سايلاۋشى قۇقىقتارى ساقتالادى

كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىندا حالىقارالىق بايقاۋشىلار ءۇشىن «ەقىۇ ەلدەرىندە مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى جانە قارت ادامداردىڭ ەلەكتوراتتىق قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋ جاعدايىن بايقاۋ ەرەكشەلىكتەرى» دەگەن تاقىرىپتا سەمينار-ترەنينگ ءوتتى. سەمينار جۇمىسىنا استاناداعى ەقىۇ باعدارلامالىق ءوفيسىنىڭ, ەقىۇ-نىڭ دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار جانە ادام قۇقىقتارى جونىندەگى بيۋروسىنىڭ, ەلىمىزدىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ, مينيسترلىكتەردىڭ جانە ۆەدومستۆولاردىڭ, سونداي-اق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. ءىس-شارانىڭ اشىلۋىندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ حاتشىسى باقىت مەلدەشوۆ پەن استاناداعى ەقىۇ باعدارلامالىق ءوفيسىنىڭ باسشىسى, ەلشى دەرد سابو قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى. «بۇگىنگى ءبىزدىڭ سەمينار-ترەنينگىمىز ەقىۇ-عا قاتىسۋشى ەلدەردە مۇمكىندىكتەرى شەك­تەۋلى جانە قارت ادامداردىڭ ەلەكتو­رات­­تىق قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىن بايقاۋعا ار­نالعان, دەدى ب.مەلدەشوۆ قۇتتىقتاۋ سوزىندە. – ەقىۇ-نىڭ ادامي ولشەمى ءجونىن­دەگى ءماس­كەۋ كەڭەسىنىڭ 1991 جىلعى 3 قازان­داعى قۇجا­تىنىڭ 41-پاراگرافىندا مۇگە­دەكتىگى بار ادام­داردىڭ ادامي قۇقىقتارىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, ولاردىڭ قوعام ومىرىنە تولىق قاتىسۋىنا, مۇگەدەكتەرگە قاتىسى بار سالالاردا شەشىمدەر قابىلداۋعا مۇمكىن­دىك بەرۋگە جانە ولاردىڭ قوعامدىق عيمارات­تارعا قول جەتكىزۋى ءۇشىن قولايلى جاعداي­لار جاساۋ مىندەتتەرى بەكىتىلگەن. ءبىز وسى ەرەجەنى ىسكە اسىرۋدىڭ تەتىكتەرى, مۇگەدەك­تەر مەن قارت ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىق­تارىنىڭ ساقتالۋىن بايقاۋدى ۇيىمداستىرۋدىڭ ادىستەرى مەن نىساندارى تۋرالى ءسوز ەتەمىز». بۇدان سوڭ ورتالىق سايلاۋ كوميس­سيا­سىنىڭ مۇشەسى مارات سارسەمباەۆ ەقىۇ-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردەگى مۇگەدەكتەردىڭ ەلەكتوراتتىق قۇقىقتارى جونىندەگى زاڭ­دار­دىڭ سالىستىرمالى-قۇقىقتىق تالداۋىنىڭ ناتيجەلەرىن ۇسىندى. سەمينار اياسىندا, سونداي-اق ەقىۇ-نىڭ دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار جانە ادام قۇقىقتارى جونىندەگى بيۋروسىنىڭ كەڭەسشىسى راديۆوە گرۋيچتىڭ «ەقىۇ ەلدەرىندە مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى جانە قارت ادامداردىڭ ەلەكتوراتتىق قۇقىقتارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ جاعدايىن بايقاۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرى» اتتى زەرتتەۋىنىڭ تۇساۋكەسەرى دە بولدى. شارا بارىسىندا مولدوۆا رەسپۋب­لي­كاسىنداعى مۇگەدەكتەر مەن قارتتاردىڭ ەلەكتوراتتىق قۇقىقتارىنىڭ ماسەلەلەرىنە بايلانىستى وسك اپپاراتى حالىقارالىق قاتى­­ناس­تار ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ا.ارعى­نوۆ حا­بارلاما جاسادى. ال «ارداگەر» قوعام­دىق بىرلەستىگىنىڭ وكىلى د.جىگىتوۆا سايلاۋعا قارت ادامداردىڭ قاتىسۋىن قامتا­ما­سىز ەتۋ ماسەلەلەرى جونىندە قاتىسۋشى­لارمەن وي ءبولىستى. سونىمەن قاتار, قاتىسۋ­شىلار حالىق­ارالىق ۇيىمداردىڭ ميسسيالارىنىڭ قۇرا­مىندا سايلاۋدى حالىق­ارالىق بايقاۋ­دىڭ ەرەكشەلىكتەرىن تالقىلادى جانە قازاق­ستان وكىلدەرىنىڭ 2016 جىلى ەقىۇ/دياقب ميسسياسىنىڭ قۇرا­مىن­دا سايلاۋدى باي­قاۋعا قاتىسۋ تاجىريبەسىمەن تانىستى. ترەنينگ سوڭىندا 2017 جىلى قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنان ەقىۇ/دياقب ميسسيا­سىنىڭ قۇرامىندا بايقاۋشىلاردىڭ قاتىسۋ تاجىريبەسىن ءارى قاراي جەتىلدىرۋ جانە دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندە پىكىر الماسىلدى. ءاليسۇلتان قۇلانباي, «ەگەمەن قازاقستان»