Tengri Bank اكتسيونەرلىك قوعامى 1992 جىلدىڭ قازان ايىندا «دانابانك» جەكە بانك رەتىندە قۇرىلعان ەدى, ول 2010 جىلى قازاقستاندا ءۇندىستان بيزنەسى مەن قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ مۇددەسىن بىلدىرەتىن PNB-قازاقستانعا وزگەرتىلدى, بۇل ۇكىمەتارالىق كەلىسىمدەر اياسىندا ءۇندىستان ۇكىمەتىنىڭ شەشىمىمەن بايلانىستى بولدى. بانك 24 جىل بويى بانك نارىعىندا قارجىلىق قىزمەتتى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بانكتىك زاڭناماسىندا كوزدەلگەن وزگە دە قىزمەتتەردى تابىستى ىسكە اسىرىپ كەلەدى, ول نارىققا وتۋمەن بايلانىستى ەكونوميكانىڭ كۇردەلى وزگەرۋى بارىسىندا جانە قارجى قىزمەتى نارىعىنداعى باسەكەلەستىك تارتىس جاعدايىندا دا بارلىق سىناققا توتەپ بەردى. 2015 جىل بانك قىزمەتىندە وتپەلى كەزەڭ بولدى, ول كەزدە نەگىزگى دامۋ ستراتەگياسىنىڭ باعىتتارىن وزگەرتۋ جانە بانك كومانداسىن جاڭا مەنەدجمەنتپەن كۇشەيتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ال 2016 جىلى بانكتى رەبرەندينگتەۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
ءبىز بۇگىن بانك باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دينەش كۋمار مىرزا مەن قازاق-ءۇندى ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ تەڭ توراعا ورىنباسارى اجمات ءاليموۆتى سوزگە تارتتىق.
– كۋمار مىرزا, ءوزىڭىز باسشىلىق ەتەتىن Tengri Bank تۋرالى ناقتىراق اقپارات بەرسەڭىز؟
– Tengri Bank – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى كوممەرتسيالىق بانك بولىپ تابىلادى جانە زاڭدى تۇلعالارعا, سونداي-اق جەكە تۇلعالارعا ءتۇرلى بانك قىزمەتتەرىن كورسەتەدى. ءبىزدىڭ بانك 24 جىل بۇرىن, ياعني 1992 جىلى قۇرىلىپ, سودان بەرى بانكتىك قىزمەت نارىعىندا قارجى قىزمەتىن تابىستى اتقارىپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا Punjab National Bank بانكتىڭ باس سەرىكتەسى بولىپ تابىلادى, ونىڭ اكتسياسىنىڭ ۇلەسى 49% قۇرايدى. ول مەملەكەتتىڭ قاتىسى بار, دۇنيە ءجۇزى بويىنشا 87 ملن كليەنتكە قىزمەت كورسەتەتىن ءۇندىستاننىڭ ەكىنشى ءىرى بانكى.
– ءار بانكتىڭ ستراتەگيالىق ماقساتى بار. سول سياقتى ءTengriدىڭ العا قويعان ماقساتى قانداي ؟
– ءبىزدىڭ باستى ستراتەگيالىق ماقساتىمىز – امبەباپ, تەحنولوگيالىق بانك اتانۋ. ءبىز وزىمىزگە دەگەن سەنىمدىلىك دەڭگەيىنىڭ ارتقانىن جانە رەيتينگىمىزدىڭ جوعارىلىعىن ماقتان تۇتامىز. قازىرگى ساتتە Tengri Bank قاشىقتان بانك قىزمەتىن كورسەتۋدى دامىتۋ, بولشەك كرەديتتەۋ, كارتوچكالىق بيزنەس, قارجىلاندىرۋ جانە ينۆەستيتسيالاۋ جۇمىستارىن جەمىستى اتقارىپ كەلەدى.
ستراتەگيانىڭ تاعى ءبىر باستى ماقساتى – ءۇندىستان رەسپۋبليكاسىنان كەلگەن كليەنتتەر مەن كومپانيالارعا نارىقتاعى قارجى قىزمەتتەرىن كورسەتۋ.
– رەبرەندينگتى ەسەپكە الماعاندا, بانك جۇمىسىندا باسقاشا ءبىر وزگەرىستەردى كورە الامىز با؟ قانداي ناقتى ناتيجەلەردى اتاي الاسىز؟
– شىندىعىندا ماقتانارلىق جايتتار كوپ. Tengri Bank قارجىلىق تۇراقتى امبەباپ كوممەرتسيالىق بانك بولعاندىقتان, قىزمەتتىڭ بارلىق ءتۇرىن كورسەتەدى. ەگەر سانداردى سويلەتسەك, 2015 جىلدىڭ قازانىنان 2016 جىلدىڭ قىركۇيەك ايى ارالىعىندا بانكتىڭ اكتيۆتەرى 191 پايىزعا وسكەن. ال كرەديتتىك پورتفەلى 450 پايىزعا ۇلعايىپ, دەپوزيت 568 پايىزعا ارتتى. ياعني, بانك جۇمىسىنىڭ كورسەتكىشتەرى كۇرت ءوستى. وعان قوسا نەگىزگى قارجى كورسەتكىشتەرى بويىنشا تيىمدىلىكتىڭ وڭ سەرپىنى بايقالادى.
جەكە تۇلعالار اراسىنداعى كليەنتتەرىمىزدىڭ سانى 3 ەسەگە ارتتى, بۇل ءونىم قاتارىنىڭ كوبەيۋىمەن جانە تەحنولوگيا مەن بيزنەس-ۇردىستەردىڭ جەتىلدىرىلۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى. وسىعان وراي دەپوزيتتەر دە ارتىپ وتىر.
بانك ءوز ساياساتى ارقىلى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ تولىققاندى جۇمىس ىستەۋىنە, نارىقتاعى ءۇندى بيزنەسى وكىلدەرىن قولداۋدى كۇشەيتۋگە, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋعا, جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ قۇرىلۋىنا اتسالىسىپ كەلەدى جانە شوب-ءتى قولداۋ مەملەكەتتىك باعدارلامالارىنىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى بولىپ تابىلادى.
– نەگىزگى مىندەتتەرىڭىزدىڭ ءبىرى – يننوۆاتسيالىق بانك قۇرۋ دەدىڭىز. بانك قۇرىلىمىندا قانداي جاڭالىقتار بولادى دەپ ويلايسىز؟
– ءيا, جاڭاشىلدىق – نەگىزگى مىندەتىمىز. اتاپ ايتقاندا – ۆيرتۋالدى بانك قۇرۋ. ۆيرتۋالدى بانكتىڭ نەگىزگى قىزمەتى – ءبىز ۇيرەنىپ قالعان, ءداستۇرلى بانك بولىمشەسىنىڭ بارلىق, تاعى قايتالاپ ايتام, بارلىق وپەراتسيا تۇرلەرىن كورسەتۋ. ءبىز ازاماتتاردى تىكەلەي كرەديتتەۋ, كراۋدفاندينگ, قارجىلىق-كەپىلدەندىرىلگەن مامىلەلەر, مامىلەلەردى ونلاين كرەديتتەۋ سەكىلدى قولايلى قارجى قۇرالدارىن كليەنتتەرگە بارىنشا قاراپايىم ءارى تۇسىنىكتى تۇردە جەتكىزگىمىز كەلەدى. قاراپايىم تىلمەن ايتساق, ساتۋشىلاردى, ساتىپ الۋشىلاردى, لوگيستيكالىق كومپانيالار مەن ينۆەستورلاردى (جەكە تۇلعالار, شاعىن-كرەديت ۇيىمدارى جانە بىرىڭعاي قاۋىپسىز ءارى سەنىمدى الاڭدا وزدەرىنىڭ قارجىلىق قىزمەتتەرىن كورسەتكىسى كەلەتىن وزگە بانكتەر) بىرىكتىرۋ ءۇشىن قارجى الاڭىن قۇرۋ. بولاشاقتا بانك ەش جەردە بالاماسى جوق تۇتىنۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋدىڭ ەرەكشە جۇيەسىن ەنگىزۋدى جوسپارلايدى.
– بانك جوسپارى – قاشىقتان قىزمەت كورسەتۋدى دامىتۋ بولسا, ونىڭ ارتىقشىلىعى نەدە؟ يننوۆاتسيالىق شەشىم رەتىندە نە ۇسىنا الاسىزدار؟
– كليەنتتەرگە قىزمەت كورسەتكەندە زاماناۋي اقپاراتتىق تەحنولوگيانى قولدانۋ, ساتىپ الۋشى مەن ساتۋشى اراسىندا مامىلە جاسالعان ورىنداردا قارجىلىق قىزمەتتەردى جەڭىلدەتۋ ءارى قولجەتىمدى ەتۋ, قارجى قۇرالدارىن كەڭەيتۋ, حالىققا وسى قارجى قىزمەتتەرىن پايدالانۋدى ۇيرەتۋ. بۇدان شىعاتىن قورىتىندى – Tengri Bank ارقاشان جانىڭىزدان تابىلادى جانە كەز كەلگەن كليەنتتىڭ كەز كەلگەن مامىلەسىنە ارقاشان قارجىلىق قولداۋ كورسەتەدى.
– كۋمار مىرزا, كارتالىق سەگمەنت جۇيەسى قالاي ىسكە اسىپ جاتىر؟
– اعىمداعى كارتا جۇيەسىنىڭ دامۋىنان باسقا, ءبىزدىڭ كليەنتتەر Tengri-PNB-دە وزگە بانكتەردىڭ كارتالارىن جانە شوتتارىن پايدالانۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى (كارتا يەلەنۋشىلەرىنىڭ سانى 10 ەسەگە ارتادى). Tengri Bank كارتالارىنىڭ يەلەرى ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن بانكوماتىنان بەلگىلى ءبىر تاريفتەرمەن قولما-قول اقشا شىعارىپ الا الادى, قولما-قول اقشا العانى ءۇشىن كوميسسيا الىنبايدى. بانك قۇىك (قازاقستان-ءۇندى ىسكەرلىك كەڭەسى) قۇرۋعا باستاما كوتەرگەندەردىڭ ءبىرى بولدى.
– اجمات كامزاەۆيچ, قۇىك قۇرۋعا باستاما كوتەرۋگە نە سەبەپ بولدى؟
– سوڭعى ۋاقىتتا قازاقستان مەن ءۇندىستان اراسىنداعى كوممەرتسيالىق قارىم-قاتىناستار جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى. ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ىسكەرلىك ىنتىماقتاستىقتى تالقىعا سالىپ وتىرعان كەزدە ەكى ەلدىڭ كوممەرتسيالىق قاتىناستارى ماسەلەسىن وڭتايلاندىراتىن ۇيىم قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. اركىم ءوز ىسىمەن اينالىسۋى كەرەك. سول ساتتە Tengri ءBankتىڭ بەلسەندى قاتىسۋىمەن قازاقستان-ءۇندى ىسكەرلىك كەڭەسى قۇرىلدى.
– قۇىس قىزمەتىندە Tengri Bank-ءتىڭ (PNB) ءرولى قانداي ؟
– Tengri Bank ءۇندى تاراپىمەن قارىم-قاتىناستا كوممەرتسيالىق ءمۇددەنى كوزدەيدى: تاۋار اينالىمىنىڭ ءوسۋى, قازاقستاندىق جانە ءۇندىلىك كاسىپكەرلەردىڭ ىسكەرلىك بەلسەندىلىگى. ءبىزدىڭ كوممەرسانتتارىمىزدىڭ ءۇندى نارىعىنا شىعۋىندا, تيىسىنشە ءۇندى كوممەرتسياسىن بىرىكتىرۋدە جانە قازاقستانعا ينۆەستيتسيا تارتۋدا حالىقارالىق ىسكەرلىك ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋ.
– قۇىك بۇگىنگى كۇنى قانداي كەلىسىمدەر جاساپ جانە قانداي ۇيىمدارمەن بەلسەندى قارىم-قاتىناستا ەكەنىن ايتا كەتسەڭىز؟
– كەڭەستىڭ باستى ماقساتى – بىرلەسكەن ىسكەرلىك جانە كوممەرتسيالىق قارىم-قاتىناستاردىڭ بولاشاعىن اشىپ كورسەتۋ. ونىڭ مۇمكىندىگى زور. ءۇندىستان – الىپ نارىق. ول جاقپەن بايلانىستا بولماۋ – تالاي نارسەدەن قۇر قالۋ دەگەن ءسوز. ءۇندىستان ەكونوميكاسى قارىشتاپ دامىپ جاتقان نارىق.
كەڭەستىڭ بازالىق قورىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تىركەلگەن جۇزدەگەن كومپانيانىڭ ءتىزىمى جاتىر. ءبىر عانا قازاقستاندا 317 ءۇندى كاسىپورنى جۇمىس ىستەيدى. ءبىز قۇرىلىس سالاسىندا جوعارعى تەحنولوگيالىق وڭدەۋلەر ءجونىندەگى كومپانيالارمەن, كەن-ءوندىرۋ كومپانيالارىمەن, IT-كومپانيالارىمەن, مەديتسينالىق, تۋريزم مەن ماشينا جاساۋ وندىرىسىمەن تىعىز بايلانىستامىز. قازاقستان جاعىنان 25 سەرىكتەس كومپانيا كەڭەستىڭ قۇرامىنا كىرەدى. ال ءۇندىستان جاعىنان كەڭەس Zydex Industries, IT-كومپانيا Intellect, Mahindra سياقتى جانە باسقا دا كوپتەگەن سۋبەكتىلەرمەن بايلانىسىن جاقسارتىپ كەلەدى. كەڭەستىڭ مۇمكىندىگى جوعارى. قازىردىڭ وزىندە العاشقى قادامىنان-اق وڭ ديناميكا بايقالادى.
– كۋمار مىرزا, بيىلعى جىلدىڭ شىلدە ايىندا قازاقستانعا ءۇندىستاننىڭ پرەمەر-ءمينيسترى نارەندرا مودي رەسمي ساپارمەن كەلىپ كەتتى. پرەمەر وسى ساپار بارىسىندا قانداي ماسەلە كوتەردى؟ قانداي جەتىستىككە قول جەتكىزدىڭىزدەر؟
– راسىندا ءۇندىستان پرەمەرىنىڭ رەسمي ساپارمەن كەلۋى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە بولۋىنا بايلانىستى بولدى جانە ەكى ەل اراسىندا قالىپتاسقان ارىپتەستىك بايلانىستى ودان ءارى ۇزارتۋعا جانە جاڭا قارىم-قاتىناستاردى قالىپتاستىرۋعا ارنالدى. ەركىن ساۋدا ايماعى تۋرالى كەلىسىمدى دايىنداۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلدى, بۇل قازاقستان مەن ءۇندىستان اراسىنداعى ەكونوميكالىق بايلانىستى كەڭەيتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەكى ەل اراسىندا تىكەلەي اۋە قاتىناستارىن كەڭەيتۋگە كۇش سالىنۋدا.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن پرەمەر نارەندرا مودي شىۇ (شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى) اياسىندا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جونىندە كەلىستى.
ال قازاقستان-ءۇندىستان ءوزارا قارىم-قاتىناسىنىڭ قارجىلىق نەگىزىنە كەلسەك, وتكەن جىلى ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 1,3 ميلليارد دوللارعا جەتتى, بۇل 2013 جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە كوپ. ال ءۇندى جاعىنان تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى سوڭعى ون جىلدا 200 ملن دوللارعا دەيىن كوتەرىلدى. بۇگىنگى كۇندە ەلىمىزدە 500-گە تارتا بىرىككەن كاسىپورىن تىركەلگەن.
– Tengri Bank-تەن جاقىن ارادا قانداي جاڭالىق كۇتۋگە بولادى؟ بولاشاعىمەن بولىسە وتىرساڭىز؟
– البەتتە, بانك وسىنداي قارقىنمەن ودان ءارى ءوسۋدى جوسپارلاپ وتىر. بولشەك بيزنەستى دامىتىپ, ميكروقارجىلاندىرۋ سالاسىن كەڭەيتەتىن بولادى. قازاقستان-ءۇندى ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ جۇمىسىنا قاتىسىپ, ءۇندىستاننان كەلگەن كاسىپكەرلەر مەن كليەنتتەرگە بانك قىزمەتتەرىنىڭ تولىق شوعىرىن ۇسىنۋ ارقىلى قول جەتكىزىلگەن حالىقارالىق كەلىسىمدى يمپلەمەنتاتسيالاۋ ءۇشىن بەلسەندى تۇردە جۇمىس جۇرگىزۋدە. 2017-2018 جىلدارى يننوۆاتسيالىق سەرۆيستەردى قادامدىق ىسكە قوسۋ جۇزەگە اسىرىلادى.
ءبىز ءۇشىن ەڭ باستىسى – بۇل كليەنتتەردىڭ بىزگە دەگەن سەنىمىن جوعالتپاۋ. قازىرگى كەزدە ءبىزدىڭ رەيتينگىمىز جوعارى, كليەنتتەرىمىز وسىنداي دامۋ كەزەڭىندەگى بانكتىڭ ۇسىنىستارى مەن مۇمكىندىكتەرىنە ريزاشىلىعىن بىلدىرۋدە. جانە بانك بۇدان ءارى دە وسى بيىكتىكتەن تۇسپەۋ ءۇشىن بارلىق ءىس-شارالاردى جاسايتىن بولادى.
– تارتىمدى اڭگىمەلەرىڭىز ءۇشىن راحمەت ايتامىز.
اڭگىمەلەسكەن
مارات اققۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
