ادەبيەتتىڭ ءاز-اعاسىنا قۇرمەت

كەشە الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ مەموريالدىق كابينەتى اشىلدى. كەزىندە وقىرمانى قولدان قولعا تۇسىرمەي وقىعان «ماحاببات, قىزىق مول جىلدار» رومانىنىڭ اۆتورىنا ادەبيەت وسىلايشا ءتورىن بەردى. مەموريالدىق تاقتانىڭ اشىلۋىندا ءسوز العان اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت كوزىنىڭ مايىن, جۇرەگىنىڭ قانىن ادەبيەتكە جۇمساعان جازۋ­شىنىڭ جۋرناليست رەتىندە دە ۇلكەن شىعارماشىلىق تابىستارعا جەتكەنىن شۇرايلى تىلمەن باياندادى. ونىڭ «اڭىز بەن اقيقات» كىتابى دا بيىك شىعارمالارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەتىندىگىن تىلگە تيەك ەتە كەلە: «ءازىلحان اعامىزدىڭ ادەبيەتتەگى جولى كەيىنگى قالامگەرلەرگە ۇلگى ەتىپ ۇستاناتىن تەمىرقازىق بولىپ قالا بەرەدى», – دەدى. قاراشانىڭ قارلى كۇندەرىندە وسى وقيعاعا ورتاقتاسۋ ءۇشىن شىم­كەن­تتەن كەلگەن دوسى نۇرمۇ­حان اجىمبەتوۆ كوبىنەسە جازۋشى­نىڭ ادامدىق قاسيەتتەرىنە, قاراپايىم­دىلىعىنا توقتالدى. وسىدان كەيىن وقىرماندار سالتاناتتى وقيعانىڭ ەكىنشى بولىمىنە ويىسىپ, ءبىرىنشى قاباتتا زيالى قاۋىم ازاعاڭ تۋرالى تولقىنىستى ەستەلىكتەرىن جالعاستىردى. كەلەسى ءبولىمدى حالىق جازۋشىسىمەن 30 جىلدان استام حات جازىسىپ, ناتيجەسىندە «ماحاببات جىرشىسى» اتتى ەپيستوليارلىق كىتاپتى جارىققا شىعارعان قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, جازۋشى, جۋرناليست قايسار ءالىم جۇرگىزىپ وتىردى. كوزى تىرىسىندە «ازاعاڭا ارناپ ءۇش ولەڭ شىعارىپ ەدىم, بۇگىن سونىڭ ءتورتىنشىسىن جازدىم» دەگەن مىڭباي ءراشتىڭ جىرى جينالعاندار ءۇشىن اسەرلى شىقتى. قاراپ وتىرساق, ءازىلحان نۇر­شايى­­قوۆتاي تاماشا تالانتپەن ارالاسۋعا, ديدارلاسۋعا قۇشتار بولعان قالامگەرلەر از ەمەس ەكەن. تانىمال ءدىنتانۋشى عالىم, جۋرناليست ۋاقاپ قىدىرحان ۇلى: «ماحابباتقا سۇيەنىپ, اقيقاتقا سىيىنعان» دەسە, جازۋشى, پۋبليتسيست سارباس اقتاەۆ كەيىنگى قولىنا قالام ۇستاعان تىلشىلەرگە بارلىق جانردا جازعان جۋرناليست نۇرشايىقوۆتىڭ كەيىپكەر تاڭداۋ, وچەرك جازۋداعى شەبەرلىگىن تاماشا باياندادى. ادەبيەت تۋرالى, كەشە عانا كوز الدىمىزدا جۇرگەن زاڭعار جازۋشىلار تۋرالى اسەرلى اڭگىمە وربىگەن كەزدەسۋدە جازۋشى نۇرداۋلەت اقىش حالىقتىڭ جۇرەگىن جاۋلاعان كىتاپقا جوعارى باعا بەردى. وسىلايشا جازۋشىعا كوزى تىرىسىندە كورسەتىلگەن شىنايى قۇرمەت ەكىنشى عۇمىرىمەن دە جالعاسىپ جاتتى. اقىن ادىلعازى قايىربەكوۆتىڭ «ءوردىڭىز سوزدەن مۇنارا» ولەڭى دە شىن جۇرەكتەن جارىپ شىققان جىر بولعانى ءسوزسىز. ەستەلىكتەر اراسىندا ەستە قا­لار­­لىق وقيعالار دا بولىپ جاتتى. ماسەلەن, مۇحتار اۋەزوۆ جازۋ­شىنىڭ سۇيىكتى قالامگەرلەرىنىڭ ءبىرى بولعان عوي. مۇرات مۇحتار ۇلى اۋەزوۆ اكەمنىڭ كوزىندەي دەپ بەرىپ جىبەرگەن كىتاپتارى دا مەموريالدىق كابينەتتەن ورىن تاپتى. سول سياقتى قايسار ءالىم مەموريالدىق كابينەتكە ءازىلحان نۇرشايىقوۆتى 1939 جىلى سەمەي پەدۋچيليششەسىنە وقۋعا قابىلداعان ۇستازى, جازۋشى, اقىن, تورعاي ءوڭىرىنىڭ تۋماسى ءتاشىباي المۇحامەتوۆتىڭ «دوكتور قىزى» پوۆەسى ەنگەن «تartu» اتتى كىتاپتى (1940 جىلى لاتىن تىلىندە شىققان) cىيلادى. ال شاراعا جينالعان جاستارعا تارتۋ رەتىندە ءوز كىتابى «ماحاببات جىرشىسى» مەن «قۇداي-اۋ, قايدا سول جىلدار!» دەپ اتالاتىن ازاعاڭ تۋرالى ەستەلىكتەر جيناعىن استانادان الا كەلىپتى. بۇل دا ازاعاڭنىڭ ءۇردىسى. جۇرگەن جەرىنە شۋاق, ونەگە, ۇلگى سىي-سياپات جاساپ جۇرەتىن ادەبىن ءوزى ءبىر كەزدە قىزمەت ىستەگەن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ كەيىنگى بۋىنى بىلەدى. ورتامىزدا ءازىلحان نۇر­شايى­قوۆتىڭ شىعارماشىلىعىن زەرتتەپ جۇرگەن ادامدار دا بار. سونىڭ ءبىرى – ازاعاڭنىڭ تۋىندىلارىن عىلىمي تۇرعىدا زەرتتەپ, كىتاپتار شىعارعان فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى مۇراتبەك توقتاعازى استانا مەن الماتى قالالارىندا ءازىلحان نۇرشايىقوۆ اتىنا كوشە بەرۋ تۋرالى ۇسىنىسىن ورتاعا سالدى. كەش بارىسىندا جادىرا سەي­دەشتىڭ «ءجۇ­رەكجاردى» دەرەكتى ءفيلمى كور­سەتىلدى. ايناش ەسالي, «ەگەمەن قازاقستان»