جاسامپازدىق جولباسشىسى
«
بولاشاقتىڭ ىرگەسىن ءبىرگە قالايمىز» اتتى بيىلعى جولداۋداعى مەنىڭ كوڭىلىمە قونعان ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعىتىنداعى باستامالار. ءاسىرەسە, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ەڭبەك ونىمدىلىگى 2014 جىلعا قاراي ەكى ەسە, ال 2020 جىلعا قاراي ءتورت ەسە وسەتىن بولىپ وتىر. قازاق «مالىم جانىمنىڭ ساداعاسى, جانىم ارىمنىڭ ساداعاسى» دەگەن. بۇرىن حالقىمىزدىڭ بارلىق تىرشىلىگى مالمەن تىكەلەي بايلانىستى بولعانى انىق.
جالپى, مال ءوسىرۋ – قيىندىعى مول جۇمىس. جاقسى ءونىم الۋىڭ ءۇشىن مالعا جازدا قۇنارلى جايىلىم مەن تازا سۋ قاجەت بولسا, قىستا جايلى ورىن, جەتكىلىكتى جەم-ءشوپ كەرەك. بۇگىنگى زامانعى تەحنولوگيانى پايدالانىپ, مال بورداقىلاۋ كەشەنىن سالعانىمىز ءجون. ۆەتەرينارلىق-سانيتارلىق جاي-كۇيى تالاپتارعا سايكەس بولۋى ءتيىس. باعۋداعى بارلىق مال كوپتەگەن قاتەرلى اۋرۋلارعا قارسى ەگىلىپ تۇرۋى كەرەك. ويتكەنى, مال ءوسىرۋشىگە ءۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى.
مالدى وسىرۋمەن قاتار, ساپالى ەت ءونىمىن الۋ ءۇشىن ءوندىرىس ورىندارى قاجەت. 2014 جىلعا دەيىنگى مەجەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءار وڭىردە جاڭا زاماناۋي تەحنولوگيامەن قامتاماسىز ەتىلگەن, ەلەكتر قۋاتىن از جۇمسايتىن شاعىن ەت كومبيناتتارى سالىنۋى كەرەك. ونىڭ ءار ءتۇرلى توڭازىتقىشتارى بولۋى ءتيىس. ءويتكەنى, ەت ونىمدەرىن توڭازىتقان كۇيدە جىبەرە مە, الدە قاتتى مۇزداتىلعان كۇيىندە جىبەرۋ كەرەك پە, وسى جاعى دا ەسكەرىلەدى.
مالدى ءوسىرۋ ءبىر بولەك, ونىڭ ءونىمىن وڭدەۋ جانە بولەك شارۋا. ءوزىم كوكشەتاۋ, كەيىن جامبىل ەت كومبيناتتارىندا ديرەكتور بولىپ ىستەگەندىكتەن, تازا ءونىمدى ساقتاۋ مەن تۇتىنۋشىلارعا ءجىبەرۋدىڭ دە ءبىراز جۇمىستارى بار ەكەنىن بىلەمىن. قازىر الەم بويىنشا قالدىقسىز ءونىم ءوندىرۋگە باسا كوڭىل بولىنۋدە. مالدىڭ ىشەك-قارىنى, ءمۇيىزى مەن تەرىسى, ءجۇنى, سۇيەگى – ءبارى-ءبارى پايداعا اسىرىلۋى كەرەك. مالدىڭ كەيبىر مۇشەلەرىن فارماتسەۆتيكا سالاسىنا پايدالاناتىنى بەلگىلى. ال تەرى بۇيىمدارىن دۇرىس وڭدەي بىلسەك, قانشاما قىمبات باعالى كيىمدەر شىعارۋىمىزعا بولادى.
كەڭەس وداعى كەزىندە وزبەكستان, تاجىكستان, تۇركىمەنستانعا ءبىر ەت كومبيناتى 10 مىڭ تونناعا دەيىن قويدىڭ ەتىن بەرىپ تۇردى. سول كەزدەگى ءمۇمكىندىگىمىزدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋىمىزگە بولادى. ال قويدى قايدان الامىز دەسەك, اۋەلى ءوزىمىزدە ءتيىمدى جولمەن دامىتۋىمىز كەرەك. باياعى زامانداعىداي «50 ميلليونعا جەتكىزەمىز!» دەپ ۇرانداماي, ساپالى ءونىم بەرەتىن, جەرگىلىكتى تابيعاتقا بەيىمدەلگەن قويلاردى وسىرسەك, ودان دا كوپ پايدا تاۋىپ, ەل ەكونوميكاسىنا ۇلەس قوسۋعا بولادى.
كەڭەس وداعى تۇسىندا موڭعوليادان مال الدىرتىپ, سەمەي ەت كومبيناتىندا سوياتىن ەدى. وتكەن جىلى موڭعولياعا بارعان ساپارىمدا كوپ جايتكە قانىق بولدىم. ءبىز دە موڭعوليادان ليزينگ ءتاسىلى بويىنشا قوي الدىرساق, باعاتىن جايىلىمدار بار. شارۋا قوجالىقتارىنا ون, جيىرما, ءتىپتى وتىز مىڭ قويعا دەيىن بەرۋگە بولادى. العان قارىزدى قايتاراتىن مۇمكىندىگى بولادى. ويتكەنى, اكەلگەن قويلار ءبىر-ەكى جىلدا ءوزىن اقتايدى. بابىن تاۋىپ باعا بىلسە, تولدەپ, تەز كوبەيەدى. قوي ءوسىرىپ جاتقان اۋداندا شاعىن مال سوياتىن, ەتىن ءوڭدەيتىن ءوندىرىس ورنىن سالۋ قاجەت. تازا ءونىمىن ورتالىق ازياداعى مەملەكەتتەرگە ەكسپورتقا شىعارۋىمىزعا بولادى.
جولداۋدا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا باسا كوڭىل ءبولۋدىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىلەتىن تابىستار تۋرالى دا ايتىلعان. زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن قامتىلعان كوپتەگەن اۋرۋحانالار مەن ەمحانالار سالىناتىن بولدى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ۋاقتىلى مەديتسينالىق تەكسەرۋگە جانە ەمدەلۋگە قولجەتىمدى بولۋىنا باسا نازار اۋدارىلاتىنى ايتىلدى. بارلىق مەديتسينالىق قۇرىلعىمەن جابدىقتالعان كولىكتەر الىس-الىس اۋىلدارعا بارىپ, تۇرعىندارعا قىزمەت كورسەتۋى جولعا قويىلاتىنى ءبارىمىزدى دە قۋانتىپ وتىر.
حالىقتىڭ جاعدايى جاقسارۋى ەلىمىزدە شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا تىكەلەي بايلانىستى. بۇگىنگى تاڭدا ۇلتتىق داۋلەتىمىزدىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستەن قۇرالاتىنى بەلگىلى. بۇل سالا قازىر ءبىر جۇيەگە كەلدى, سالىق تولەۋ ماسەلەلەسى دە رەتتەلدى. دەگەنمەن, وسى جەتىستىگىمىزبەن توقتالىپ قالماۋىمىز كەرەك. جولداۋدا ايتىلعانداي, 2020 جىلعا قاراي ىشكى جالپى ونىمدەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسى 40 پايىزدى قۇراۋى ءتيىس بولادى.
يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنا ءسايكەس 152 كاسىپورىن ىسكە قوسىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە 24 مىڭعا جۋىق قازاقستان ازاماتى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇكىل ەل بويىنشا بارلىعى 800-گە جۋىق ءارتۇرلى ءوندىرىس ورنى قۇرىلدى. 2014 جىلعا دەيىن جالپى قۇنى 8,1 ترلن. تەڭگەنى قۇرايتىن 294 ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ەلدى دامىتۋداعى اسا اۋقىمدى جۇمىس بولماق. وسى 300-گە جۋىق جوبا جۇزەگە اسقاندا, 161 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى جانە 207 مىڭ قۇرىلىس ۋاقىتىنا ەسەپ-تەلگەن جۇمىس ورنى قۇرىلاتىنى جوسپارلانعان.
ادامنىڭ دەنى ساۋ بولۋى ىشكەن سۋى مەن تاماعى, جۇتقان تازا اۋاسىنا تىكەلەي بايلانىستى. ەلدى مەكەندەردى تازا سۋمەن قامتۋ, ەسكىرگەن قۇبىرلاردى جاڭارتۋ باعىتىندا كوپتەگەن جۇمىستار جاسالاتىن بولدى. بارلىق وڭىرگە دە ارنايى قارجى ءبولىندى. ءبىر-ەكى جىلدىڭ ىشىندە وسى جۇمىستاردى تولىق اياقتاۋىمىز كەرەك. جانە دە ساپالى ورىندالۋى حالىق تاراپىنان دا, «نۇر وتان» پارتياسى تاراپىنان دا قاتاڭ باقىلاۋعا الىنۋى كەرەك دەپ ويلايمىن.
كەلەشەكتە الەم بويىنشا سۋدىڭ باعاسى بىرنەشە ەسەگە ارتا تۇسەدى. بۇگىنگى تاڭدا وڭتۇستىك وڭىردەگى بىرقاتار وبلىستارىمىز قىرعىز رەسپۋبليكاسىنان سۋ الىپ وتىر. كورشى ەل سۋ بەرسە, جەمىس-جيدەك, كوكونىستەرىمىز وسەدى, بەرمەسە ءبارى قۋراپ قالادى. قىرعىزدار جاز ايلارىندا وزدەرىنە دە سۋعا تاپشىلىق بولعان سوڭ, بىزگە جىبەرمەي قويادى. سونداي كەزدەرى قىزىلشا كوكونىسىنىڭ كۇيىپ كەتكەن وقيعالارى بولدى. ۋاقىت وتە كەلە ولار سۋدىڭ باعاسىن قىمباتتاتاتىن بولادى. سوندىقتان كۇزدە, كوكتەمدە اعىپ جاتقان كەزدە سۋدى وزىمىزگە جيناپ الىپ, جازدا ۇنەمدەپ پايدالانۋىمىز قاجەت. سۋ قورىن ساقتايتىن بوگەتتەر مەن توعاندار سالۋىمىز قاجەت. ءسويتىپ, قازاقستان سۋعا تاۋەلدىلىكتەن شىعادى.
مىنە, ەل الدىندا اسقارالى اسۋلار بار. جولداۋدا ايقىندالعان مىندەتتەردى ورىنداۋ ءاربىر قازاقستان ازاماتىنىڭ پارىزى دەپ بىلەمىن. وسى ماقساتتا بىرلەسە جۇمىس اتقارىپ, ۇيىمداسا بىلسەك, تاۋەلسىز مەملەكەتىمىز ۇلكەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزەتىنىنە كامىل سەنەمىن.
امانكەلدى مومىشەۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى.
