2011 جىلعى 26 قاڭتار, استانا, ۇكىمەت ءۇيى
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2004 جىلعى 17 ساۋىردەگى № 430 قاۋلىسىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى قاۋلى ەتەدى:
1. «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى ەرەجەسىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2004 جىلعى 17 ساۋىردەگى № 430 قاۋلىسىنا (قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءپۇاج-ى 2004 ج., № 17, 220-قۇجات) مىناداي وزگەرىستەر ەنگىزىلسىن:
1) تاقىرىبىنداعى جانە 1-تارماقتاعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ ەلەكتروندىق» دەگەن سوزدەر «ەلەكتروندىق» دەگەن سوزبەن اۋىستىرىلسىن;
2) كورسەتىلگەن قاۋلىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى ەرەجەسى وسى قاۋلىعا قوسىمشاعا سايكەس رەداكتسيادا جازىلسىن.
2. وسى قاۋلى العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن باستاپ كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ك. ءماسىموۆ.
_____________________________________________________________
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2010 جىلعى 26 قاڭتارداعى № 35 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن
ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى ەرەجەسى
1. جالپى ەرەجەلەر
وسى ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى ەرەجەسى (بۇدان ءارى – ەرەجە) «ەلەكتروندىق قۇجات جانە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2003 جىلعى 7 قاڭتارداعى زاڭىنىڭ 4-بابىنىڭ 2) تارماقشاسىنا جانە 2-بابىنىڭ 5-تارماعىنا سايكەس ازىرلەندى.
ەرەجە جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعالاردىڭ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ نەمەسە لاۋازىمدى ادامداردىڭ ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى ءتارتىبىن ايقىندايدى.
ەرەجەنىڭ قولدانىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قۇپيالارىن قۇرايتىن مالىمەتتەردى قامتيتىن ەلەكتروندىق قۇجاتتارعا تارالمايدى.
زاڭدى تۇلعالار, مەملەكەتتىك ورگاندار نەمەسە لاۋازىمدى ادامدار ءۇشىن ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ جابىق (قۇپيا) كىلتتەرىن جاساۋ جونىندەگى جۇمىستار (قالىپتاستىرۋ, تىركەۋ, بەرۋ, ساقتاۋ, جويۋ ءتارتىبى) جانە مەملەكەتتىك قۇپيالاردى قۇرايتىن مالىمەتتەردى قامتيتىن ەلەكتروندىق قۇجاتتار مەن ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ جابىق (قۇپيا) كىلتتەرىنىڭ قۇپيالىلىق رەجيمى مەن ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ءتارتىبى مەملەكەتتىك قۇپيالاردى قورعاۋ سالاسىنداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرمەن ايقىندالادى.
«قىزمەت بابىندا پايدالانۋ ءۇشىن» بەلگىسى بار تاراتىلۋى شەكتەلگەن ەلەكتروندىق قۇجاتتارمەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى كەيبىر شارالار تۋرالى» 2004 جىلعى 14 قىركۇيەكتەگى № 965 قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ جانە «مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتتىك اقپاراتپەن جۇمىس جاساۋ ەرەجەسىن بەكىتۋ تۋرالى» 2008 جىلعى 23 قاڭتارداعى № 51قپۇ قاۋلىلارىمەن ايقىندالادى.
ەرەجەدە مىناداي نەگىزگى ۇعىمدار پايدالانىلادى:
اقپاراتتى كريپتوگرافيالىق قورعاۋ قۇرالى – كىلتتەردى كريپتوگرافيالىق تۇرلەندىرۋ الگوريتمدەرىن, كوبەيتۋدى, قالىپتاستىرۋدى, ءبولۋدى جانە باسقارۋدى ىسكە اسىراتىن قۇرال;
كىلتتى جەتكىزگىش – ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ جابىق (قۇپيا) كىلتىن قامتيتىن اقپاراتتى جەتكىزگىش;
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارىن كۋالاندىرۋشى ورتالىق (بۇدان ءارى – مو كو) – قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىنە قاتىسۋشىلارىنا قىزمەت كورسەتەتىن كۋالاندىرۋشى ورتالىق;
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كۋالاندىرۋشى ورتالىعى - «ەلەكتروندىق ۇكىمەتتىڭ», مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتتىك ەمەس اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ قاتىسۋشىلارىنا قىزمەت كورسەتەتىن كۋالاندىرۋشى ورتالىق;
5) قاعازداعى قۇجاتتىڭ ەلەكتروندىق كوشىرمەسى – ءتيىستى تۇپنۇسقا قاعازداعى قۇجاتتىڭ اقپاراتىن (دەرەكتەمەلەردىڭ مالىمەتتەرىن) ەلەكتروندىق-تسيفرلىق نىساندا تولىق باياندايتىن جانە وسى قۇجاتتى راستاۋعا وكىلەتتىگى بار ادامنىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىمەن كۋالاندىرىلعان ەلەكتروندىق قۇجات;
6) قاعازداعى قۇجاتتىڭ ەلەكتروندىق تەلنۇسقاسى - بىردەي قاعازداعى قۇجاتپەن بىرگە جۇرگىزىلگەن جانە وڭدەلگەن, سونداي قاعازداعى قۇجاتتىڭ تۇپنۇسقاسىنا سايكەس كەلەتىن دەرەكتەمەلەرى, قۇرىلىمى بار جانە مازمۇنداعى جانە قاعازداعى قۇجات تۇرىندەگى تۇپنۇسقاسىنا قول قويعان ادام ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبامەن كۋالاندىرعان (قول قويعان) قۇجات;
7) مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى (بۇدان ءارى – ەقابج) – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارى مەن ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارى اراسىنداعى ەلەكتروندىق قۇجات الماسۋعا ارنالعان ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى جۇيەسى;
8) نورماتيۆتىك-انىقتامالىق اقپارات – نورماتيۆتىك قۇجاتتارعا نەگىزدەلگەن جانە قۇجاتتىڭ ءارتۇرلى سيپاتتارىن انىقتاۋ ءۇشىن پايدالانىلاتىن اقپارات (جىكتەۋىشتەر, انىقتامالىقتار, تىزبەلەر جانە باسقالارى);
9) ەقابج ورتالىعى – ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى جۇيەسىنە قاتىسۋشىلاردى تىركەۋدى, نورماتيۆتىك-انىقتامالىق اقپاراتتى ۇيلەستىرۋدى جانە ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى جۇيەسىنە قاتىسۋشىلار اراسىنداعى ەلەكتروندىق قۇجاتتار الماسۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ەقابج ىشكى جۇيەسى;
10) ەلەكتروندىق قۇجات - وزىندەگى اقپارات ەلەكتروندىق-تسيفرلىق نىساندا ۇسىنىلعان جانە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا ارقىلى كۋالاندىرىلعان قۇجات;
11) ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى جۇيەسى – وعان قاتىسۋشىلار اراسىنداعى قاتىناستار «ەلەكتروندىق قۇجات جانە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2003 جىلعى 7 قاڭتارداعى زاڭىمەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىمەن رەتتەلەتىن ەلەكتروندىق قۇجاتتار الماسۋ جۇيەسى;
12) ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى جۇيەسىنە قاتىسۋشى – ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى جيناۋ, وڭدەۋ, ساقتاۋ, بەرۋ, ىزدەستىرۋ جانە تاراتۋ پروتسەستەرىنە قاتىساتىن جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعا, مەملەكەتتىك ورگان نەمەسە لاۋازىمدى ادام;
13) ەلەكتروندىق اقپاراتتىق رەسۋرستار – اقپاراتتىق جۇيەلەردە قامتىلاتىن, ەلەكتروندىق تۇردە ساقتالاتىن اقپارات (اقپاراتتىق دەرەكقور);
14) ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ قاعازداعى كوشىرمەسى – اقپاراتتى (دەرەكتەمەلەردىڭ مالىمەتتەرىن) ەلەكتروندىق تۇپنۇسقادان تولىق شىعارۋ ارقىلى الىنعان, (ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبامەن كۋالاندىرىلعان, ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ جابىق (قۇپيا) كىلتىن پايدالانىلا وتىرىپ, قۇرىلعان) تۇپنۇسقا ەلەكتروندىق قۇجاتتى تولىق بەينەلەيتىن اقپاراتى بار جانە بارلىق دەرەكتەمەلەرى مەن ولاردىڭ ءبىر بولىگى وسى قۇجاتتى راستاۋعا وكىلەتتىگى بار ادام راستاعان قاعاز جەتكىزگىشتەگى قۇجات;
15) ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ تۇپنۇسقاسى – (ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ جابىق (قۇپيا) كىلتى پايدالانىلا وتىرىپ قۇرىلعان) ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبامەن كۋالاندىرىلعان (قول قويىلعان), باستاپقىدا ەلەكتروندىق قۇجات فورماتىندا قالىپتاستىرىلعان جانە قاعازداعى شىعىس تۇپنۇسقاسى جوق قۇجات;
16) ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ فورماتى – ونىڭ نەگىزىندە ەلەكتروندىق قۇجات قالىپتاسقان ەلەكتروندىق حابارلامانىڭ مازمۇندى بولىگىنىڭ قۇرىلىمى;
17) ەلەكتروندىق تىركەۋ باقىلاۋ كارتوچكاسى - ەلەكتروندىق قۇجات دەرەكتەمەلەرىن تىركەيتىن, بەلگىلەنگەن نىسان بويىنشا قۇجات تۋرالى ەسەپتىك دەرەكتەر بار ەلەكتروندىق قۇجات;
18) ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا قۇرالدارى – ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى جاساۋ جانە ونىڭ تۇپنۇسقالىعىن تەكسەرۋ ءۇشىن پايدالانىلاتىن باعدارلامالىق جانە تەحنيكالىق قۇرالداردىڭ جيىنتىعى;
19) تىركەۋ كۋالىگىنىڭ يەسى – ءوز اتىنا تىركەۋ كۋالىگى بەرىلگەن, تىركەۋ كۋالىگىندە كورسەتىلگەن اشىق كىلتكە سايكەس كەلەتىن جابىق كىلتتى زاڭدى تۇردە يەلەنەتىن جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعا;
20) ەلەكتروندىق اقپاراتتىق رەسۋرستاردى, اقپاراتتىق جۇيەلەردى قورعاۋ – اقپاراتتى الۋ, كوشىرمەسىن تاراتۋ, ءتۇسىرۋ (جانە/نەمەسە تۇرلەندىرۋ), جويۋ نەمەسە وقشاۋلاۋ جونىندەگى زاڭسىز ارەكەتتەردى قوسا العاندا, ەلەكتروندىق اقپاراتتىق رەسۋرستاردى, اقپاراتتىق جۇيەلەردى ساقتاۋعا, ولارعا زاڭسىز ەنۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن (ونىڭ ىشىندە اقپاراتقا زاڭسىز ەنۋدى) بولدىرماۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالاردىڭ قۇقىقتىق, ۇيىمدىق جانە تەحنيكالىق كەشەنى.
3. جەكە, زاڭدى تۇلعالاردىڭ ەلەكتروندىق ەقابج-دە «ەلەكتروندىق ۇكىمەت» ۆەب-پورتالىن پايدالانا وتىرىپ جونەلتىلگەن وتىنىشتەرىن قابىلداۋ جانە وڭدەۋ «ەلەكتروندىق ۇكىمەتتىڭ» ۆەب-پورتالى, ەقابج, مو كو جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كۋالاندىرۋشى ورتالىعىنىڭ ءوزارا
ءىس-قيمىلى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.
4. ەقابج-نى باسقا اقپاراتتىق, اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق جۇيەلەرمەن جانە ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى جۇيەلەرىمەن تۇيىندەستىرۋ ءتارتىبىن ەقابج-مەن ىقپالداستىرۋ جونىندەگى تالاپتارعا جانە اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ بولىگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ (ەلەكتروندىق اقپاراتتىق رەسۋرستاردى قورعاۋ) جونىندەگى تالاپتاردى ورىنداي وتىرىپ, ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا قالىپتاستىرۋ تارتىبىنە سايكەس اقپاراتتاندىرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ايقىندايدى.
5. اقپاراتتى كريپتوگرافيالىق قورعاۋ قۇرالدارىمەن ەقابج-ءنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىل ءتارتىبىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىمەن كەلىسىم بويىنشا اقپاراتتاندىرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ايقىندايدى.
2. مەملەكەتتىك ورگاندارداعى ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمىنىڭ ءتارتىبى
6. مەملەكەتتىك ورگانداردا ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن مىناداي فۋنكتسيالاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ەقابج پايدالانىلادى:
1) پايدالانۋشىلاردىڭ قول جەتكىزۋىن اۆتورلاندىرۋ جانە قول جەتكىزۋ قۇقىقتارىن شەكتەۋ;
2) ەلەكتروندىق قۇجاتتى قالىپتاستىرۋ (قۇرۋ);
3) ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىن قالىپتاستىرۋ جانە تەكسەرۋ;
4) ەلەكتروندىق قۇجاتتاردىڭ ەسەبىن جۇرگىزۋ (كىرىس جانە شىعىس ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى تىركەۋ);
5) ەلەكتروندىق قۇجاتتارمەن ۇجىمدىق جۇمىس;
6) ەلەكتروندىق قۇجاتتاردىڭ (ونىڭ ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پەرمەر-ءمينيسترى كەڭسەسىنىڭ تاپسىرمالارى) ورىندالۋىن باقىلاۋ;
7) ەلەكتروندىق قۇجاتتى ىزدەستىرۋ;
8) مەملەكەتتىك ورگان شەگىندە جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اراسىندا ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى جىبەرۋ جانە الۋىن راستاۋ;
9) مۇراعاتتاردى جانە قۇجاتتامالاردى باسقارۋدىڭ ۋاكىلەتتى ورگانى بەلگىلەگەن مەرزىمدە ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى ساقتاۋ;
10) ەلەكتروندىق قۇجاتتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن ءتيىستى مەملەكەتتىك مۇراعاتتارعا ولاردى كەيىننەن مەملەكەتتىك ساقتاۋعا تاپسىرا وتىرىپ, ۋاقىتشا ساقتاۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ەلەكتروندىق قۇجاتتار مۇراعاتىنا تاپسىرۋ;
11) ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى, ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ جويىلعان جابىق (قۇپيا) كىلتتەرى مەن ەقابج ەلەكتروندىق دەرەكقورىن كەپىلدەندىرىلگەن جويۋ.
7. ەقابج 60 مب اسپايتىن كولەمىمەن ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى, ونىڭ قوسىمشا سالىمىنىڭ سانى 6 فايلدان اسپايدى.
8. ەلەكتروندىق قۇجات ەكى بولىكتەن تۇرادى: مازمۇندى جانە دەرەكتەمەلىك.
ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ مازمۇندى بولىگى مىناداي فورماتتارداعى ءبىر نەمەسە بىرنەشە فايلداردان تۇرادى:
PDF, TIFF, JPEG, DjVu - گرافيكالىق فورمات;
RTF, DOC, DOCح - ماتىندىك فورمات;
XLS, XLSح - كەستەلىك فورمات;
PPT - تانىستىرۋلار;
RAR, ZIP - مۇراعاتتالعان فورمات.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى اكتىلەرى جوبالارىنىڭ مازمۇندى بولىگى ەقابج-دە تەك DOC, PDF فورماتىندا عانا قالىپتاستىرىلادى.
ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ مازمۇندى بولىگى مىناداي دەرەكتەمەلەردى قامتيدى:
جونەلتۋشى ۇيىمنىڭ رەسمي اتاۋى;
ۇيىم تۋرالى انىقتامالىق دەرەكتەر (زاڭدى مەكەنجايى, تەلەفونى, فاكسى, ۇيىمنىڭ ەلەكتروندىق مەكەنجايى (بولعان جاعدايدا);
قۇجات ءتۇرىنىڭ اتاۋى;
كىرىس قۇجاتتىڭ تىركەۋ نومىرىنە جانە كۇنىنە سىلتەمە;
قۇجاتتى جاساۋ جانە باسىپ شىعارۋ ورنى;
ادرەسات;
قۇجاتتى بەكىتۋ گريفى (بولعان جاعدايدا);
ماتىنگە تاقىرىپ (بولعان جاعدايدا);
قۇجاتتىڭ ءماتىنى;
قوسىمشاسىنىڭ بار بولۋى تۋرالى بەلگى (بولعان جاعدايدا);
ورىنداۋشى تۋرالى بەلگى (ورىنداۋشىنىڭ تەگى جانە تەلەفونى);
ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا.
ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ دەرەكتەمەلىك بولىگى مىناداي دەرەكتەمەلەر پايدالانىلاتىن ەلەكتروندىق تىركەۋ باقىلاۋ كارتوچكاسىن جاساۋ ارقىلى قالىپتاستىرىلادى:
قۇجات ءتۇرىنىڭ اتاۋى;
قۇجاتتىڭ كۇنى;
قۇجاتتىڭ تىركەۋ ءنومىرى;
ىستەر نومەنكلاتۋراسىنىڭ يندەكسى;
باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ اتاۋى مەن نۇسقاسى, ونىڭ كومەگى ارقىلى قۇجات جاسالادى;
ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا;
ماسەلەنىڭ سيپاتى;
تاقىرىبى (قىسقاشا مازمۇنى);
نەگىزگى قۇجات پەن قوسىمشالارىنىڭ پاراقتار سانى;
مەملەكەتىك ورگاننىڭ-ادرەساتتىڭ اتاۋى;
ادرەسات لاۋازىمىنىڭ اتاۋى (بولعان جاعدايدا);
ادرەساتتىڭ تەگى (بولعان جاعدايدا);
ورىنداۋشىنىڭ تەگى;
ورىنداۋشىنىڭ تەلەفون ءنومىرى;
باقىلاۋ تۋرالى بەلگى;
قۇجاتتىڭ ورىندالۋى جانە ونى ىسكە جىبەرۋ تۋرالى بەلگى;
قۇجاتتىڭ تىركەۋ نومىرىنە جانە كۇنىنە سىلتەمە;
قاعازداعى قۇجات تۇپنۇسقاسىنىڭ, قۇجاتتىڭ ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ قاعاز كوشىرمەسىنىڭ بولۋى نەمەسە بولماۋى تۋرالى بەلگى.
قوسىمشا دەرەكتەمەلەردى پايدالانۋ قۇجاتتىڭ تۇرىنە بايلانىستى مۇراعاتتار مەن قۇجاتتامالاردى باسقارۋدىڭ ۋاكىلەتتى ورگانى بەلگىلەگەن مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمداردا قۇجاتتاندىرۋدىڭ جانە قۇجاتتامانى باسقارۋدىڭ ۇلگى ەرەجەسىنە, سونداي-اق مەملەكەتتىك ستاندارتتارعا سايكەس انىقتالادى.
9. ەقابج-گە قاتىسۋشىلار بىرىڭعاي نورماتيۆتىك-انىقتامالىق اقپاراتتى پايدالانادى. ۇيىمدىق-باسقارۋشىلىق قۇجاتتاماعا قاتىستى نورماتيۆتىك-انىقتامالىق اقپاراتتىڭ رەتتەلۋى مەن وزگەرۋىن مۇراعاتتار مەن قۇجاتتامانى باسقارۋدىڭ ۋاكىلەتتى ورگانى جۇزەگە اسىرادى.
10. ەقابج ورتالىعىنا قوسىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارىنان تۇسەتىن قاعازداعى قۇجاتتاردىڭ تۇپنۇسقالارىن, ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ قاعاز كوشىرمەلەرىن تىركەۋ جانە قابىلداۋ ءتيىستى ەلەكتروندىق قۇجاتتار بار بولعان كەزدە عانا جۇزەگە اسىرىلادى.
11.ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ جوباسىن جاساعان كەزدە بىردەي فورماتتاعى بارلىق سالىنعان قوسىمشالارى سونداي فورماتتاعى ءبىر ەلەكتروندىق فايلعا بىرىكتىرىلەدى جانە وسى قۇجاتتى كۋالاندىرۋعا وكىلەتتىلىگى بار ادامنىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىمەن كۋالاندىرىلادى.
12. قاعاز جەتكىزگىشتە مەملەكەتتىك ورگانعا عانا جولدانعان كىرىس قۇجاتى تۇسكەن كەزدە تۇسكەن قۇجاتتى ەلەكتروندىق-تسيفرلىق نىسانعا جانە ونىڭ بارلىق قوسىمشالارىن (ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبامەن كۋالاندىرىلعان ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ) ءبىر فورماتتاعى ءبىر ەلەكتروندىق فايلعا جۇرگىزەدى (سكانەرلەيدى).
13. ەلەكتروندىق قۇجات كەلىپ تۇسكەن كەزدە قۇجاتتامالىق قامتاماسىز ەتۋ بولىمشەسىنىڭ قىزمەتكەرى ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ اشىق كىلتىن جانە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى (ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ قۇرالدارىن) قالىپتاستىرۋ جانە تەكسەرۋ ۇدەرىسىن ىسكە اسىراتىن, سونداي-اق تەحنيكالىق رەتتەۋ سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپكە سايكەس ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ قۇرالدارىن جانە راستاۋ راسىمىنەن وتكەن اقپاراتتى كريپتوگرافيالىق قورعاۋدىڭ قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ, ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ تۇپنۇسقالىعىن تەكسەرۋدىڭ راسىمدەرىن جۇرگىزەدى.
14. ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى تەكسەرۋ ءراسىمى جۇرگىزىلگەننەن كەيىن ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ تۇپنۇسقالىعىنىڭ راستالۋىن (بەلگىلەنۋىن) العان كەزدە (بۇدان ءارى – ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا تۇپنۇسقالىلىعىن تەكسەرۋدىڭ وڭ ناتيجەسى), ەلەكتروندىق قۇجات باستاپقى وڭدەۋگە جاتادى.
ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ, ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى تەكسەرۋدىڭ راسىمدەرى جۇرگىزىلگەننەن كەيىن ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ سايكەس ەمەستىگى انىقتالعان جاعدايدا, (بۇدان ءارى – ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ تۇپنۇسقالىعىن تەكسەرۋدىڭ تەرىس ناتيجەسى) ەلەكتروندىق قۇجات الىنبادى دەپ سانالادى, ول تۋرالى ەلەكتروندىق قۇجاتتى الۋشى قۇجاتتىڭ الىنباۋ سەبەپتەرىن كورسەتە وتىرىپ, قۇجاتتامالىق قامتاماسىز ەتۋ بولىمشەسىنىڭ قىزمەتكەرى قول قويعان «قابىلدانبادى» دەگەن بەلگىسى بار ەلەكتروندىق قۇجات بولىپ تابىلاتىن حابارلاما-تۇبىرتەك جىبەرەدى.
ەلەكتروندىق قۇجاتتاردىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا تۇپنۇسقالىعىنىڭ سايكەس كەلمەۋ سەبەپتەرىن بەلگىلەۋ ءتارتىبىن اقپاراتتاندىرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ايقىندايدى.
15. ەقابج-دەگى ەلەكتروندىق قۇجاتتى باستاپقى وڭدەۋ مىنالاردى قامتيدى:
1) ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى تىركەۋ كۋالىگىنىڭ جانە ەلەكتروندىق قۇجاتتى كۋالاندىرعان كەزدە پايدالانىلعان ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا اشىق كىلتىنىڭ جارامدىلىعىن تەكسەرۋ;
2) ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ بارلىق دەرەكتەمەلەرىن تەكسەرۋ;
3) ەلەكتروندىق قۇجات كۋالاندىرىلعان ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى پايدالانا وتىرىپ, بارلىق تۇلعالار مارتەبەسىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن تەكسەرۋ.
16. قۇجاتتامالىق قامتاماسىز ەتۋ بولىمشەسى قىزمەتكەرىنىڭ ەلەكتروندىق قۇجاتتى تىركەۋى ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ جونەلتۋشىگە تيىستىلىگى جانە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى تەكسەرۋ ءراسىمىن جۇرگىزۋ مەن ءوز قۇزىرەتى شەڭبەرىندە وزدەرى شىعاراتىن ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى كۋالاندىرۋ كەزىندە پايدالانىلعان مەملەكەتتىك ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامىنىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىنىڭ جولىمەن قامتىلۋىنىڭ تۇتاستىعىن جانە وسى ەلەكتروندىق قۇجاتقا قول قويعان باسشىنىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىن تەكسەرۋدىڭ وڭ ناتيجەسىن الۋ جولىمەن مازمۇنىنىڭ تۇتاستىعى بەلگىلەنگەن كەزدە جۇزەگە اسىرىلادى.
17. ەلەكتروندىق قۇجاتتى الۋ, تىركەۋ جانە ورىنداۋ ناقتى جەتكىزىلگەنى تۋرالى دەرەكتەردى جانە مىناداي بەلگىلەردى قامتيتىن حابارلاما-تۇبىرتەك- ەلەكتروندىق قۇجات (بۇدان ءارى – حابارلاما-تۇبىرتەك) بەرۋ جولىمەن ەقابج-دە راستالادى:
1) حابارلاما-تۇبىرتەكتى جونەلتۋشى تۋرالى دەرەكتەر;
2) ەلەكتروندىق قۇجاتتى العان كۇنى, ۋاقىتى;
3) ەلەكتروندىق قۇجاتتى الۋشىنىڭ ەقابج-دە بەرىلگەن تىركەلگەن كۇنى مەن تىركەۋ ءنومىرى;
4) الۋشى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ (ەلەكتروندىق قۇجات تىركەلگەننەن كەيىن) قۇجاتتامالىق قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمى قىزمەتكەرىنىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسى.
5) الۋشى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ جاۋاپتى ورىنداۋشىسى تۋرالى دەرەكتەرى.
الۋشى مەملەكەتتىك ورگان ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ جاۋاپتى ورىنداۋشىسى تۋرالى دەرەكتەردىڭ وزەكتىلىگى مەن سەنىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
18. ەگەر جونەلتۋشى ەلەكتروندىق قۇجاتتى العانى تۋرالى حابارلاما - تۇبىرتەك الماسا, ەلەكتروندىق قۇجات الۋشىعا جەتكىزىلمەگەن بولىپ سانالادى.
19. ەگەر جونەلتۋشى ەلەكتروندىق قۇجاتتى جونەلتكەننەن كەيىن ءبىر جۇمىس كۇنى ىشىندە حابارلاما-تۇبىرتەك الماسا, وندا جونەلتۋشى وزگە بايلانىس قۇرالدارىنىڭ كومەگىمەن ەلەكتروندىق قۇجاتتى العانىن راستاۋدىڭ جوق ەكەندىگى تۋرالى الۋشىعا حابارلايدى.
20. ەلەكتروندىق قۇجات فورماتىندا تىركەلگەن جانە وڭدەۋدەگى قاعازداعى قۇجات تۇسكەن كەزدە, قۇجاتتامالىق قامتاماسىز ەتۋ بولىمشەسىنىڭ قىزمەتكەرى قاعازداعى قۇجاتقا ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى تەكسەرۋ جانە ونىڭ ءتيىستى ەلەكتروندىق نۇسقاسىن وڭدەۋدىڭ راسىمدەرىنىڭ ناتيجەلەرىن ەنگىزە وتىرىپ, تىركەۋ ءنومىرى مەن كۇنى كورسەتىلگەن تىركەۋ تۋرالى ءمورتاڭبا قويىلادى, سونداي-اق وسى قۇجاتتىڭ بۇرىن جاسالعان ەلەكتروندىق تىركەۋ كارتوچكاسىندا قاعاز قۇجاتىنىڭ بار بولۋى تۋرالى بەلگى قويىلادى.
21. ەلەكتروندىق قۇجاتتى جونەلتۋ الدىندا ونىڭ رەسىمدەلۋ (ەلەكتروندىق قۇجات دەرەكتەمەلەرىنىڭ بولۋى) دۇرىستىعى تەكسەرىلەدى, ونىڭ ىشىندە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى تەكسەرۋ ءراسىمى, ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ وڭ ناتيجەسى مەن تىركەۋ كۋالىكتەرىنە تەكسەرۋ جۇرگىزىلەدى.
قاعازداعى قۇجات تۇپنۇسقاسىنا ەلەكتروندىق قۇجات مازمۇنىنىڭ سايكەستىگى ءۇشىن جونەلتۋشى مەملەكەتتىك ورگان جاۋاپتى بولادى.
22. ەقابج-عا ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى ەسەپكە الۋ مەن ولاردىڭ اتقارىلۋىنا باقىلاۋ جۇرگىزۋدى ەلەكتروندىق تىركەۋ باقىلاۋ كارتوچكاسىن پايدالانا وتىرىپ, مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇجاتتامالىق قامتاماسىز ەتۋ بولىمشەسىنىڭ قىزمەتكەرى جۇزەگە اسىرادى.
23. ەقابج-دە ەلەكتروندىق قۇجاتتاردىڭ ورىندالۋ مەرزىمدەرى قاعازداعى قۇجاتتاردىڭ ورىندالۋ مەرزىمدەرىنە سايكەس كەلەدى.
24. ەلەكتروندىق تىركەۋ باقىلاۋ كارتوچكاسىن ساقتاۋ مەرزىمى ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى ساقتاۋ مەرزىمىمەن سايكەس كەلەدى. ەلەكتروندىق تىركەۋ باقىلاۋ كارتوچكالارى ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى تىركەۋ كۋالىكتەرىنە سايكەس ەلەكتروندىق قۇجاتتارمەن, حابارلامالار - وسى ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى جەتكىزۋ تۋرالى تۇبىرتەكتەرمەن بىرگە ساقتالادى.
25. ەلەكتروندىق قۇجاتتاردىڭ ساقتالۋ مەرزىمدەرىن مۇراعاتتاردى جانە قۇجاتتامالاردى باسقارۋدىڭ ۋاكىلەتتى ورگانى بەلگىلەيدى.
5 جىلدان اساتىن ساقتاۋ مەرزىمى بار ەلەكتروندىق قۇجاتتاردىڭ قاعازداعى تۇپنۇسقا قۇجات بولادى.
ەلەكتروندىق قۇجاتتار ەلەكتروندىق قۇجاتتارداعى قالىپتاستىرىلعان ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبالاردىڭ بىرمەزگىلدە ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, قالىپتاستىرىلعان, جونەلتىلگەن نەمەسە الىنعان فورماتتا (سالىنعان فايلدارعا قاتىستى) ساقتالادى.
26. مەملەكەتتىك ورگاندار ءوز قىزمەتىندە ەلەكتروندىق تۇردە عانا جاسالاتىن, مۇراعاتتى جانە قۇجاتتامانى باسقارۋدىڭ ۋاكىلەتتى ورگانىمەن كەلىسىلگەن قۇجاتتاردىڭ تىزبەسىن ساقتالۋ مەرزىمدەرىن كورسەتە وتىرىپ ازىرلەيدى جانە ءىس نومەنكلاتۋراسىندا قۇجاتتاردىڭ تۇرلەرىن كورسەتەدى.
27. ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى ساقتاۋ ءتيىستى ەلەكتروندىق دەرەكقوردى, پايدالانىلعان ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ اشىق كىلتتەرى (ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ تىركەۋ كۋالىكتەرى) مەن ەلەكتروندىق قۇجاتتاردىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىن قالىپتاستىرۋ جانە تەكسەرۋ ۇدەرىسىن ىسكە اسىراتىن باعدارلامالاردى ساقتاۋمەن بىرگە جۇرەدى.
28. ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ اشىق كىلتتەرى ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگانداردا جانە مو كو-دا ەقابج-عا ناقتى قاتىسۋشىعا وسى كىلتتەردىڭ تيىستىلىگىن راستايتىن بەلگىلەنگەن تارتىپپەن رەسىمدەلگەن قۇجاتتار (تىركەۋ كۋالىكتەرى) ساقتالادى.
ءاربىر اشىق كىلت ءۇشىن ونىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىنىڭ باستالعاندىعى جانە اياقتالعاندىعى تۋرالى اقپارات ساقتالادى. بۇل رەتتە جەدەل (ۆەدومستۆولىق) مۇراعاتتىق ساقتاۋداعى اشىق كىلتتەر ماسسيۆتەرىنە قول جەتكىزۋ شەكتەلەدى.
ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ جابىق (قۇپيا) كىلتتەرى بار اقپارات جەتكىزگىشتەردىڭ (بۇدان ءارى – كىلتتى جەتكىزگىش) ساقتالۋى, ءتيىستى پايدالانىلۋى, سونداي-اق ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ جابىق (قۇپيا) كىلتتەرىن پايدالانۋ مەن ولاردى رۇقساتسىز ەنۋدەن قورعاۋ تىركەۋ كۋالىكتەرىنىڭ يەلەرىنە جۇكتەلەدى.
29. ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى ساقتاۋ كەزىندە ەلەكتروندىق قۇجاتتاردىڭ جانە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ ءتيىستى اشىق كىلتتەرىن بايلانىستىرۋ (ۇيلەستىرۋ) قامتاماسىز ەتىلەدى.
ەلەكتروندىق قۇجاتتار مۇراعاتتارى رۇقساتسىز ەنۋدەن جانە ابايسىزدا جويۋدان جانە (نەمەسە) بۇرمالانۋدان قورعالۋعا جاتادى.
30. ەقابج-گە قاتىسۋشىلار ەقابج دەرەكقورىنداعى ەسەپتىك دەرەكتەردى رۇقساتسىز ەنۋدەن جانە ابايسىزدا جويىلۋدان جانە (نەمەسە) بۇرمالاۋدان قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەدى, سونداي-اق ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ەلەكتروندىق قۇجاتتارىنىڭ رەزەرۆتىك كوشىرمەلەرىن جاساۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
اقپاراتتىق جۇيەلەردە, ونىڭ ىشىندە ەلەكتروندىق قۇجاتتار مۇراعاتتارىنداعى اقپاراتتى (ەلەكتروندىق اقپاراتتىق رەسۋرستاردى), ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى قالىپتاستىرۋ جانە تەكسەرۋ (ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ, كريپتوگرافيالىق كىلتتەردىڭ قۇرالدارى) ۇدەرىسىن ىسكە اسىراتىن اقپاراتتى كريپتوگرافيالىق قورعاۋ قۇرالدارىن قورعاۋدى اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىندە بەلگىلەگەن تارتىپپەن ەقابج-نى پايدالاناتىن ۇيىممەن بىرلەسىپ, ەقابج قاتىسۋشىلارى جۇزەگە اسىرادى.
31. ىستەردىڭ بار بولۋى مەن جاي-كۇيىن تەكسەرۋ مۇراعاتتار مەن قۇجاتتاردى باسقارۋدىڭ ۋاكىلەتتى ورگانىنىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىسىمەن رەتتەلەدى.
2.1 ەقابج-دە ەلەتروندىق جانە قاعازداعى قۇجاتتاردى پايدالانۋ ءتارتىبى مەن اراقاتىناسى
32. ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ ەلەكتروندىق تۇردەگى كوشىرمەلەرى بولمايدى.
33. ىستەر نومەنكلاتۋراسىندا ۇسىنىلعان قۇجاتتىڭ نىسانى تىركەلەدى: اقپارات جەتكىزگىشى كورسەتىلگەن ەلەكتروندىق نەمەسە قاعازداعى.
34. ەسەپتەۋ تەحنيكاسىنىڭ قۇرالدارىنان ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ تۇپنۇسقاسىنىڭ دەرەكتەرىن شىعارۋ ارقىلى الىنعان قاعاز جەتكىزگىشتەگى قۇجات ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبامەن كۋالاندىرىلعان ەلەكتروندىق قۇجاتقا سايكەس كەلەتىن بولادى جانە وسى قۇجاتتى (بۇدان ءارى – ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ قاعازداعى كوشىرمەسى) كۋالاندىرۋعا وكىلەتتىلىگى بار ادام كۋالاندىرادى. بۇل رەتتە قاعاز جەتكىزگىشتەگى قۇجات قوسىمشا قۇرالدار مەن ادىستەردى پايدالانباي قابىلداۋ ءۇشىن قولجەتىمدى تۇردە ءتيىستى ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ مازمۇنىن بەينەلەيدى.
35. ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ قاعازداعى كوشىرمەسى باستاپقى قۇجات ەلەكتروندىق قۇجات بولىپ تابىلاتىندىعى جانە ەلەكتروندىق قۇجاتتى كۋالاندىرعان ادامنىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىن تەكسەرۋ ءراسىمىنىڭ ناتيجەسى تۋرالى مالىمەتتەر تۇسىرىلگەنى كورسەتىلە وتىرىپ, كۋالاندىرىلادى. قاعاز جەتكىزگىشتەگى ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ كوشىرمەسىن كۋالاندىرۋ جانە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى تەكسەرۋ ناتيجەسى تۋرالى اقپاراتتى ءتۇسىرۋ ءۇشىن «* * * ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ كوشىرمەسى دۇرىس.» * دەگەن ءماتىنى جانە كۋالاندىرۋشى ادامنىڭ قولتاڭباسى ءۇشىن جول بار ءمورتابان پايدالانىلادى.
ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى تەكسەرۋ ناتيجەسى تەرىس بولعان جاعدايدا «؟ ؟ ؟ ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ كوشىرمەسى دۇرىس ەمەس.»** دەگەن ءماتىنى جانە كۋالاندىرۋشى ادامنىڭ قولتاڭباسى ءۇشىن جول بار ءمورتابان پايدالانىلادى.
36. قاعازداعى قۇجاتتاردىڭ ەلەكتروندىق كوشىرمەسىن كۋالاندىرۋ وكىلەتتىگىنە ەقابج-دا قاعازداعى قۇجاتتاردىڭ ەلەكتروندىق كوشىرمەلەرىن جاساۋعا جاۋاپتى رەتىندە ايقىندالعان تۇلعالار يە, سونداي-اق بۇل ءىس-قيمىلدار ەقابج-عا قاتىسۋشىلاردىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىمەن بەكىتىلىپ بەكىتىلگەن.
37. ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ قاعازداعى كوشىرمەسى مىنالاردى قامتيدى:
1) قۇجاتتىڭ ءماتىنى;
2) ەلەكتروندىق قۇجاتتى كۋالاندىرعان ادامنىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىن تەكسەرۋ ءراسىمىنىڭ ناتيجەلەرى كورسەتىلگەن «ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ كوشىرمەسى» مىندەتتى بەلگىسى;
3) ول الىنعان اقپاراتتىق جۇيەنىڭ اتاۋى;
4) قاعازداعى كوشىرمەنىڭ جاسالعان كۇنى;
5) «* * * ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ كوشىرمەسى دۇرىس. _____ پاراق» دەگەن ءمورتابان جانە كۋالاندىرۋشىنىڭ قولى نەمەسە «؟ ؟ ؟ ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ كوشىرمەسى دۇرىس ەمەس. _____ پاراق.» دەگەن ءماتىنى بار ءمورتابان.
2.2. ەقابج-دا ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى پايدالانۋ ءتارتىبى
38. :
1) ەقابج-گە قاتىسۋشىلار ەلەكتروندىق قۇجاتتاردىڭ تۇپنۇسقالىعىن جانە تۇتاستىعىن:
1) ەقابج-دە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى قالىپتاستىرۋ جانە تەكسەرۋ ۇدەرىسىنىڭ ىسكە اسىراتىن (ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا قۇرالدارى), قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەحنيكالىق رەتتەۋ سالاسىنداعى زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن سايكەستىكتى راستاۋ راسىمىنەن وتكەن اقپاراتتى كريپتوگرافيالىق قورعاۋ قۇرالدارىن ىقپالداستىرۋ;
2) ەلەكتروندىق قۇجاتتارعا قول جەتكىزۋ قۇقىقتارىن شەكتەۋدى قاداعالاۋ جولىمەن قامتاماسىز ەتەدى.
39. ەقابج-عا قاتىسۋشىلار:
1) اقپاراتتى كريپتوگرافيالىق قورعاۋ قۇرالدارىمەن جۇمىس ىستەۋ ۇدەرىسىندە وزدەرىنە بەلگىلى بولعان قىزمەتتىك اقپاراتتى قۇپيا ساقتاۋى;
2) ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا قۇرالدارى (اقپاراتتى كريپتوگرافيالىق قورعاۋ قۇرالدارى) جابىق (قۇپيا) كىلتتەرىنىڭ مازمۇنىن قۇپيا ساقتاۋى;
3) ءتۇيىندى اقپاراتتى جەتكىزگىشتەردىڭ جانە وسى اقپاراتتى جەتكىزگىشتەر بەرەتىن ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ كىلتتەرى تۋرالى باسقا دا قۇجاتتاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋى;
4) ەتالوندىق ۋاقىتپەن دەربەس كومپيۋتەرلەردە ۋاقىتتى ۇندەستىرۋدى جۇزەگە اسىرۋى;
5) دەربەس كومپيۋتەرلەردە اقپاراتتى كريپتوگرافيالىق قورعاۋ قۇرالدارىن پايدالانۋ ەرەجەلەرىنە سايكەس ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا قۇرالدارىنىڭ جۇمىس ىستەۋىن بۇزاتىن باعدارلامالاردى (ونىڭ ىشىندە - ۆيرۋستار) پايدالانۋدى جۇزەگە اسىرماۋى قاجەت.
40. ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى ەقابج-دا رەسىمدەۋ ءۇشىن مو كو بەرگەن, قولدانىستاعى تىركەۋ كۋالىگى بار, ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ اشىق كىلتتەرى سايكەس كەلەتىن ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ جابىق (قۇپيا) كىلتتەرى عانا پايدالانىلادى.
41. ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى ەقابج-دا قولدانۋ ءتارتىبى مىنالاردان تۇرادى:
1) ەلەكتروندىق قۇجاتقا قول قويۋ ءۇشىن ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى قالىپتاستىرۋ:
وزدەرىنىڭ وكىلەتتىكتەرى شەگىندە وزدەرى شىعاراتىن ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى كۋالاندىرۋ كەزىندە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ ءبىر نەمەسە بىرنەشە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبالارىن;
قۇجاتتامالىق قامتاماسىز ەتۋ بولىمشەسى قىزمەتكەرىنىڭ ءبىر ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىن پايدالانىپ جۇزەگە اسىرىلادى;
2) وزدەرىنىڭ وكىلەتتىكتەرى شەگىندە وزدەرى شىعاراتىن ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى كۋالاندىرۋ كەزىندە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبالارىن قالىپتاستىرۋ ءتارتىبى;
ءوز وكىلەتتىگى شەگىندە وزدەرى شىعاراتىن ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى كۋالاندىرۋ كەزىندە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامى قۇجات ءماتىنىنىڭ تۇپنۇسقالىعى مەن تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتەتىن ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى قولدانىپ, قۇجاتتىڭ ءماتىنىن (سالىنعان فايلداردى) تىركەگەنگە دەيىن ونى كۋالاندىرادى (قول قويادى);
وزدەرىنىڭ وكىلەتتىكتەرى شەگىندە وزدەرى شىعاراتىن ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى كۋالاندىرۋ كەزىندە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامىنىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىن قالىپتاستىرۋ ء(بىرىنشى ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا) ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى قالىپتاستىرۋ جانە تەكسەرۋ ۇدەرىسىنىڭ ىسكە اسىراتىن اقپاراتتى كريپتوگرافيالىق قورعاۋ قۇرالدارى (ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا قۇرالدارى), اقپاراتتى كريپتوگرافيالىق قورعاۋ قۇرالدارىنىڭ اقپاراتتى كىلتتى ءتۇيىندى جەتكىزگىشى جانە مو كو-دا الىنعان تىركەۋ كۋالىگى پايدالانىلا وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلادى.
3) ەلەكتروندىق قۇجاتتى مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىندا جىبەرۋ ءۇشىن قۇجاتتامالىق قامتاماسىز ەتۋ بولىمشەسى قىزمەتكەرىنىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىن پايدالانۋ ءتارتىبى:
قۇجاتتامالىق قامتاماسىز ەتۋ بولىمشەسى قىزمەتكەرىنىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىمەن ەلەكتروندىق تىركەۋ كارتوچكاسى (بەقاج-دا تاعايىندالعان بىرەگەي سايكەستەندىرۋشى, قۇجاتتىڭ كۇنى, قۇجاتتىڭ اۆتورى جانە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامى ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبامەن كۋالاندىرعان ەلەكتروندىق قۇجات) كۋالاندىرىلادى (قول قويىلادى).
قۇجاتتامالىق قامتاماسىز ەتۋ بولىمشەسىنىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىن قالىپتاستىرۋ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى قالىپتاستىرۋ جانە تەكسەرۋ ۇدەرىسىنىڭ ىسكە اسىراتىن اقپاراتتى كريپتوگرافيالىق قورعاۋ قۇرالدارى (ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا قۇرالدارى), كىلتتى جەتكىزگىش جانە مو كو-دا الىنعان تىركەۋ كۋالىگى پايدالانىلا وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلادى.
42. ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسى قالىپتاستىرىلعان كۇن ەلەكتروندىق قۇجات جاسالعان كۇن بولىپ سانالادى.
2.3. ەقابج-نىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ
43. ەقابج-نى اپپاراتتىق-باعدارلامالىق, تەلەكوممۋنيكاتسيالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىمەن رەگلامەنتتەلەدى.
ەقابج-نىڭ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ بىرىڭعاي كولىكتىك ورتاسىنىڭ, مو كو-نىڭ جۇمىس ىستەۋى جانە ەقابج-عا قاتىسۋشىلاردىڭ تىزبەسى مەن ولاردىڭ مىندەتتەرى جانە جاۋاپكەرشىلىگى اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى بىرلەسكەن جۇمىستاردى ورىنداۋعا تاپسىرىس بەرۋشى ۇيىم, مەملەكەتتىك ورگاندار جانە پايدالانۋشى ۇيىم (ورىنداۋشى ۇيىمدار) اراسىنداعى شارتتارعا سايكەس ايقىندالادى جانە اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارى ورىندالا وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلادى.
44. ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى قالىپتاستىرۋ جانە تەكسەرۋ ۇدەرىسىن ىسكە اسىراتىن اقپاراتتى كريپتوگرافيالىق قورعاۋ قۇرالدارى ولاردى پايدالانۋ قۇجاتتاماسى مەن پايدالانۋ ەرەجەلەرىنە قاتاڭ سايكەستىكپەن پايدالانىلادى.
45. مەملەكەتتىك قۇپيالاردى قۇرايتىن مالىمەتتەردى قامتيتىن قۇجاتتار ەقابج ارقىلى قابىلدانبايدى, وڭدەلمەيدى, ساقتالمايدى جانە بەرىلمەيدى.
3. ۇيىمدارداعى ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمىنىڭ ءتارتىبى
46. ۇيىمداردا ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن مىناداي فۋنكتسيالاردى ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ەلەكتروندىق قۇجات اينالىم جۇيەسى پايدالانىلادى:
1) ەلەكتروندىق قۇجاتتى وسى ەلەكتروندى قۇجات ءۇشىن بەلگىلەنگەن فورماتتا قالىپتاستىرۋ (جاساۋ);
2) ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى ەسەپكە الۋ (كىرىس جانە شىعىس ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى تىركەۋ);
3) ەلەكتروندىق قۇجاتتارمەن ۇجىمدىق جۇمىس (جاساۋ, تىركەۋ, پايدالانۋ, بەرۋ جانە ساقتاۋ كەزىندە);
4) ەلەكتروندىق قۇجاتتاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ;
5) ەلەكتروندىق قۇجاتتى ىزدەستىرۋ;
6) ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى مۇراعاتتاردى جانە قۇجاتتامانى باسقارۋدىڭ ۋاكىلەتتى ورگانى بەلگىلەگەن مەرزىمدە ساقتاۋ.
47. ەلەكتروندىق قۇجات ەكى بولىكتەن تۇرادى: مازمۇندى جانە دەرەكتەمەلىك.
دەرەكتەمەلەردى پايدالانۋ مۇراعاتتاردى جانە قۇجاتتامانى باسقارۋدىڭ ۋاكىلەتتى ورگانى بەلگىلەگەن مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمدارداعى قۇجاتتاۋ جانە قۇجاتتامانى باسقارۋدىڭ ۇلگى ەرەجەسىنە سايكەس قۇجاتتىڭ تۇرىنە قاراي ايقىندالادى.
48. ۇيىمدار اراسىندا ەلەكتروندىق قۇجاتتارمەن الماسقان كەزدە مىندەتتى دەرەكتەمەلەردىڭ تىزبەسى مەن ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىن پايدالانۋ ءتارتىبى «ەلەكتروندىق قۇجات جانە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2003 جىلعى 7 قاڭتارداعى زاڭىنىڭ, مۇراعاتتاردى جانە قۇجاتتامانى باسقارۋدىڭ ۋاكىلەتتى ورگانى بەلگىلەگەن مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمدارداعى قۇجاتتاۋ جانە قۇجاتتامانى باسقارۋدىڭ ۇلگى ەرەجەسىن, سونداي-اق مەملەكەتتىك ستاندارتتاردىڭ نورمالارى ساقتالا وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 27.12.1994 ج. № 269-ءحىىى ازاماتتىق كودەكسىنە سايكەس مامىلەلەردىڭ جازباشا نىساندارىمەن بەلگىلەنەدى.
3.1 ۇيىمداردىڭ ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى جۇيەلەرىندەگى ەلەكتروندىق جانە قاعازداعى قۇجاتتاردى پايدالانۋ ءتارتىبى جانە اراقاتىناسى
49. ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ ەلەكتروندىق تۇردەگى كوشىرمەلەرى بولمايدى.
50. ىستەر نومەنكلاتۋراسىندا ۇسىنىلعان قۇجاتتىڭ نىسانى تىركەلەدى: اقپارات جەتكىزگىشى كورسەتىلگەن ەلەكتروندىق نەمەسە قاعازداعى.
51. ەلەكتروندىق تۇردە بولاتىن قۇجاتتاردى ساقتاۋ مەرزىمىن مۇراعاتتاردى جانە قۇجاتتامانى باسقارۋدىڭ ۋاكىلەتتى ورگانى ايقىندايدى.
52. ەلەكتروندىق قۇجاتتار ەلەكتروندىق قۇجاتتارداعى قالىپتاستىرىلعان ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبالاردىڭ ءبىر مەزگىلدە ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, قالىپتاستىرىلعان, جونەلتىلگەن نەمەسە الىنعان نىساندا (سالىنعان فايلدارعا قاتىستى) ساقتالادى.
53. ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى ساقتاۋ ءتيىستى ەلەكتروندىق تىركەۋ باقىلاۋ كارتوچكالارىن, ەلەكتروندىق دەرەكقوردى, پايدالانىلعان ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ اشىق كىلتتەرى (ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانىڭ تىركەۋ كۋالىكتەرى) مەن ەلەكتروندىق قۇجاتتاردىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسىن قالىپتاستىرۋ جانە تەكسەرۋ ۇدەرىسىن ىسكە اسىراتىن باعدارلامالاردى ساقتاۋمەن بىرگە جۇرەدى.
54. ساقتاۋ مەرزىمى 5 جىلدان اساتىن ەلەكتروندىق قۇجاتتاردىڭ قاعازداعى تۇپنۇسقا قۇجاتتارى بولادى.
ۇيىمدار مۇراعاتتار مەن قۇجاتتامالاردى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگانىمەن كەلىسىلگەن قۇجاتتاردى ساقتاۋدىڭ مەرزىمدەرىن كورسەتۋمەن تەك قانا ەلەكتروندىق تۇردە ولاردىڭ قىزمەتىن كورسەتەتىن قۇجاتتاردىڭ تىزبەسىن ازىرلەيدى جانە ىستەر نومەنكلاتۋراسىندا قۇجاتتاردىڭ تۇرلەرىن كورسەتەدى.
55. ەلەكتروندىق قۇجاتتىڭ قاعازداعى قۇجاتتىڭ تۇپنۇسقاسىنا سايكەستىگىنە جونەلتۋشى ۇيىم جاۋاپتى بولادى.
3.2 ۇيىمداردىڭ ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى جۇيەسىنىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ
56. ۇيىمداردىڭ ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمىن اپپاراتتىق-باعدارلامالىق, تەلەكوممۋنيكاتسيالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىمەن رەگلامەنتتەلەدى.
57. اقپاراتتى كريپتوگرافيالىق قورعاۋ قۇرالى ولاردى پايدالانۋ قۇجاتتاماسى مەن پايدالانۋ ەرەجەلەرىنە سايكەس تۇردە قاتاڭ پايدالانىلادى.
_______________
* ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى تەكسەرۋ ءراسىمىنىڭ وڭ ناتيجەسى ايقىندالادى
** ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبانى تەكسەرۋ ءراسىمىنىڭ تەرىس ناتيجەسى ايقىندالادى
سوڭعى جاڭالىقتار
الماتىدا جەتكىزۋ قىزمەتتەرىنە تالاپ كۇشەيەدى
قوعام • بۇگىن, 23:48
قاراعاندىداعى تاۋ-كەن كاسىپورنىنا 4 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىندى
ايماقتار • كەشە
ارام اقشاعا قۇنىققان الاياق التى جىلعا سوتتالدى
قوعام • كەشە
ەلىمىزدىڭ ءۇش وڭىرىندە اۋا رايىنا بايلانىستى جولدار جابىلدى
اۋا رايى • كەشە
جاڭا كونستيتۋتسيا جانە ۇلت ساۋلىعى: ساراپشى كوزقاراسى
اتا زاڭ • كەشە
ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىگى
ءبىلىم • كەشە
ەرتەڭ استانادا ءبىرىنشى اۋىسىم وقۋشىلارى قاشىقتان وقيدى
اۋا رايى • كەشە
الداعى كۇندەرى ەل اۋماعىندا اياز كۇشەيەدى
اۋا رايى • كەشە
