كاددافي اسكەرى شابۋىلعا شىقتى

مۋامار كاددافيدىڭ اسكەري بولىمدەرى قارسى شابۋىلعا شىق­تى, دەپ حابارلايدى ساۋد ارابياسىنىڭ «ءال ارابيا» تەلە­ارناسى. ەرەۋىلشىلەر برەگا جانە راس-لانۋف قالالارىن تاستاپ, شىعىسقا بەنگازي قالاسىنا قاراي شەگىنۋگە ءماجبۇر بولعان. سونىمەن بىرگە ناتو ەلدەرىنىڭ اسكەري-اۋە كۇشتەرى ليۆيا نىساندارىنا اۋەدەن جاڭا سوققىلار جاساعان. «فرانس پرەسس» اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنا قاراعاندا, تريپوليدەگى كاددافيدىڭ رەزيدەنتسياسىنا جاقىن جەردە ەكى بىردەي قۋاتتى جارىلىس بولعان. ازىرگە قازا بولعاندار تۋرالى مالىمەتتەر جوق. رەاكتورلار بۇزىپ الىنباق اپاتقا ۇشىراعان «فۋكۋسيما-1» ستان­ساسىنداعى رەاكتورلاردىڭ ءبارىن دە بۇزىپ الۋ كەرەك, دەپ مالىمدەدى جاپونيا ۇكى­مە­تى­نىڭ باس حاتشىسى يۋكيو ەدانو. Tokyo Elektrik Power Co. ەنەرگەتيكالىق كومپانياسىنىڭ توراعاسى تسۋنەحيسا كاتسۋماتا دا اەس-تەگى ءتورت رەاكتوردىڭ جاعدايىنىڭ ناشارلىعى سونداي ولاردى پايدالانۋدان شىعارۋدان وزگە امال جوق دەپ اتاپ كورسەتكەن. دەگەنمەن «فۋكۋسيما-1» ستانساسىنىڭ وپەراتورى تەرسو كومپاني­ياسى يادرولىق اپاتتان كەلگەن شىعىندار ءۇشىن ايتارلىقتاي وتەماقى تولەۋگە تۋرا كەلەتىنىنە قاراماستان ناتسيوناليزاتسيالاۋ ءىسىن اينالىپ وتۋگە تىرىسۋدا. وسى ورايدا اتالمىش كومپانيا پرەزيدەنتى 66 جاستاعى ماساتاكا ءشيميتسۋدىڭ قان قىسىمىنىڭ كوتەرىلۋىنە بايلانىستى اۋرۋحاناعا تۇسكەنىن دە ايتا كەتۋ قاجەت. وپپوزيتسيا قاتارىندا «ءال كايدا» وكىلدەرى دە بار امەريكا سەناتىندا بولعان تىڭداۋ كەزىندە اليانستىڭ ەۋروپاداعى كۇشتەرىنىڭ قولباسشىسى ادميرال دجەيمس ستاۆريديس ليۆياداعى وپپوزيتسيالىق كۇشتەردىڭ ارا­سىندا «ءال كايدا» جاقتاۋشى­لارى­نىڭ بار ەكەنىن حابارلاعان. ونىڭ ايتۋىنشا, ەرەۋىلشىلەر اراسىندا سول سياقتى «حەزبوللا» ۇيىمىنىڭ  مۇشەلەرىنىڭ دە بولۋى مۇمكىن. بىراق ولاردىڭ سانى ونشا كوپ ەمەس جانە ولار باسقارۋشى قۇرامدا دا جوق. پەنتاگون ەگەر كونگرەسس ەرەۋىلشىلەردى قارۋلاندىرۋدى تالاپ ەتەر بولسا, ونداي جاعدايدا ول قارۋلار «ءال كايدا» مەن «حەزبوللا» سياقتى تەررورلىق ۇيىمداردىڭ قولدارىنا ءتۇسىپ كەتە مە دەپ قاۋىپتەنۋدە. ءيزرايلدى قاتاڭ سىنعا الدى ۋرۋگۆاي استاناسى مونتەۆيدەودا پالەستينا-يزرايل كەلىس­سوزدەرىنە قولداۋ كور­سەتۋ ءۇشىن ءوتىپ جاتقان بۇۇ-نىڭ وڭىرلىك كونفە­رەنتسياسىنا قاتىسۋشىلارعا بۇۇ باس حات­شىسى پان گي مۋن يزرايل ۇكىمەتىن قاتتى سىنعا العان ۇندەۋ جولداعان. 1967 جىلى باستالعان باسقىنشىلىققا مورالدىق جاعىنان دا, ساياسي تۇرعىدا دا جول بەرۋگە بولمايدى. توقتاۋ سالاتىن كەز جەتتى. پالەستينالىقتاردىڭ ومىرشەڭ مەملەكەتكە يە بولۋعا قۇقىلارى بار. يەرۋساليم ەكى ەلدىڭ دە استاناسى بولۋى كەرەك, ال بوسقىندار پروبلەماسى ءادىل شەشىم قابىلداۋدى تالاپ ەتەدى, دەپ اتاپ كورسەتكەن باس حاتشى. بۇۇ باسشىسى ءيزرايلدىڭ بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىككە دەگەن قۇقىن مويىنداي وتىرىپ, ەلدى كەلىسسوزدەرگە نۇقسان كەلتىرىپ وتىر دەپ ايىپتاعان. ءزىلزالادان 11,2 مىڭ ادام قازا بولدى جاپونيانىڭ پوليتسيا باسقارماسى 30 ناۋرىز كۇنى جەر سىلكىنىسىنەن قازا بولعان­دار سانىنىڭ 11232 ادامعا جەتكەنىن حا­بارلاعان. ءىز-ءتۇسسىز جوعالىپ كەتكەندەر قاتارى 16361 ادامعا جەتىپ وتىر. وسىنىڭ الدىندا مياگي, فۋكۋسيما جانە يۆاتە پرەفەكتۋ­رالا­رىنىڭ پوليتسياسى ءزىلزالادان قازا بولعان ءتورت مىڭعا جۋىق ادام­نىڭ مۇردەلەرىن تانىپ الۋدىڭ مۇمكىن بولماي وتىرعانىن حابار­لاعان بولاتىن. ەل ۇكىمەتىنىڭ الدىن-الا  باعالاۋىنشا, تابيعات اپاتى سالدارىنان جاپونياعا كەلگەن شىعىن 15-25 تريلليون يەندى (185-308 ملرد. دوللار) قۇرايدى. ارالداعى تۋريستەر قۇتقارىلۋدا تولاسسىز جاۋعان جاۋىننان سۋعا  بات­قان  ارالدارداعى كۋرورتتاردا دەم­الىپ جاتقان تۋريستەردى تايلاندتىڭ اسكەري كەمەلەرى قۇرلىققا الىپ شىعۋدا. وكىمەتتىڭ مالىمدەۋىنشە, ارالدا  قاما­لىپ  قالعان  مىڭداعان  تۋريستەردى كەمەلەرمەن جانە  تىك­ۇشاق­تار­مەن ال­ىپ  شىقپاق.  بيلىك وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, سۋدا قالعان سامۋي ارا­لىن­دا بىرنەشە مىڭداعان تۋريستەر, ونىڭ ىشىندە 600-دەي رەسەيلىكتەر بار, قورشاۋدا قالعان كورىنەدى. ۇشۋ الاڭدارىن سۋ باسىپ كەتۋى سالدا­رىنان جەرگىلىكتى اەروپورتتاردىڭ جۇمىسى دا توقتاپ قالعان. قاراباق ماسەلەسىندە ىلگەرىلەۋشىلىك بار ارمەنيا, ءازىربايجان جانە رەسەي پرە­زي­دەنتتەرىنىڭ سوچيدەگى ءۇش جاقتى كەزدەسۋىنەن كەيىن قاراباق پروتسەسىن رەتتەۋدە بەلگىلى ءبىر ىلگەرىلەۋشىلىك بار, دەپ مالىمدەگەن ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسى, ليتۆا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى اۋدرونيۋس اجۋباليس «دەلفي» اگەنتتىگىنە بەرگەن سۇحباتىندا. قوس توراعالاردىڭ ءجيى سىنعا ۇشىراۋىنا قاراماستان, مينسك توبى جۇمىس ىستەپ جاتىر. رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ اراعايىندىعىمەن ولاردىڭ تاراپتارعا ۇسىنىپ وتىرعان  جولدارى  العا  باسۋعا شىنايى نەگىز بولا الادى, دەپ اتاپ كورسەتكەن ا. اجۋباليس. مەرگەندەردى اسكەرلەر توعىساتىن سىزىقتان كەيىن اكەتۋ تۋرالى ءوز ۇسىنىسىن ايتا كەلىپ,  مۇنىڭ ءوزى سەنىم بىلدىرۋگە دەگەن ازعانتاي قادام بولىپ تابى­لادى دەپ حابارلاعان ول. تابيعي اپاتتار قۇرباندارى قانشا؟ الەمدە وتكەن 2010 جىلى 304 مىڭ ادام تابيعي جانە انتروپوگەندىك اپاتتاردىڭ  قۇربانى  بولعان, دەپ حابارلانعان Swiss Re اتتى  الەمدەگى ەڭ ءىرى ساقتاندىرۋ  كومپانياسىنىڭ وتكەن سەيسەنبى كۇنى جاريالانعان بايانداماسىندا. بۇدان بۇرىن كومپانيا 260 مىڭ ادامنىڭ اپاتتار سالدارىنان قازا بولعاندىعى تۋرالى  حابارلاعان بولاتىن. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتار بولساق, 2009 جىلى اپاتقا ۇشىراعاندار سانى 15 مىڭ ادام بولعان ەكەن. ساقتاندىرۋ كومپانياسىنىڭ قايتا قاراعان مالىمەتتەرى بويىنشا, 2010 جىلى تابيعي جانە انتروپوگەندىك اپاتتاردان كەلگەن ەكونوميكالىق شىعىن 218 ميلليارد دوللاردى قۇراپ, 2009 جىلعى كورسەتكىشتەن الدەقايدا اسىپ كەتكەن. ينتەرنەت ماتەريالدارى نەگىزىندە ازىرلەندى.