باق, قايدا باراسىڭ...

ەرتەدە, جاستاۋ كەزىمىزدە ابىز اقساقالداردىڭ اڭگىمەسىن تىڭداۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت بولاتىن. ءبىز­دىڭ بويىمىزدا جاقسى­لىق­تىڭ, كىسىلىكتىڭ مىس­قالداي دا ءبىر ۇلەسى بولسا, سول اتالارىمىز بەن اعالارىمىزعا قارىزدارمىز. وسى ماقالانى جازۋ ءۇشىن قولىما قالام ال­عىز­عان مەنىڭ دانالىعىم ەمەس, اعالىعىم, قۇرمەتتى وقىرمان.  بار ويىم –  وزدەرىڭىزبەن وي ءبولىسۋ. قازىرگى كۇندە دە تورقالى توي, توپىراقتى ولىمدە اۋىل­دىڭ ۇلكەندەرى باس قوسىپ قالا­دى. وكىنىشكە وراي, اڭگىمە ار­قاۋى كوپ جاعدايدا كۇندەلىكتى تىرلىكتىڭ ۇساق-تۇيەگى ماڭىنان ۇزاپ كەتە قويمايدى. سونداي كەزدە ءوزىنىڭ ابىرويىن, ءسوزىنىڭ قادىرىن قاشىرماي ادەمى قارتايا ءبىلۋدىڭ ءوزى قاستەرلى قاسيەت پە دەپ قالاسىڭ. دانا حالقىمىزدىڭ «كوپ جاساعان بىلە مە, كوپتى كورگەن بىلە مە؟» دەگەن سوزىندە دە ءۇل­كەن ماعىنا جاتىر. جاساعان يە­مىزدىڭ ءوزى ءولارا شاقتا ءومىر­گە كەلتىرىپ, ەكى عاسىردىڭ كۋاسى بولۋدى ءناسىپ ەتكەن ەكەن, ەندەشە ىشكەن-جەگەنىمىزگە ءماز بولماي, باستان كەشكەندى تارازىعا تارتىپ, وتكەننەن ونەگە, تاريحتان ءتالىم بەرۋگە تالاپتانساق ونىڭ نەسى ايىپ؟ توقسانىنشى جىلداردا ەل باسىنا تۇسكەن قيىندىقتار كوپتىڭ ءالى ەسىندە بولار. سوندا ءبىزدىڭ قينالعانىمىزدى كورگەن ءبىر قاريا ادام: «سونشاما نەسىنە ۋايىمدايسىڭدار, اسپانى­مىز اشىق, نانىمىز بار. ولاي بولسا جاعداي دا جامان ەمەس قوي», – دەپ جۇباتاتىن. ءبىر كوپشىلىك جەردە سول ءسوزدى ايتامىن دەپ قارسىلىققا كەز بولعانىم بار. ۇيگە كەلگەن سوڭ وڭاشادا ويعا شومدىم.   «شىندىعىندا دا ءبىزدىڭ جاع­داي­ىمىز بۇگىنگى كۇن تۇرعى­سىنان العاندا قانداي, تاۋەل­سىز­دىگىمىزدىڭ جيىرما جىلدى­عىن­دا قول جەتكىزگەن نەندەي تابىستارىمىز بار؟». ارينە, قاشاندا شىدامدى­لى­عىنا شۇكىرلىگىن سۇيەۋ ەتىپ, توزىمدىلىگىنە تاۋبەسىن تىرەۋ ەتكەن قارا نارداي حالقىمىز قان­داي دا ءبىر قيىندىقتارعا قاس­قايا قارسى تۇرا ءبىلدى. اتا-با­با­لارىمىز سان عاسىر ارمان ەتكەن تاۋەلسىزدىككە قولىمىز جەتىپ, دوسىمىز ءسۇيىنىپ, دۇش­پا­نىمىز كۇيىنىپ جاتسا, «مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن قازاقتىڭ» كەڭ پەيىلىنىڭ وتەۋى بولار. وتپەلى كەزەڭنىڭ سىناعىن «كوپپەن كورگەن ۇلى توي» دەپ, كورشى اعايىنداردا كەزدەسىپ جاتقان اۋىرتپالىقتارمەن سا­لىس­تىرىپ, جەڭىلدەتە سالۋ وي­ىم­دا جوق. ولاردىڭ جاعدايى مەن ءبىزدىڭ تۇرمىسىمىزدىڭ ارا­سىنداعى ايىرماشىلىقتىڭ جەر مەن كوكتەي ەكەنىن كوزى قاراقتى كوپشىلىكتىڭ ءوزى-اق كو­رىپ وتىرعان بولار. قازىر قاي قالانىڭ بازارى­نا بارساڭ دا قاپ ارقالاعان, قاپ­تاعان قىرعىز باۋىرلاردى كورە­سىڭ, الىپ قۇرىلىس الا­ڭىنا اي­نالعان قازاقستانداعى بار اۋىر جۇمىستىڭ باسى-قا­سى­نان وزبەك اعايىنداردى كەز­دەستىرەسىڭ. كەشەگى وداق كەزىندە وزىمىزبەن تەرەزەسى تەڭ بو­لىپ كەلگەن وسى قىر­عىز, وزبەك, تاجىك, ت.ب. اعاي­ىن­دار باسقا ەلدەردىڭ بوساعا­سى­نان سىعالاپ, نان تاۋىپ جۇرسە, ەۋروپانىڭ كوپتەگەن ايماق­تا­رىن­دا تۇرىك­تەردىڭ, ۇندىلەر مەن پاكستان­دىقتاردىڭ جاعدايى وسىنداي. سوندا ولار قايبىر جەتىسكەننەن بالا-شاعاسىن تاستاپ, شەكارا اسىپ جوڭكىلىپ ءجۇر دەپ ويلايسىڭ, وسىنىڭ بارلىعى جۇ­مىسسىزدىق پەن جوقشىلىقتىڭ سالدارى. قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە كەيبىر جەرلەستەرىمىزدىڭ تۇر­مىس دەڭگەيى ءالى دە كۇرت جاق­سارىپ كەتپەگەنىمەن, ءبىزدىڭ حالىقتىڭ تاماق اسىراۋ ءۇشىن باسقا ەلدەردە جۇمىس ىزدەپ جۇرمەۋىنىڭ ءوزى ءبىراز نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ ارينە, بۇل جەردە قازاق حالقىنىڭ جەتىمى مەن جەسىرىن قاڭعىتپاي باۋىرىنا باساتىن قانىندا بار قاسيەت, ەلدە بولسا ەرىنگە تيەدى دەيتىن ەلجاندىلىق پەن قوعامشىل­دىق, تۋعان-تۋىس پەن جەكجات­تىڭ اراسىنداعى جازىلماعان زاڭداي بولىپ كەتكەن قايى­رىم­دىلىق پەن باۋىرمالدىق سياقتى باسقا جۇرتتا كەزدەسە بەرمەيتىن وزىنە عانا ءتان تا­بيعي مىنەز-ق ۇلىقتىڭ دا ورنى بولەك ەكەنىن ايتىپ ءوتۋ كەرەك. سوڭعى جىلدارى كۇش العان الەمدىك داعدارىستىڭ سالدارى­نان باتىستاعى نەبىر الپاۋىت مەملەكەتتەردىڭ ءوزى بەلدىگىن تار­تا بۋىپ, الەۋمەتتىك ءجار­دەم­اقىلار مەن جالاقىنى قىس­قارتۋعا ءماجبۇر بولعان­دىعىن كۇندەلىكتى حابارلاردان ەستىپ-ءبىلىپ وتىرمىز. ال بىزدە كەرىسىنشە, جىل سايىن بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جال­اقىسى, زەينەتكەرلەردىڭ زەي­نەت­­اقىسى, ستۋدەنتتەردىڭ ستي­پەندياسى ءوسىپ وتىرعانى كو­ڭىلگە زور سەنىم ۇيالاتادى. بۇل ورايدا «جالاقى وسەدى» دەگەن­نەن-اق تاۋارىن قىمباتتاتا باستايتىن ساۋدا تۇتقالارىن ۇستاعان پايداكۇنەمدەردىڭ امال-ايلاسى جەكە اڭگىمەنىڭ تاقى­رىبى بولماق. ۇرپاعىنا ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيە بەرۋ ىسىنە وت­باسى مۇشەلەرى عانا ەمەس, مەم­لەكەتتىڭ دە ەرەكشە ماڭىز بەرۋى وسەر ەلگە ءتان قاسيەتتەردىڭ ءبىرى. كەشەگى كۇنگە كوز جىبەرسەك, تاۋەلسىزدىگى­مىز­دى العانعا دەيىن بالالارى­مىز­دىڭ شەتەلگە شىعىپ ءبىلىم الۋى تۇسىمىزگە كىرىپ پە ەدى؟ ءتىپتى, مى­ناۋ قا­سىمىزداعى چەليابى, ومبى, قور­عانعا بارىپ وقىعانىنا دا ءماز ەدىك قوي. ال, بۇگىن «بو­لا­شاق» باع­دارلاماسى بويىنشا تالابى بار 4000-نان استام جاس­تا­رى­مىزدىڭ الەمنىڭ ءار تۇكپى­رىن­دە جوعارى ءبىلىم الىپ جاتقان­دىعىن ەستىگەندە ەرەكشە ءبىر سەزىمگە بولەنگەنىمدى جاسىر­عىم كەل­مەيدى. ونىڭ ۇستىنە ازۋى التى قارىس امەريكادا, الەم ەل­دەرىنىڭ ىشىندە بەكزادا بولمى­سى­مەن ەرەكشەلەنەتىن ۇلىبري­تا­نيا­دا, قاي كەزدە دە مادەنيە­تىمەن كوش باستاپ جۇرەتىن فرانتسيادا, كارى قۇرلىق ەۋروپانىڭ باسقا دا مەملەكەتتەرىندە ءبىزدىڭ بالالاردىڭ وقىپ ءجۇر­گەنىنە تاۋبە دەيسىز. ءوزىمىز سياقتى تمد مەملەكەتتەرىنىڭ قاي­سىسى وسى­لاي ىستەپ جاتىر؟ ەن­دەشە, مۇنى ەلىمىزدىڭ زور جەتىستىگى دەپ باعالاۋعا تولىق قۇقى­مىز بار. مۇنداي جاع­داي­مەن ماق­تانساق تا ارتىق بول­مايدى. كەڭەستىك داۋىردە شەت ەلگە شىعىپ, ەل مەن جەر كورۋدىڭ ەلەۋلى كەدەرگىلەرگە كەزدەسكەنى اعا ۇرپاقتىڭ ەسىندە بولار. ءتىپتى سول كەزدەگى «الىس شەتەلىمىز» بول­گارياعا, رۋمىنياعا, يۋگوسلا­ۆيا­عا تۋريستىك ساپار جاساۋ باقىتى بۇيىرعانداردىڭ ءوزى ايىرباس­تاۋعا رۇقسات ەتىلگەن 50 سومىن نەگە جەتكىزەرىن بىلمەي, سىرت ەلدەن جەر بولىپ ورالعانىن ۇمىتا قويعان جوقپىز. سونى بىلەتىن شەتەلدىكتەر كەڭەس وداعىنان كەلگەن تۋريستەرگە مۇسىركەۋ سەزىمىمەن قا­رايتىن. ءبىز ءۇشىن ول كەزدە بالتىق جاعالاۋىنداعى ەستونيا, ليتۆا, لاتۆياعا بارىپ كەلۋدىڭ ءوزى ارمان بولاتىن. قازىر, شۇكىر, قايدا بارامىن, قانشا بولامىن دەپ ۋايىم­دا­مايسىڭ, قالتاڭ كوتەرسە قالاي ساي­رانداساڭ دا ءوز ەركىڭدە. جاز كۇندەرى ەڭبەك دەمالىسىن شەتەلدەرگە بارىپ وتكىزەتىندەردىڭ قاتا­رى كۇننەن-كۇنگە ءوسىپ كەلەدى. قۋعىن-سۇرگىنگە تولى زامانداعى سولاقاي ساياساتتىڭ كەسىرىنەن قازاقستان تاعدىردىڭ بۇي­رىعىمەن كوپ ۇلتتى مەملەكەتكە اينالۋعا ءماجبۇر بولدى. الايدا, مۇنىڭ ءبارى كوشىپ كەلگەن وزگە حالىق وكىلدەرىنىڭ ءوز ەرىكتەرى بويىنشا بولىپ جات­پاعان­دىعىن تۇسىنگەن قازاقتار ولارعا دوستىق قۇشاعىن جايىپ, ءبىر ءتىلىم نانىن ءبولىسىپ جەدى. قازاقستانداعى ۇلتتاردىڭ ءبارى ءبۇ­گىندە ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي تاتۋ-ءتاتتى تىرلىك كەشۋدە. وسىنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ حا­لىق­تىڭ كەڭدىگىنىڭ, جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياساتتىڭ سا­لي­قالىلىعىنىڭ جەمىسى. وسىدان 15 جىل بۇرىن قۇ­رىلعان قازاق­ستان حالقى اسسام­بلەيا­سىنىڭ جۇ­مىسى بۇكىل الەم­نىڭ نازارىن اۋداردى. قازىرگى تاڭ­دا بىرقاتار مەملەكەتتەردىڭ ۇلت­ارالىق قاتى­ناستار شيەلەنىسىپ تۇرعان كەزەڭدە حالىقتار دوستى­عىنىڭ قازاقستان­دىق ۇلگىسىنە قىزىعۋشىلىق تا­نىتۋى زاڭدى دا. بۇگىندە جەر شارى مازاسىز­دىق­قا تولى. وعان كەيبىر ەل­دەردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ ءتو­مەندەۋى, ۇلتارالىق قاقتى­عىس­تار, ءدىني كوزقاراستار قايشى­لىعى سەبەپشى بولۋدا. سونداي دۇربەلەڭدى كەزەڭدە بىزدەگى سۇتتەي ۇيىعان بىرلىككە قىزىعا دا, قىز­عانا قارايتىندار از ەمەس. الىس-جاقىن كورشى مەملەكەتتەردە ورىن العان قاقتىعىستار سال­دارىنان ادام شىعىنىنا جول بەرىلگەندىگى دە بەلگىلى. ءتىپتى 180 جىلدىق تاۋەلسىز تاريحى بار بەلگيا ءححى عاسىردا وسىنداي قولايسىز جاعدايعا تاپ بولىپ وتىرعانىن كورگەندە, نە ايتا­رىڭدى بىلمەيسىڭ. سول قايشى­لىق­تاردىڭ بارلىعى دا سوعان باي­لانىستى قازا تاپقان جاندار­دىڭ ءبىر تامشى قانىنا تاتى­مايتىندىعى ايقىن. سوندىقتان دا ەلىمىزدە قول جەتكىزىلىپ وتىر­عان تىنىشتىقتىڭ, تاتۋلىقتىڭ قادىرىن ءبىلۋ بارشامىزدىڭ ازا­مات­تىق, كەڭ ماعىنادا العاندا ەلدىك بورىشىمىز. تاعى دا ءبىر ەرەكشە توقتالا كەتەر سالا – ءسوز بوستاندىعى. كە­ڭەس وداعى كەزىندە ەنگىزىلگەن قا­تاڭ تسەنزۋرانىڭ سالدارىنان قو­عامداعى وتكىر ماسەلەلەر «جا­بۋ­لى قازان» كۇيىندە قالىپ كەلدى. وقتا-تەكتە ورتالىق «پراۆدا» گازەتىندە عانا سىن ماتەريالدار جاريالاناتىن. بىراق وندا دا سىن ساداعىنا تومەنگى پارتيا ۇيىم­دارى ىلىنەتىن. ءتىپتى, باتىل سىندى بىلاي قوي­عاندا, «دارحان قازاق دالاسى»,  «قازاقتىڭ كيەلى توپىراعى» دەپ جازعاندارعا دا «ۇلتشىل» دەگەن ايىپ تاعىلىپ جاتاتىن. ەگەمەن ەلىمىزدە قانات جايىپ كەلە جات­قان جاريالىلىقتىڭ ناتيجەسىندە اركىم ءوزىنىڭ وي-پىكىرىن اشىق ايتا الاتىن جاعدايعا قول جەتكىزدىك. قازىر مەملەكەتتىك ەمەس بۇقارا­لىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ سانى شامامەن 2500-گە جەتتى. سون­دىقتان دا بۇگىن وبلىستاردا, ءتىپتى شاعىن قالالاردا شىعاتىن گازەت­تەردىڭ ءوزى مينيسترلەردى, اكىم­دەردى, ت.ب. باسشىلاردى جەردەن الىپ, جەرگە سالىپ جات­قانىن كورە­مىز. مۇندايدا تەك كەيدە سىناعاننىڭ ءجونى وسى ەكەن دەپ اۋا جايىلىپ كەتۋگە, ايعاق­سىز كىنالاپ, جازىقسىز جالا جا­بۋعا جول بەرىلمەۋى كەرەك. ال, بىراق, ءادىل سىننىڭ قوعام دا­مۋى­نا قوماقتى ۇلەس قوساتىنى ءسوزسىز. ەندى مەملەكەتتىك تىلىمىزگە كەلەيىك. قىزىل يمپەريانىڭ كەزىندە انا ءتىلىمىزدىڭ جويىلۋدىڭ از-اق الدىندا بولعانى بارشاعا ءمالىم. قازاقشا مەكتەپتەر شەتتەرىنەن جابىلىپ, ۇلتتىق سالت-داستۇرىمىزدەن اجىراپ قالعانى­مىز ءالى ەسىمىزدە. سول كەزدەگى اس­تانامىز, ءبىر ميلليوننان استام حالقى بار ءبىر الماتىنىڭ وزىندە جالعىز-اق قازاق مەكتەبىنىڭ بولعاندىعىن ايتساق تا جەتكىلىكتى. ەگەر اڭساعان تاۋەلسىزدىگىمىز تاعى ونشاقتى جىلعا كەشىككەندە تامىرى قۇرعاپ قالعان تۋعان تىلىمىزگە قان جۇگىرتۋگە كەش بولىپ قالار ما ەدى, قايتەر ەدى؟.. راس, ءبىر كەزدەرى بوساعادان عانا ورىن ءتيىپ قالعان انا ءتىلى­مىزدىڭ التىن باسىن تورگە شىعارۋ ىسىندە ىركىلىستەر بولىپ جات­قاندىعىن مويىنداۋعا تۋرا كەلەدى. الايدا, سونىڭ بارىنە ەڭ ءبىرىنشى كىم كىنالى؟ اششى دا بولسا اشىپ ايتۋعا تۋرا كەلەدى, ەڭ الدى­مەن ءوزىمىز. اكە-شەشەسى با­لاسىمەن, اتا-اجەسى نەمەرەسىمەن ورىسشا سويلەسەتىن ءبىر عانا ەمەس, «بىرەگەي» حالىق تا ءوزىمىزدىڭ قا­زاقتار. ءتىپتى, كەيدە «باسقا حا­لىقتارعا ءتىل جونىنەن قىسىم جاسالۋدا»  دەگەن سياقتى الىپ­قاشپا سوزدەردى تاراتىپ ءجۇر­گەن­دەر انا ءتىلىمىز تورگە شىقسا اتى­نان اۋناپ قالام با دەپ قورقاتىن ءوزىمىزدىڭ قانداستارىمىز ەمەس پە ەكەن دەگەن كۇپىرلىك وي دا كەلەدى.     بوداندىقتا بولعان كەزىمىزدە جۇ­مىس ورنىندا, قوعامدىق جەرلەردە قازاقشا سويلەگەنىمىز ءۇشىن «كىنالى» بولىپ قالعاندىعىمىز­دى ەشكىم ۇمىتا قويماعان شى­عار. ەندى سودان بەرگى ۋاقىتتا ىركىلىستەرمەن قاتار ىلگەرىلەۋ دە بار ەكەندىگىن ەشكىم جوققا شى­عارا قويماس. ەڭ باستىسى, قازاقستاندا تۇ­را­تىن وزگە ۇلت وكىلدەرى دە مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ تالاپتارىنىڭ ۋا­قىتشا ناۋقان ەمەس, بۇگىنگى كۇننىڭ كەزەك كۇتتىرمەس مىندەتى ەكەندىگىنە كوز جەتكىزدى. قازىر قازاق ەمەستەر اراسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنۋگە دەگەن سۇ­رانىس ارتتى, قازاقشا ەركىن ءسوي­لەيتىن باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ قا­تارى ءوستى. ءتىل ساياساتىنا كوڭىل ابدەن-اق ءبولىنىپ كەلەدى. ونى ءبارىمىز دە ەستىپ-ءبىلىپ وتىرمىز. مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەملەكەتتىك تىلگە كوشتى. قازاق تىلىندە ءدارىس بەرەتىن مەكتەپتەر مەن وقۋ ورىندارىنىڭ قاتارى كوبەيدى. مىسالى, بۇگىنگى تاڭدا قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن 3900-گە جۋىق مەكتەپ بار. جوعا­رى وقۋ ورىندارىندا 32 مىڭ ستۋدەنت قازاق تىلىندە ءبىلىم الادى ەكەن. ءارتۇرلى سالالار بويىنشا ءبىر ميلليون داناعا جۋىق ءسوز­دىكتەر شىعارىلدى. ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋدىڭ پرەزيدەنتتىك قورى جۇمىس ىستەۋدە. وسى­نىڭ ءبارى دە ءتىلىمىز ءۇشىن جا­سالىپ جاتقان ءىرى جۇمىستاردىڭ ارقاسى ەمەس پە؟ قازاقستان حالقىنا ارنالعان بيىلعى جولداۋدا 2020 جىلى حالقىمىزدىڭ – 70 پايىزى, مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ 95 پايىزى قازاق ءتىلىن تولىق مەڭگەرۋگە ءتيىستى دەپ الدىمىزعا ناقتى دا ماڭىزدى مىندەت قويىل­دى. ەندەشە, جاۋاپتى لاۋازىمعا يە بولۋ ءۇشىن قازاق ءتىلىن جەتە مەڭگەرۋ تالابىن اۋەلى ءوز قان­داستارىمىزدان باستايتىن مەزگىل جەتكەن سياقتى. سوندا وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ وزدەرى-اق مەملەكەتتىك ءتىلدى تەز ارادا ۇيرەنۋگە دەن قويارى داۋسىز. حالقىمىزدا اقىرىن ءجۇرىپ, انىق باس دەگەن عيبراتتى ءسوز بار. ءدال وسى ءتىل ماسەلەسىندە وسى وسيەتتى ويدان شىعارماۋىمىز كەرەك. بۇگىنگى كۇنى ەلىمىز اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەن بولسا, بۇل كوبىنە كوپ قازىر ەل ىشىندە ور­نىققان بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ ارقاسى. ءبىر كۇن ۇرىس بولعان ۇيدەن مىڭ كۇندىك ىرىس قاشادى ەكەن. ەندەشە, بەرەكە بىرلىگىمىز جاراسىپ,  ەلىمىزگە ىرىس قۇتاي­سىن دەسەك, وسى ىنتىماقتان ايىرى­لىپ قالماۋىمىز كەرەك. اسىعىپ-اپتىقپاي-اق تا كوپ نارسە تىندىرا الاتىنىمىزدى وسى ۋاقىتقا دەيىن ءجۇرىپ وتكەن جولىمىز بەن ۋاقىتتىڭ ءوزى كور­سەتتى عوي. ەل ىشىندەگى تىنىش­تىققا قازاقتىڭ ءار بالاسى جاۋاپتى دەپ بىلەيىك. مەنىڭ تىلگە تيەك ەتكەندەرىم تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلى ىشىندە اتقارىلعان اۋقىمدى ىستەردىڭ ءبىر شەتى عانا. ال ەندى قول جەتكىزگەن تولاعاي تابىستارعا كوز جىبەرسەك, وسى ۋاقىت ارالىعى تۇتاس ءبىر عاسىرعا تاتيتىنداي. ويتكەنى, بۇل كۇندە قازىنالى قازاقستاندى, ونىڭ اسەم استاناسىن بۇكىل الەم تانيدى. ءوز ەلىمىزدە دە شەت ەلدەردە دە ۇلتىمىزدىڭ قاسيەتىن ارتتىرىپ, مەرەيىن اسقاقتاتاتىن ىستەر بارشىلىق. مىسال رەتىندە ءبىر عانا مادەني باعدارلامانى اتاۋعا بولادى. وسى باعدارلاما اياسىندا ءال-فارابي مەن بەي­بارىس بابالارىمىزدىڭ ارۋا­عىن ۇلىقتاپ, مىسىر مەن سيريادا مەشىت پەن مەموريالدىق كەشەن­نىڭ تۇرعىزىلۋى اسىل­دا­رىن ار­داقتاپ, تاريحىن تۇگەن­دەيمىن دەيتىن قاي ەلگە بولسا دا ۇلگى-ونەگە بولارلىق ءىس. ارينە, ءبىزدىڭ ەلدە ەش­قان­داي كەمشىلىك نەمەسە كىنارات جوق دەۋگە دە بولمايدى. بۇكىل الەم­­دى جەگى قۇرتتاي جايلاپ ال­عان سىبايلاس جەمقورلىق دەيتىن اتىڭ وشكىر الاپەستەن ءبىز دە قاشىپ قۇتىلا المادىق. ول ەندى بۇكىل قوعام بولىپ, قالىڭ ەلىم قازاعىم قارسى تۇرعاندا عانا جەڭە الاتىن دەرت پە دەيمىن. تۇرعىن ءۇي شارۋاشىلىعى, جاستارعا باسپانا ماسەلەسى دە شەشىمىن كۇتىپ تۇرعان ىستەردىڭ ءبىرى سياقتى. ءبىز بىلە بەرمەيتىن باسقا وسال تۇستارىمىز دا بار شىعار. قۇدىرەتتى ۋاقىت ەنشىسىندەگى بۇل ماسەلەلەر دە وڭ شەشىمىن تاباتىنىنا كامىل سەنەمىز. قاشاندا الدىنا ايقىن ماقسات قويا بىلگەن ەلدىڭ شىعار شىڭى بيىك بولادى. ولاي بولسا وزىنە الىپ ادىمدى, قارىشتى قادامدى ولشەم ەتكەن تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ  العا قويعان ءمار­­تەبەلى ماقساتتارىنىڭ ابى­رويمەن ورىندالاتىندىعىنا ءشۇباسىز سەنگىم كەلەدى. كەۋدەسى التىن ساندىق, كو­نە­كوز قاريالارىمىز ايتۋشى ەدى. «باق, قايدا باراسىڭ؟» – دە­گەندە, باق: «ىنتىماعى جا­راس­قان ەلگە بارامىن!» – دەپ جاۋاپ بەرگەن ەكەن. سول اي­تىل­عانداي, بىرلىككە جەتەتىن باي­لىق جوق, تاتۋلىققا جەتەتىن تىرلىك جوق. قازاقتا ماعىناسى تەرەڭ, ايتىلۋى اۋىر «ادام باسىنا باقتىڭ قونعانىن بىلمەيدى, ۇشقانىن بىلەدى» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. بۇگىنگى بوساعامىزدىڭ بەرىكتىگى, شاڭىراعىمىزدىڭ بيىك­تىگى, ءتۇتىنىمىزدىڭ تۇزۋلىگى حالقىمىزدىڭ باسىنا قونعان باق دەسەك, سول باعىمىزدى قادىرلەپ, قولدا باردى باعالاي بىلەيىك, اعايىن! سۇڭقار وسپانوۆ, ەڭبەك ارداگەرى, كسرو وقۋ-اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى. قوستاناي.