وندىرىسكە سەرپىن بەرگەن ينۆەستيتسيا

ەۋرازيالىق توپ (ERG) قۇرامىنداعى «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق-قا  قاراستى №1 جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى كاسىپورنىندا  2009 جىلدان وسى كۇنگە دەيىن جۇرگىزىلگەن ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالار اياسىندا قولدانىستاعى ەسكى  قۇرىلعىلار, قۇرال-جابدىقتارىن جاڭارتىپ كەلەدى. قازىر ەلىمىزدەگى ءاربىر كاسىپورىن زامان تالابىنا ساي جاڭا تەحنولوگيالار ۇردىسىمەن جۇمىس  جاساۋعا كوشتى. بۇل جاڭاشىلدىقتى ءباسپاسوز تۋرىنا قاتىسقان  تىلشىلەر دە  كوردى. كەلگەن جەرىمىز «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق  الىپ كاسىپ­ورنى. بيىك مۇرجالارىمەن قويۋ­­لانا  شىققان ءتۇتىن كوك الەم­دى تۇنشىقتىرا جوعارى كو­تە­رىلىپ بارادى. زاۋىتتاعى قا­­ۋىپ­سىزدىك شارالارىن ەسكەرىپ ءتىل­­شىلەرگە دە ارنايى كاسكا, جە­ڭ­­سىز جامىلعى  كيگىزىپ, تسەح­تار­عا  الىپ ءجۇردى.  ءبىر-ەكى سا­عاتقا تىلشىلەر دە زاۋىت جۇ­مىس­شىلارىنا اينالىپ شىعا كەلدىك. گۇرىلدەگەن تسەح ىشىنەن قۇلاق تۇنادى. ءون­دى­رىس­تىڭ ناعىز قايناعان قازانى وسى جەردە. ءبىزدىڭ كەلۋىمىز دە  ءبىرىنشى رەت ەمەس, ءار ساپار­دا الىپ زاۋىتتىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىن, ەلىمىزدە قا­بىل­دانعان يننوۆاتسيالىق-يندۋس­تريالىق باعدارلامالارعا ساي  اتقارىپ  جاتقان جۇمىس­تا­­رىن  كورىپ جارىسا جازىپ جا­تا­مىز. بۇگىنگى كەلگەن ماق­سا­تى­مىز كاسىپورىننىڭ ينۆەس­تي­تسيا­لىق جوبالاردى ىسكە اسىرىپ جات­قاندىعى جايلى ءوز كوزى­مىز­بەن كورىپ, تانىسۋ بولدى. زاۋىت  بارىمىزگە بەلگىلى, 50 جىل­دان استام  ۋاقىت اليۋميني وندىرۋدە. ءباسپاسوز تۋرى كە­زىن­دە ەسكى قۇرىلعىنىڭ جاڭا  قوندىرعىمەن اۋىستىرىلىپ, جۇ­مىس ىستەپ تۇرعانىن كوردىك. ال №1 جىلۋ ورتالىعى اليۋميني زاۋىتىن بۋمەن, ەلەكتر قۋا­تى­مەن, وبلىس ورتالىعىن ىس­تىق سۋمەن, جىلۋمەن  قام­تا­ما­سىز ەتىپ وتىر. جىلۋ ورتا­لى­عىنىڭ باس ينجەنەرى ورىن­باسا­رىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى الەكساندر ليۋفتتىڭ ايتۋىن­شا, ورناتىلعان بۇل جاڭا اگرە­گات تۋربينالى گەنەراتوردى سۋىتىپ تۇرۋعا  ارنالعان. بۇرىن­عى قۇرىلعىلار بولسا ابدەن توز­دى. ەندى ەنەرگيا ۇنەمدەۋگە دە مۇمكىندىك بار.  تاعى ءبىر جاڭا­لىق – جاڭا قوندىرعى جانىنان «ۆيبروبيت-300»  نىسانى دا ءىس­كە قوسىلدى. قۇنى – 34 ميلليون تەڭ­گە. بۇل كومپيۋتەرلىك كەشەن ستان­ساداعى تەربەلىس مولشەرىن ءول­شەپ, اپاتتى جاعدايلاردان سوڭ از ۋاقىتتا قايتا قالىپقا كەلۋگە كومەگىن تيگىزەدى. ياعني, تو­زىعى جەتكەن مەحانيكالىق تە­تىكتىڭ ورنىن اۆتوماتيكا باست­ى دەگەن ءسوز. ءتۇتىن دەمەكشى, «قازاقستان ءاليۋمينيى» اق قورشاعان ورتا,  تابيعات قورعاۋ شارالارىنا دا كوڭىل بولۋدە. ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا  بيىك مۇرجالارعا «سگك»506  اتتى گازدان تازالايتىن قوندىرعى-اناليزاتورلار ورناتىلىپتى. قۇنى 145 ميلليون تەڭگە تۇراتىن تازارتقىش زاماناۋي بۇل كەشەندەر  قازان­دىق­تاردان شىعاتىن ءتۇتىن مەن  گاز­دىڭ ساپاسىن, مولشەرىن ون­لاين-رەجىمدە باقىلاۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەدى. – جاڭا قوندىرعىلار, جاڭ­عىر­­تۋ باعدارلامالارى كا­سىپ­ورىن­­نىڭ ەڭبەك ءونىم­دى­لىگىنە,  تەح­­­نيكالىق-ەكونو­مي­كالىق كو­ر­­سەتكىشتەرىن  ارتتى­رۋ­عا دا  مول مۇمكىندىك, – دەيدى  ا.ليۋفت. مىسالى, ەلەكتر قۋاتىن ءون­­­دى­رۋدىڭ جىلدىق مولشەرى 2,3 ملرد كۆت/ساعاتتان 2,5 ملرد كۆت/سا­­عاتقا دەيىن ارتىپ­تى. ايتسا ايت­قانداي, قازىر وڭىردە جىلىتۋ  ماۋسىمى باستالدى. بۇل  زا­ۋىت­تىڭ №1 جىلۋ ورتالىعى ءۇشىن اسا ماڭىزدى كەزەڭ. سون­دىق­تان, 2016-2017 جىلعى جىلى­تۋ ماۋسىمىنا دايىندىق جىل ساي­ىن ەرتە كۇزدەن باستالا­دى. ستان­سانىڭ بەكىتىلگەن ەلەكتر قۋا­تى-350 مىڭ مۆت, جىلۋ قۋا­تتى 1182 گكال. بيىل  №1, №7 قازاندىقتىڭ اعىمدىق, ال, №3, №5 قازاندىقتارعا كۇر­دەلى جوندەۋ جۇمىستارى جەل­توقسان ايىنىڭ  15-نە دەيىن اياق­تالماقشى. ورتالىقتا  قىزۋ جۇمىس. قازىر ستانسادا 80 877 توننا كومىر, 1207 توننا مازۋت قورى بار. ستانسا قىسقا دايىن. كاسىپورىندا ينۆەستيتسيا­لىق مىندەتتەمەلەردىڭ ورىن­دا­لۋى باستى نازاردا. جال­پى, 2015-2016 جىلدارى  كا­سىپ­ورىن­­دى جاڭعىرتۋ  جۇ­مىس­تار­ىنا 5 ملرد تەڭگەگە جۋىق قار­جى باعىتتالىپتى.  كە­لەسى كەزەك­تە جاڭعىرتۋ  باع­دار­لاماسى  بوي­ىنشا №4 قازان­دىق­تىڭ ءىشى-سىر­تىن  اۋىستىرۋ جوباسى كۇ­تىپ تۇر. فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان» پاۆلودار وبلىسى سۋرەتتى تۇسىرگەن انتون كوزلوۆ