«حات قورجىن»

وقىرمان ...ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى بالالار ۇيىنە كومپيۋتەر سىيلادى الماتىداعى №1 بالالار ۇيىندەگى 130 بالانىڭ الپىسى 3-11 جاس ارالىعىنداعى جەتكىنشەكتەر بولسا, قالعانى 12-18 جاستاعى جاسوسپىرىمدەر. بالالار ءۇيى باسشىلىعىنىڭ قولعا الىپ جاتقان تىڭ باستامالارىنىڭ ءبىرى – كورپوراتيۆتىك تالىمگەرلىك. قالادا شوعىرلانعان ءىرىلى-ۇساقتى كاسىپورىندارمەن قويان-قولتىق جۇمىس جاساۋ بارىسىندا تاربيەلەنۋشىلەرگە كاسىبي باعدار بەرۋ شەڭبەرىندە ماماندار اقىل-كەڭەسىمەن بولىسەدى, بالالاردىڭ بويىنداعى كاسىپتىك داعدىلاردى وياتۋعا تۇرتكى بولادى. كانىگى ماماندارمەن اشىق-جارقىن اڭگىمەلەسكەن بالالاردىڭ كاسىپ يەسى اتانۋعا دەگەن قۇشتارلىعى اناعۇرلىم ارتا تۇسەدى. وتكەن قۇربان ايت مەرەكەسى قارساڭىندا №1 بالالار ءۇيىنىڭ بالدىرعاندارىنا «قازاقستان-قىتاي قۇبىرى» جشس قايىرىمدىلىق باعدارلاماسىنا سايكەس 15 كومپيۋتەر جيىنتىعىن سىيعا تارتتى. بالالار ءۇيىنىڭ ديرەكتورى ا.شاتاەۆا كومپانيا وكىلدەرىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, قالاداعى كاسىپورىندار بالالارعا كاسىبي باعدار بەرۋ ىسىنە بەلسەندى تۇردە اتسالىسسا ەكەن دەگەن نيەتىن جەتكىزدى. كامشات تاسبولات الماتى   ...باتاسىن بەرەدى جۇمىلا كوتەرىلىپ كوپىر جوندەدى جاڭاقورعان اۋدانىنداعى جاڭاۋىل ەلدى مەكەنىنىڭ تۇرعىندارى قاشاندا ىنتىماعى جاراسقان, ىرىسقا كەنەلگەن قاۋىم. اعا بۋىن وكىل­دەرىنىڭ ونەگەلى جولىن بۇگىنگى اۋىل جاستارى ارداق تۇتىپ, ەلدىك­تىڭ­ ۇلگى­سىن پاش ەتىپ كەلەدى. ۇيىمشىلدىقتارى تالايعا ۇلگى اۋىل تۇر­عىن­دا­رىنىڭ اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جارقىن ىستەرى دە كوپكە ۇلگى. جاڭاۋىلدا وتكەن ءبىر جيىندا اۋىل جاستارى ءوزارا پىكىرلەسە وتىرىپ, «كوپىردى ءوز كۇشىمىزبەن اسارلاتىپ, جوندەۋدەن وتكىزەيىك» دەپ باستاما كوتەردى. اۋىل ىرگەسىنەن ءوتىپ جاتقان كانالعا سالىنعان كونە كوپىردىڭ ابدەن توزىعى جەتكەن بولاتىن. وسىلايشا, ايتىلعان ۇسىنىستى اۋىل جاستارى قىزۋ قۋاتتاپ, ورتاق مامىلەگە كەلىپ, وزدەرى قالتالارىنان قارجى شىعارىپ, ورتاقتاسىپ وسى كوپىردى رەتكە كەلتىرۋدى ءجون ساناپتى. ءيا, «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل» دەمەكشى, اتالمىش كوپىردى قايتا جاڭعىرتۋعا بەرىك وسپانوۆ, مەيرامبەك اليەۆ, ەرجان قاسەن ۇلى سىندى ازاماتتار بەلسەنە اتسالىسىپ, جۇك كولىكتەرىمەن قاجەتتى قيىرشىق تاس اكەلدى. ال اۋىل جاستارىنان جينالعان قارجىعا ارماتۋرالار مەن بەتون اراسىنا سالۋعا ارنالعان سىم-تورلار, 4 توننا تسەمەنت الىندى. كوپىر باسىنداعى قايناعان قىزۋ ەڭبەك­تىڭ ورتاسىندا قولىنا كەتپەن, كۇرەگىن ۇستاعان اۋىل بەلسەندىلەرىنەن باس­تاپ جاستاردىڭ كوبى قاتىستى. وتكەلدى جوندەپ قاريالاردان باتاسىن العان جاڭاۋىلدىق جاستاردىڭ وسىنداي ونەگەلى ىستەرى وزگەلەرگە دە ۇلگى-ونەگە. نۇرماحان نازىمحان ۇلى  قىزىلوردا وبلىسى, جاڭاقورعان اۋدانى   ...ۇلگى تۇتادى تابىسقا كەنەلۋگە بارلىق جاعداي جاسالعان اقمولا وبلىسى, ەرەيمەنتاۋ اۋدانى, نوۆوماركوۆكا سەلوسىنىڭ تۇرعىنى تولەۋحان رومباي بۇل كۇندەرى كاسىبىن دوڭگەلەتىپ, كەلەشەككە سەنىممەن قاراۋدا. «2007 جىلى موڭعوليادان اتاجۇرتقا قونىس اۋدارعان ەدىك. ارينە, باستاپقى كەزدە قيىندىقتار بولدى. دەگەنمەن, جەرگىلىكتى اكىمدىك پەن ونداعى مامانداردىڭ كومەگىنىڭ ارقاسىندا بار قيىندىقتى ارتقا تاستاپ, قازىر شارۋامىز ورگە جۇزە باستادى. العاش كەلگەن كەزىمدە اۋىل اكىمى گريگوري سامويلەنكوعا بارىپ, كومەك, اقىل-كەڭەس سۇراعان ەدىم. بىلىكتى ءارى ادامگەرشىلىگى مول اكىم مەنىڭ جاعدايىمدى, كوپ بالالى ەكەنىمدى بىردەن ءتۇسىنىپ, قولدان كەلگەنشە اقىل-كەڭەسىن ايتتى. ءتىپتى, 50 گەكتار شابىندىق جەر الۋىمدى ۇسىندى. كەيىن كوپ ۇزاماي وسى ازاماتتىڭ شاراپاتىمەن مال شارۋاشىلىعىن قولعا الدىم», دەپ كاسىپكەر ءوز كاسىبىنەن حاباردار ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, اۋىلدىق جەردە شاعىن جəنە ورتا بيزنەسكە جۇر^­ت­شى­لىقتىڭ ىنتاسى جىل ساناپ ارتىپ كەلەدى. اسىرەسە, اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن بيزنەسىن وركەندەتۋگە نەگىزىنەن مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋ قو­لايلى سانالادى. «شارۋا قوجالىعىمىزدا 30-دان استام جىلقى, 20-دان استام ءىرى قارا كۇتىپ-باعىلۋدا. ەلىمىزدە دەنى ساۋ, ەرىنبەگەن ادامعا مال اسىراپ, تابىسقا كەنەلۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. شارۋاشىلىعىمىزدا بەس ادام ەڭبەك ەتەدى. ولاردىڭ ايلىعىن ۋاقىتىلى تولەپ تۇرۋ – مەنىڭ ءمىن­دەتىم. مۇنىمەن قاتار, كەلەشەكتە قوي شارۋاشىلىعىن قولعا الىپ, جۇ­مىسشىلارىمىزعا باسپانا سالۋ دا جوسپاردا بار», دەيدى كەلەشەككە زور سەنىممەن قاراعان ت.رومباي. اسلان وسپانوۆ اقمولا وبلىسى   ...جاقسىلىعىن جەتكىزەدى اۋىلىمىز اجارلى, تىرلىگىمىز بازارلى مەن ءوزىم ءومىر ءسۇرىپ جاتقان پانفيلوۆ اۋدانىندا بۇرىنعى سوقپا تامداردىڭ ورنىنا ساۋلەتتى ۇيلەر سالىنۋدا. تەحنيكالىق ماشينالاردى ەسەپكە الماعاندا, جەڭىل كولىگى جوق وتباسى كەزدەسپەيدى. توي-دۋمان, جاس­تاردىڭ ءتۇرلى مەرەكەلەرىن وتكىزەتىن ارنايى مادەني ورىندار دا جەت­كىلىكتى. 2015 جىلى اۋدانىمىزدا جاڭا ءبىر مەكتەپ, 8 بالالار باقشاسى اشىل­سا, 2016 جىلى جاستار ءۇشىن سپورت نىسانى پايدالانۋعا بەرىلدى. جاڭا تالاپقا ساي مەشىت اشىلىپ, ح.حامراەۆ اتىنداعى ەسكى مەكتەپ ورنىنا جاڭاسى سا­لىنۋدا. قالادا جانە اۋىلدىق جەرلەردە جولدار اسفالتتالىپ, كولىك كوپ جۇرەتىن كوشەلەردە باعدارشام, ەلەكتر جارىعى قويىلدى. «نۇرلى جول» جوباسىنا بايلانىستى ءوزىم تۋىپ-وسكەن پەنجىم اۋىلىنىڭ قاسىندا نۇر­كەنت قالاسى مەن التىنكول تەمىر جول بەكەتى سالىنىپ, كوپتەگەن ادام جۇ­مىسپەن قامتىلدى. جاستار باسپانالى بولىپ, ولاردىڭ الاڭسىز ەڭبەك ەتۋ­لەرى ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. وسىنداي اۋىلى اجارلى, تىرلىگى بازارلى ءبىزدىڭ اۋدانداعى كوپ ۇلتتى ەڭبەكسۇيگىش حالقىمىزدىڭ دوستىعى مەن بىرلىگى عاسىرلار بويى ساقتالىپ كەلەدى. كەلەشەكتە جاس ۇرپاققا ايتاتىنىم – وسى قاعيدامىزدى ساقتاپ, جەتكەن تابىستارىمىزدى ودان ءارى مولايتىپ, ەلىمىزگە ادال ەڭبەك ەتە بەرەيىك. مايمينام ءيماروۆا, ەڭبەك ارداگەرى, اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى الماتى وبلىسى, پانفيلوۆ اۋدانى   ...ساقتاندىرادى قۇمار ويىن قۇردىمعا قۇلاتادى كەزiندە كارتا ويناپ وتىرعانىمىزدى كورگەن اجەلەرiمiز: «ءتايت, شوشقانىڭ iشەگiن ارشىماي! قۇمار ويىننىڭ كۇناسi اۋىر» دەپ زەكiپ تاستاۋ­شى ەدi. ناشاقورلىق, iشiمدiككە سالىنۋ دەرتiنەن كەم تۇسپەيتiن قۇمار ويىن ويناۋ قانىمىزعا سiڭiپ بارا جاتقانداي. ويىننىڭ بۇل ءتۇرi اۋىردىڭ ۇستىمەن, جەڭiلدiڭ استىمەن جۇرۋگە بەيiمدەلگەن جاستارىمىزدىڭ ساناسىن ۋلاپ جاتىر. قازiر ەلiمiزدiڭ قاي وڭiرiنە بارساڭ دا «كەنو» ويىندارى مەن «بۋك­مە­كەر­لiك كەڭسە» دەگەن قاپتاپ كەتتi. ويىن اۆتوماتتارىنىڭ جانىنان ءوتiپ, بۋكمەكەرلiك كەڭسەگە كiرiپ قالساڭ, جاس دەمەي, كارi دەمەي ءباس تiگiپ جا­تادى. ءار ويىننىڭ ءوز ەرەكشەلiگi بولادى ەكەن. ال ويىنعا ارالاسقان ادام­نىڭ ماقساتى – جەڭۋ. جەڭiلiس تاپقاندار اشۋ-ىزاعا بۋلىعىپ, ءتۇرلi ارام ويلارعا ەرiك بەرiپ جاتادى. «جىعىلعان كۇرەسكە تويمايدى» دەمەكشi, ۇتى­لعان اقشاسىن قايتارۋ ءۇشiن قايتا-قايتا ۇدەتە ويناپ, بiر ايلىق جا­لا­قىسىنىڭ باسىنا سۋ قۇيعاندار قانشاما؟! 2007 جىلى «ويىن بيزنەسi تۋرالى» زاڭ كۇشiنە ەنiپ, كازينولار جويىلعان سياقتى ەدi. سويتسەك, بارلىق قۇمار ويىن مەكەمەلەرi قاپشاعايعا كوشiرiلiپتi. ول ازداي, قازiر وڭاي جولمەن اقشا تاۋىپ ۇيرەنگەندەر زاڭمەن رۇقسات ەتiلگەن «كەنو اۆتوماتتارىن», «بۋكمەكەرلiك كەڭسەلەر» اشىپ, ءوز iستەرiن دوڭگەلەتۋدە. وسى ورايدا قۇمار ويىنعا قۇمارتىپ, كۇناعا باتىراتىن كەڭسەلەردi جاباتىن, ادامداردى ازعىندىقتان قورعايتىن زاڭ كەرەك دەپ ويلايمىن. نۇرلان توباعابىل وڭتۇستiك قازاقستان وبلىسى, ماقتاارال اۋدانى