سۋديالار قوعام تالابىنا ساي بولۋى قاجەت

21 قاراشا كۇنى استاناداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن سۋديالاردىڭ VII سەزى وتەدى. كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا اتالعان سەزدە كوتەرىلەتىن ماسەلەلەر توڭىرەگىندە, سونداي-اق ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندەگى سوت جۇيەسىنىڭ دامۋى جايىندا سۋديالار وداعىنىڭ توراعاسى مۇسابەك الىمبەكوۆ پەن جوعارعى سوتتىڭ سۋدياسى عالىمجان مىرزاكە اڭگىمەلەپ بەردى. سۋديالار وداعى توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, سەزدە ۇلت جوسپارىنىڭ ورىندالۋى بويىنشا سوت جۇيەسىنىڭ جۇمىسى قورىتىندىلانادى, سونداي-اق سۋديالاردىڭ ادەپ كودەكسىنىڭ جاڭا نۇسقاسىنىڭ قابىلدانۋى كۇتىلىپ وتىر. «بۇل شارا 1996 جىلدان باس­تاپ, ءاربىر ءتورت جىل سايىن وتكىزىلىپ كەلەدى. سەزدەردە ءداستۇرلى تۇردە سوت جۇيەسىنىڭ دامۋىنا ارنالعان ەڭ وزەكتى ماسەلەلەر تالقىلانادى, اتقارىلعان جۇمىس قورىتىندىلانادى, الداعى كەزەڭگە ارنالعان مىندەتتەر قويىلادى, – دەدى م. الىمبەكوۆ. – الداعى VII سەزدە ۇلت جوسپارىنىڭ ورىندالۋى بويىنشا سوت جۇيەسىنىڭ جۇمىسى قورىتىندىلانادى. سونداي-اق, ادەپ كودەكسىنىڭ جاڭا نۇسقاسىنىڭ قابىلدانۋى كۇتىلىپ وتىر. بۇل سۋديالاردىڭ كاسىبي جانە مورالدىق بەينەسىنە قوياتىن قوعام تالابىنىڭ وسۋىنەن تۋىندادى. كودەكستىڭ جاڭا جوباسىندا سۋديالاردىڭ كاسىبي قىزمەتتەگى, قوعامداعى, وتباسى مەن تۇرمىستاعى ءجۇرىپ-تۇرۋىنىڭ ادەپ نەگىزدەرىن رەتتەيتىن نورمالار مەن ەرەجەلەر قايتا قاراستىرىلعان. سۋديالار ءجۇرىپ-تۇرۋىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىنا تاۋەلسىزدىك, وبەكتيۆتىلىك, ادىلدىك, ادەپ نورمالارىن ساقتاۋ, تەڭدىك, قۇزىرەتتىلىك پەن ىنتالىلىق جاتادى. كودەكس جوباسىندا «سۋديالار مىنەز-قۇلقىنىڭ بانگولور قاعيداتتارىنىڭ» ەرەجەلەرى مەن سوت بيلىگىنىڭ تاۋەلسىزدىگى ماسەلەلەرىنە ارنالعان كيەۆ كونفەرەنتسياسىنىڭ ۇسىنىمدارى ەسكەرىلدى». بۇدان كەيىن جوعارعى سوت سۋدياسى ع.مىرزاكە ۇلت جوسپارى شەڭبەرىندە سوت جۇيەسىن رەفورمالاۋ بويىنشا قويىلعان مىندەتتەردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى تۋرالى بايانداپ بەردى. «اتاپ ايتقاندا, ۇلت جوسپارىنىڭ سوت جۇيەسىنە بەكىتىلگەن بارلىق قادامدارى تابىس­تى ىسكە اسىرىلدى. قازاقستان بەس ساتىلىدان ءۇش ساتىلى سوت جۇيەسىنە كوشتى. سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ مۇنداي مودەلى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەدى. رەفورمالاردىڭ نەگىزگى ناتيجەسى – شىعارىلعان سوت اكتىلەرىنىڭ ءوز كۇشىنە نەعۇرلىم جەدەل ەنۋى, پروتسەستى قاساقانا سوزۋدى بولدىرماۋ», – دەدى ول. سونىمەن قاتار, ع. مىرزاكە سۋديالىققا ۇمىتكەرلەرگە قويىلاتىن تالاپتاردىڭ كۇشەيتىلگەنىن, ىرىكتەۋ جۇيەسىنىڭ قاتاڭداتىلعانىن ايتتى. «جوعارى سوت كەڭەسى دەربەس مەكەمەگە اينالىپ, سۋديالاردى ىرىكتەۋ مەن تاعايىنداۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىستى جولعا قويدى. سوت تورەلىگى ينستيتۋتى جوعارعى سوت جانىنداعى اكادەميا رەتىندە قايتا قۇرىلدى. سوت ءجيۋريىنىڭ قىزمەتى رەفورمالاندى. بۇل ءوز كەزەگىندە ازاماتتاردىڭ اتالعان ينستيتۋتقا سۋديالاردىڭ ارەكەتتەرىنە قاتىستى شاعىممەن تىكەلەي جۇگىنۋىنە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. جوعارعى سوتتىڭ جانىنان قۇرامىنا وتاندىق جانە شەتەلدىك بەدەلدى ساراپشىلار كىرەتىن حالىقارالىق كەڭەس قۇرىلدى. سوتتاردا اۋديو, بەينەتىركەۋ جۇيەسى بەلسەندى تۇردە قولدانىلۋدا. بۇگىندە رەسپۋبليكاداعى سوت زالدارى اۋديو, بەينەتىركەۋ جۇيەسىمەن 100 پايىز جاراقتاندىرىلعان»,– دەدى سۋديا. سونداي-اق, ول 2016 جىلعى قاڭتاردان باستاپ, ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكستىڭ جاڭا رەداكتسياسى قابىلدانعاننان كەيىن قۇقىقتىق كەڭىستىكتىڭ ايتارلىقتاي جاقسارا باستاعانىن جەتكىزدى. «ماسەلەن, بيىلعى 10 ايدا 2015 جىلمەن سالىستىرعاندا 348 مىڭ ماتەريال قىسقارتىلعان ءىس جۇرگىزۋ تارتىبىندە قارالدى. ال وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش 193 مىڭ بولعان, ياعني 1,8 ەسە ءوستى. پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم ىسكە قوسىلىپ, 2016 جىلى 387 ءىس وسى تارتىپپەن شەشىمىن تاپتى. مەدياتسيانى قولدانۋ 5261-دەن 15 808-گە دەيىن ءوستى», – دەدى ع. مىرزاكە. ايدار ورىسباەۆ, «ەگەمەن قازاقستان»