قالا ماراپاتىنا يە بولدى. ءيا, تاريح ءۇشىن قاس-قاعىم ءسات بولىپ سانا­لاتىن ءبىر مۇشەل مەرزىم ىشىندە قازاقستان حالقىنىڭ ەرەن ەرلىگى مەن ەرىك-جىگەرىنىڭ ناتيجەسىندە تورتكۇل دۇنيەنىڭ عاسىرلار بويى قالىپتاسقان تۇعىرلى قالالارىمەن كورىك تالاستىرا الاتىن جاس تا جاسامپاز استانا قالاسىنىڭ ىرگەتاسى قالاندى. قازىردىڭ وزىندە ءححى عاسىردىڭ عاجايىبى اتانعان ەلوردامىزدىڭ بولاشاعى باياندى, كەلبەتى كەمەل بولاتىندىعىنا كۇمان جوق. وعان استانالار مەن ءىرى قالالاردىڭ حالىقارالىق اسسامبلەياسىنىڭ باستاماسىمەن وتكىزىلگەن «تمد جانە ەۋرازەق-تىڭ ۇزدىك قالاسى» اتتى ءىىى حالىقارالىق قالالىق تاجىريبەلەر بايقاۋ-كونكۋرسىندا دوستاستىق مەملەكەتتەرىنىڭ 450 قالاسىنىڭ ىشىنەن جارىپ شىعىپ, جەڭىمپاز اتانۋى دا تولىق دالەل. ماسكەۋ قالاسىندا وتكەن بۇل مارتەبەلى بايقاۋ-كونكۋرسقا دوستاستىق مەملەكەتتەرى­نىڭ 450 قالاسى قاتىسىپ, ونىڭ ىشىندە 81 ءىرى دە ىرگەلى قالالار مەن استانالار مارەگە شىق­قان ايتۋلى جارىستا ۇزدىك اتانۋ ەلور­دامىزدىڭ قول جەتكىزگەن جاسامپاز جەتىستىكتەرىن كورسەتسە كەرەك. «تمد جانە ەۋرازەق-تىڭ ۇزدىك قالاسى» اتتى ءىىى حالىقارالىق قا­لالىق تاجىريبەلەر بايقاۋ-كونكۋرسى 2030 جىل­دارعا دەيىنگى قالانى دامىتۋدىڭ تۇ­راق­تى ستراتەگيالىق جوسپارىن بەلگىلەۋ جانە جۇزەگە اسىرۋ, بۇقارالىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورتتى دامىتۋعا جان-جاقتى جاعداي جاساۋ, كەمتار ادامداردىڭ تۇرمىسى ءۇشىن قو­لايلى جاعداي تۋعىزۋ جانە الەۋمەتتىك قول­داۋ جۇيەسىن ۇيىمداستىرۋ, تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىن قورعاۋ جونىندەگى قوعامدىق جانە مۋ­نيتسيپالدىق ۇيىمدار قۇرۋ, قالا اۋماعىن­داعى وندىرىستىك نىساندارعا ەكولوگيالىق باقىلاۋ جاساۋ جانە قالانى كورىكتەندىرۋ مەن كوگالداندىرۋ سياقتى نوميناتسيالار بويىنشا وتكىزىلگەن بولاتىن. استانانىڭ 2030 جىلدارعا دەيىنگى سترا­تەگيالىق دامۋ جوسپارى حاقىندا ايتاتىن بولساق, ەلوردا قازىعى قاعىلعان العاشقى كۇننەن جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ ءۇردىسىن باستاپ, بۇگىندە جاڭا تەحنولوگيالار مەن وركەنيەتتى وسكەلەڭ ساۋلەت ونەرىنىڭ وزىق ۇلگىلەرىن قام­تي­تىن ەلىمىزدەگى جاڭا قۇرىلىس كلاستەرىن قا­لىپتاستىردى. استانانىڭ دامۋى بۇكىل رەسپۋبليكا ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەردى. اقيقاتىن ايتساق, استانا شىن مانىندەگى ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋ لوكوموتيۆىنە اينالدى. ارىگە بارماي-اق استانا قالاسىنىڭ وتكەن جىلعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرىن سارالاي­تىن بولساق, ءبىر جىل ىشىندە قالانىڭ ونەر­كا­سىپ ءوندىرىسى 9 پايىزعا ارتىپ, 111,1 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى. ال 2011 جىلدىڭ وتكەن 2 ايى ىشىندە بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 64,7 پايىزعا ءوسىپ, 23,2 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى. نەگىزگى كا­پي­تالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا وتكەن جىلى 391 ميلليارد تەڭگە بولىپ, 2009 جىلمەن سالىس­تىرعاندا 23 ميلليارد تەڭگەگە ارتتى. 2011 جىلدىڭ 2 اي ىشىندە عانا استانا قالاسىنا 24,1 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. وتكەن جىلى استانا قالاسىن دامىتۋدىڭ جاڭا كەشەندى باعدارلاماسى بەلگىلەنىپ, وندا نەگىزىنەن قالانى كوگالداندىرۋ, تۇرعىندار­دى ساپالى اۋىز سۋمەن, تۇراقتى ەنەرگيا قۋا­تىمەن قامتاماسىز ەتىپ, ينفراقۇرىلىمدىق كەمشىلىكتەردى بولدىرماۋ جونىندەگى ما­ڭىز­دى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە با­سىم­دىق بەرىلدى. سونىمەن بىرگە قالانىڭ شەتكى ايماقتارىنداعى 20 كەنتتى كورىكتەندىرۋ جانە اباتتاندىرۋ ماسەلەلەرىنە ايرىقشا ءمان بەرىلۋدە. الداعى 3 جىل ىشىندە ەلوردانىڭ شەت­كى ايماقتارىندا 200 شاقىرىمنان استام جاڭا جول قۇرىلىسىن سالۋ جانە كۇردەلى جوندەۋ, 33 شاقىرىم سۋ تاراتۋ جەلىلەرىن, 24 شاقىرىم كارىز جۇيەلەرىن سالۋ جانە 110 شاقىرىمنان استام ەلەكتر تاراتۋ جەلىلەرىن قۇرۋ كوزدەلىنىپ وتىر. 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعدارلاماسى بوي­ىن­شا 5612 قالا تۇرعىنى قولجەتىمدى ءپا­تەر­لەرمەن قامتاماسىز ەتىلدى. ونىڭ ىشىندە 2113 ادام وتكەن جىلى جاڭا پاتەر كىلتىن الدى. 2011 جىلى مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدار­لا­ما­سى ودان ءارى جالعاستىرىلاتىن بولادى. ەلى­مىزدە قابىلدانعان «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسى بويىنشا استانا قالا­سىندا 2010 جىلى 3600 ورىندىق 3 جاڭا مەكتەپ عيماراتى بوي كوتەردى. بۇل باعدارلاما سىرتىندا اكىمشىلىك ورتالىقتا 1200 ورىن­دىق №66 مەكتەپ عيماراتى جەتكىنشەكتەر ءۇشىن ەسىگىن ايقارا اشتى. ال ۇستىمىزدەگى جىلى استانا قالاسىندا تاعى دا 2 مەكتەپ, اتاپ ايتقاندا, ن.تىلەنديەۆ داڭعىلىنداعى 1200 ورىندىق, كوكتال-2 كەنتىندە 800 وقۋ­شىعا ارنالعان جاڭا مەكتەپ عيماراتتارى بيىلعى جىلدىڭ ناۋرىز-مامىر ايلارىندا پايدالانۋعا بەرىلمەك. سوڭعى 3 جىل ىشىندە ەلوردادا وسكەلەڭ زامان تالابىنا لايىق­تا­لىن­عان 10 مەديتسينالىق مەكەمە بوي كوتەردى. سول جاعالاۋدا قازىرگى كەزەڭدە دوستاستىق مەملەكەتتەرىنىڭ ىشىندە بالاماسى جوق مە­ديتسينالىق كلاستەر اشىلدى. بيىلعى جىلى «100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسى بويىنشا تاعى دا زاماناۋي 3 مەديتسينا مەكەمەسى سالىنادى. دەنە شىنىقتىرۋ جانە بۇقارالىق سپورت­­تى دامىتۋ ءۇشىن قالامىزدا كەشەندى باعدارلامالار جۇزەگە اسىرىلىپ, جان-جاق­تى جاعداي جاسالۋدا. تورتكۇل دۇنيەنى تام­ساندىر­عان «ازيادا-2011» قىسقى ازيا ويىن­دا­رىن وتكىزۋدىڭ ورتالىعىنا اينالعان استانانى بۇ­قارالىق دەنە تاربيەسى مەن سپورت الاڭى دەپ ايتسا دا بولعانداي. ەلوردادا قازىر ونداعان سپورت كەشەندەرى جۇمىس ىستەيدى. سپورتتىڭ الەم­دىك تالاپتارىنا ساي جابدىقتالعان «الاتاۋ», «قا­زاقستان», «استانا», «كاسپي», «ەۋرازيا» جانە باسقا سپورت كەشەندەرى استانالىقتاردىڭ, ونىڭ ىشىندە, جاستاردىڭ سۇيىكتى مەكەنىنە اي­نال­عان. سونىمەن بىرگە قالامىزدا گيمناستيكامەن, دەنە تاربيەسىمەن, كۇرەسپەن شۇعىلداناتىن ما­مان­دان­دىرىلعان سپورت زالدارى جانە وندا­عان با­لالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ سپورت مەكتەپتەرى بار. «جاستار» وقۋشىلار سارايىندا سۋعا ءجۇزۋ ورتالىعى, كوركەم گيمناستيكا, باسكەتبول, تەننيس جانە باسقا دا كوپتەگەن سپورت تۇرلەرى بوي­ىنشا سەكتسيالار جۇمىس ىستەيدى. وسى سپورت كەشەندەرىندە وزدەرىنىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن شىڭ­داعان كوپتەگەن جاس سپورتشىلارىمىز بۇگىندە حالىقارالىق جارىس جولدارىندا باق سىناۋدا. سونداي-اق, قالاداعى تولىپ جاتقان فيتنەس-ور­تالىقتاردا, ترەناجەر زالدارىندا, شاڭعى-رو­ليك تراسسالارىندا, سپورت كومبيناتتارىندا مىڭ­داعان استانالىقتار دەنە شىنىقتىرۋ ءتار­بيەسىمەن اينالىسىپ, سالاماتتى ءومىر سالتىنا دەن قويۋدا. تاعى ەرەكشە ايتا كەتەتىن ءبىر ماسەلە, استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى اۋلالاردى ابات­تاندىرۋ ماقساتىندا اۋقىمدى جۇمىستاردى اتقارىپ كەلەدى. قازىر ءىس جۇزىندە قالامىزدىڭ بارلىق اۋلالارى تۋرنيكتەرمەن, ۇستەل تەننيستەرى, فۋتبول الاڭدارى سياقتى بالالارعا ارنالعان سپورت قوندىرعىلارىمەن جابدىقتالعان. ازيادا ويىندارىن وتكىزۋ بارىسىندا ەلوردادا قازىرگى زاماندا تەڭدەسى جوق سپورت كەشەندەرى سالىندى. «مۇز ايدىنى» اتتى كونكيمەن جۇگىرۋ ستاديونى, ۆەلوترەك, «استانا-ارەنا» ستاديوندارى بۇگىندە استانالىقتاردىڭ يگىلىگىنە اينالدى. تۇيىندەي ايتساق, بۇگىندە استانا تۇر­عىن­دارىنىڭ قانداي دا بولماسىن سپورت تۇرىمەن شۇعىلدانۋىنا تولىق جاعداي جاسالعان. جوعا­رىدا ايتىلعان زاماناۋي سپورت كەشەندەرىندە جاتتىعۋ ءۇشىن مەكتەپ وقۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرگە جەڭىلدىكتەر جاسالادى. عاسىر عاجايىبى اتانعان استانا قالاسىندا ءححى عاسىر تالاپ­تارىنا تولىق جاۋاپ بەرەتىن سپورت ينفراقۇ­رىلىمى جاسالعان. ەلوردادا مۇگەدەكتەردى تەحنيكالىق قۇرال­دار­مەن قامتاماسىز ەتۋ جانە مۇگەدەكتەر اربا­سى­نىڭ كولىكتەرگە, اكىمشىلىك, مەديتسينالىق, ساۋدا, مادەنيەت جانە باسقا مەكەمەلەرگە كەدەرگىسىز كىرۋىنە جاعداي جاساۋ, ولارعا الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ جانە تۇرمىستارىنا قاجەتتى جاعداي جاساۋ شارالارىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەسى دە بارىنشا ويلاستىرىلىپ, ۇنەمى جەتىلدىرىلىپ كەلەدى. بۇگىندە استانا قالاسىندا 13591 مۇگەدەك جاندار, ونىڭ ىشىندە 1537 مۇگەدەك بالالار ءومىر سۇرەدى. تاعدىر تالايىمىنا ۇشىراعان بۇل ادام­دارعا مەديتسينالىق, الەۋمەتتىك جانە كاسىبي تۇرعىدا كومەك كورسەتۋ ماسەلەسى بويىنشا ءاربىر مۇگەدەك ادامعا بەلگىلەنگەن ارنايى باعدارلاما جۇمىس ىستەيدى. وسى باعدارلاماعا سايكەس ءمۇ­گە­دەك جاندار جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن مۇگەدەك اربالارىمەن, پروتەزدىك-ورتوپەديالىق قۇرال­دار­مەن, تيفلوتەحنيكالىق جانە سۋردوتەح­ني­كالىق جابدىقتارمەن, مىندەتتىك گيگيەنالىق قۇرالدارمەن, ساناتوريلىك-شيپاجايلىق ەمدەۋ جۇيەلەرىمەن قامتىلعان. مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس بەرۋ شەڭ­بەرىندە قالالىق «ەراتۆ» تەلەارناسى ارقىلى اقپاراتتىق باعدارلامالارعا قازاق جانە ورىس تىلدەرىندەگى سۋردواۋدارمالار بەرىلىپ وتىرادى. مۇگەدەك جانداردى كولىك قۇرالدارىنا, تۇرعىن ۇيلەر, قوعامدىق جانە وندىرىستىك عيماراتتارعا كەدەرگىسىز كىرۋ ماسەلەسى بويىنشا كەشەندى شارالار جاسالۋدا. ماسەلەن, بۇگىندە قالا كوشەلە­رىن­دە قاتىنايتىن 78 اۆتوبۋس مۇگەدەكتەر اربالارى كىدىرىسسىز كىرەتىن قوندىرعىلارمەن جابدىق­تال­عان. الداعى ۋاقىتتا تاعى وسىنداي 47 اۆتوبۋس ساتىلىپ الىنادى. 57 قالا كوشەلەرىنىڭ قيى­لى­سىنا دىبىس بەرۋ بەلگىسىمەن جابدىقتالعان ار­ناۋلى باعدارشامدار ورناتىلعان. سونىمەن بىرگە قالا كوشەلەرىندە مۇگەدەك جاندارعا ارنالعان ءارتۇرلى قوسالقى كومەك قوندىرعىلارىن ورناتۋ جوسپارى جۇزەگە اسىرىلماق. جول قيىلىسىنداعى تروتۋارلار بويىندا مۇگە­دەكتەر اربالارىنىڭ قوزعالۋىنا ىڭعايلى بولاتىن ارنايى بورديۋرلەر جاسالىنعان. قۇرى­لىس نىساندارىنىڭ سمەتالىق-جوبالاۋ قۇجات­تارىن دايىنداعان كەزدە عيماراتتاردىڭ كىرەر ەسىكتەرىنىڭ الدىنداعى باسپالداقتارعا ارنايى پاندۋستار ورناتۋ ماسەلەسىنە ايرىقشا ءمان بەرىلەدى. سوڭعى 5 جىل ىشىندە قالامىزداعى 568 عيماراتتارعا پاندۋستار ورناتىلدى. سونداي-اق تاۋەلسىزدىك سارايى, قازاق جانە ورىس تەاترلارى, قازىرگى زاماننىڭ ونەر مۇراجايى, «اتامەكەن» ەتنو-مەموريالدىق كەشەنى, كونگرەسس-حولل جانە باسقا دا مادەنيەت مەكەمەلەرى وسىنداي ارناۋلى پاندۋستارمەن جابدىقتالعان. تاعدىردان تارلىق كورگەن مۇگەدەك جانداردى قوعامدىق ومىردەن تىس قالدىرماۋ ماقساتىن­داعى قامقورلىق شارالارى كەڭىنەن جۇرگىزىلەدى. سونىمەن بىرگە, مۇگەدەكتەردى جۇمىسپەن قامتۋ ءما­سەلەسى دە جۇيەلى شەشىم تاۋىپ وتىرادى. ءما­سە­لەن, 2010 جىلى استانا قالالىق ەڭبەك جانە تۇرعىنداردى الەۋمەتتىك قورعاۋ باسقارماسىنا قالامىزدا تۇراتىن 367 مۇگەدەك جان الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ تۋرالى ءوتىنىش ءبىلدىردى. جىل ىشىندە بۇل وتىنىشتەر تولىق ورىندالدى. «جول كار­تاسى» شەڭبەرىندە مۇگەدەك ادامداردى جۇ­مىسپەن قامتۋ ماسەلەسىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولىن­دى. 78 مۇگەدەك جان جۇمىسپەن قامتىلىپ, 37 ادام قايتادان كاسىبي دايىندىقتان وتكىزەتىن وقۋ ورىندارىنا جىبەرىلدى. 12 مۇگەدەك ادام جالاقى تولەنەتىن قوعامدىق جۇمىستارمەن قامتىلدى. ۇستىمىزدەگى جىلى قالاداعى 91 جۇمىس بەرۋشىمەن مۇگەدەكتەرگە ارنالعان 446 جۇمىس ورنىن اشۋ جونىندە ارنايى كەلىسىم-شارت جاسالدى. 2010 جىلى جالپى العاندا 188 مۇگەدەك ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىن قورعاۋ ءجونىن­دەگى قوعامدىق جانە مۋنيتسيپالدىق قىزمەت­تەر­دىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ ماقساتىن­داعى مىندەت تە دۇرىس جولعا قويىلعان. استانا قالاسىندا كوپ جىلداردان بەرى «ادىلەت» تۇتىنۋشىلار قۇقىن قورعاۋ قوعامى جۇمىس ىستەيدى. قالانىڭ ارداقتى ازاماتتارىنىڭ ءبىرى, قوعام قايراتكەرى قابىكەن زاكاريانوۆ باسقاراتىن بۇل قوعام دوستاستىق كەڭىستىگىن­دەگى مەملەكەتتەردە قۇرىلعان وسىنداي قوعام­داردىڭ ىشىندە ۇزدىك دەپ تانىلىپ, «ادىلەت» قوعامىنىڭ جۇمىس تاجىريبەسىن تمد-عا كەڭىنەن تاراتۋ جونىندە شەشىم قابىلدانعان بولاتىن. قابىكەن زاكاريانوۆتىڭ ايتۋى بوي­ىن­شا, «ادىلەت» قوعامدىق قورى تۇتىنۋشىلار­دىڭ قۇقىن قورعاۋ ماقساتىندا ەلوردا اكىم­دىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, كەشەندى جۇمىستار جۇرگىزىپ كەلەدى. وسى قوعامنىڭ باستا­ما­سى­مەن قالانىڭ بارلىق مەكتەپتەرىندە باس­تاۋ­ىش سىنىپ وقۋشىلارىن جانە از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلارىنىڭ بالالارىن تەگىن تا­ماقپەن قامتاماسىز ەتۋ شاراسى جۇزەگە اسى­رىلدى. قوعامنىڭ تاباندى ءىس-قيمىلىنىڭ ناتيجەسىندە قالاداعى قوعامدىق كولىكتەردە جولاۋشىلارعا وركەنيەتتى دە مادەنيەتتى قىزمەت كورسەتۋ ءىسى جولعا قويىلدى. بۇگىندە استانا قازاقستان قالالارىنىڭ ىشىندەگى زەي­نەتكەرلەردى قالاداعى قوعامدىق كولىكتەر­مەن تەگىن تاسىمالداۋدى قامتاماسىز ەتكەن بىردەن-ءبىر قالا بولىپ سانالادى. قالادا تۇ­تىنۋشىلار قۇقىن قورعاۋ, قوعامدىق جانە مۋنيتسيپالدىق قىزمەتتەردىڭ جۇمى­سىن جان­داندىرۋ ماقساتىندا تاياۋ بولا­شاق­قا ارنال­عان جۇمىس باعدارلاماسى بەلگىلەنىپ, جۇزەگە اسىرىلۋدا. قالاداعى وندىرىستىك نەگىزدەگى نىسان­دار­عا ەكولوگيالىق باقىلاۋ جۇرگىزۋ ءتاجى­ري­بەسىن جۇزەگە اسىرۋ جانە كوگالداندىرۋ مەن كورىك­تەن­دىرۋ شارالارىن ۇيىمداستىرۋ جۇ­مىس­تا­رىنا قالا اكىمدىگى ايرىقشا باسىم­دىق بەرىپ, قالا كوشەلەرىنىڭ تازالىعىن جاق­سارتۋ ماقساتىنداعى جۇيەلى جۇمىستاردى تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىپ كەلەدى. قالا ماڭايى­نىڭ ەكو­لوگيالىق احۋالىن جاقسارتۋ تۋرالى اڭگىمە قوزعاعان كەزدە استانا قالاسىن اينالا قور­شاعان «جاسىل بەلدەۋ» تۋرالى ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. اينالاسى 10 جىل ۋاقىت شاما­سىندا قالامىزدى قورشاي مىڭداعان شاقى­رىم­عا سوزىلعان سىڭسىعان ورمان قا­لىپ­­تاس­تى. قازىر «جاسىل بەلدەۋ» اياسىنداعى ورمان كولەمى 71 مىڭ گەكتارعا جەتتى. سونىمەن بىرگە, «جاسىل ەل» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە قالا جاستارى جىل سايىن مىڭداعان  گەكتار ايماق­قا اعاش وتىرعىزادى. قالا اۋماعىندا 2010 جىلى ءاربىر تۇرعىنعا شاققانداعى كو­گال­­دان­دىرۋ ايماعى 11,42 شارشى مەترگە جەتتى. استانا قالاسىندا تۇرمىس قالدىقتارىن قايتا وڭدەۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى سالىنىپ جاتىر. جالپى قۇنى 32 ميلليون ەۋرو تۇ­راتىن بۇل كەشەن 2011 جىلى پايدالانۋعا بەرىلەدى. سونىمەن بىرگە, 2009 جىلدان بەرى استانا قالاسىندا قولدانىستان شىققان كولىك دوڭعالاعى رەزەڭكەلەرىن قايتا وڭدەۋ زاۋىتى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. بۇل زاۋىت جىلىنا 16 مىڭ توننا ەسكى رەزەڭكەلەردى قايتا وڭدەپ, قۇرىلىسقا قاجەتتى ونىمدەر شىعارادى. قازاقستان حالقىنىڭ ماقتانىشىنا اينالعان استانا قالاسى جاسامپاز جەتىستىكتەر ورداسى بولىپ سانالادى. قازىر ەلىمىزدىڭ ەلورداسىندا الەمدىك دەڭگەيدەگى عىلىم, تەحنولوگيا جانە تەحنيكالىق وزىق وي جەتىستىكتەرى شوعىرلانعان. ەلوردا شىن مانىندەگى وزىق يدەيالاردى, جاڭا عىلىمي شەشىمدەر مەن ساۋلەت ونەرىنىڭ وزىق ۇلگىلەرىن ومىرگە اكە­لەتىن جەرۇيىققا اينالدى. استانا بار­لىق ۋاقىتتاردا دا قازاقستاننىڭ وركەنيەت بيىگىنە عارىشتىق قاداممەن العا باسقان جاسامپاز جولىنىڭ كوشباسشىسى بولا بەرمەك. جىلقىباي جاعىپار ۇلى.