كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستانعا قارايتىن شىعىس جاعالاۋىنان شامامەن 1500 جىل بۇرىن كوشپەندى تايپالار سالعان تاس كەشەن تابىلدى. اتالعان كەشەننىڭ كولەمى 120 گا جەردى الىپ جاتىر. بۇل تۋرالى Live Science جۋرنالى "كاسپيدىڭ جاعاسىندا تابىلعان ەجەلگى تاستار. ولاردى عۇندار قالدىرعان با؟" اتتى ماقالاسىندا جازدى. ماقالا اۆتورلارى - ماڭعىستاۋ مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىعىنىڭ ارحەولوگى اندرەي استافەۆ پەن ورىس عىلىم اكادەمياسىنىڭ ارحەولوگيا مەن ەتنوگرافيا ينستيتۋتىنىڭ عالىمى ەۆگەني بوگدانوۆ.
بۇل عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, مۇندا عيباداتحانا مەن قايتىس بولعان ادامداردى جەرلەيتىن ورىن بولعان. سونىمەن قاتار تابىلعان تاستاردىڭ ەڭ كىشىسى 4×4 مەتر, ەڭ ۇلكەنى 34×24 مەتر كولەمدە ەكەن.
ارحەولوگتار "تاستاردىڭ كوبى جەرگە تىگىنەن ورنالاستىرىلعان. وندا ءتۇرلى بەلگىلەر مەن سۋرەتتەر سالىنعان", دەپ جازىپتى.
بۇل كەشەننىڭ قالاي تابىلعانى تۋرالى دا جازعان اۆتورلار اقتاۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى وسى ماڭنان الدىمەن ەر-توقىمنىڭ كۇمىس اشەكەيلەرىن تاۋىپ العانىن ايتىپتى. سودان كەيىن ارحەولوگتار سول جەرگە بارىپ, 8 قۇرىلىستان تۇراتىن وسى كەشەندى تاۋىپتى.
بۇل كەشەن 2010 جىلى تابىلعانىمەن, بەلگىلى ءبىر سەبەپتەرگە بايلانىستى ارحەولوگتار قازبا جۇمىستارىن تەك 2014 جىلى باستاعان.
عالىمدار ماقالادا: "قۇرىلىمنىڭ كەيبىر ەرەكشەلىكتەرى مەن دەتالداردىڭ فورماسىنا قاراپ ولار كوشپەندى زاماننان تايپالارىنان قالعان شىعار دەپ ويلادىق. اشەكەيدەگى ديزاين مەن ورنەكتەر ريم يمپەرياسى قۇلاعان كەزەڭگە جاتادى ەكەن. ەردىڭ امان قالعان فراگمەنتتەرىن قولدانا وتىرىپ ونىڭ جالپى بەينەسىن قالپىنا كەلتىردىك. ەردىڭ قۇرىلىمى مەن كۇمىس بولىكتەرىندەگى سۋرەتتەر V عاسىردا ورتالىق ازيادان ەۋروپاعا جاپپاي قونىس اۋدارعان تۇركىتەكتەس تايپا – عۇنداردىڭ قولىنان شىققان دۇنيەنى ەسكە سالادى", - دەيدى
زەرتتەۋلەر ءالى دە جالعاسىپ جاتىر. بوگدانوۆتىڭ ايتۋىنشا, كوماندا 2017 جىلى كۇمىس ەر-توقىم تۋرالى ۇلكەن ەڭبەك جاريالاۋدى جوسپارلاپ وتىر. تىپتى, ماڭعىستاۋداعى بۇل ارحەولوگيالىق قازبالار تۋرالى فيلم تۇسىرىلسە دەگەن ءۇمىتىن دە جەتكىزىپتى.
