باۋىرجان بايبەك: «ءوز كۇشىمەن كوتەرىلگەن كاسىپكەرلەرگە دە قولداۋ كەرەك»

الماتىدا قالالىق ىسكەرلىك كەڭەستىڭ وتىرىسى ءوتتى. اراعا جىل سالىپ كەزدەسكەن كەڭەستىڭ قۇرامى بيىل 70 پايىزعا جاڭعىرعانىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. مەگاپوليستەگى مۇددەلى ىسكەر قاۋىمنىڭ باسىن قوسقان اۋقىمدى جيىنعا قالا اكىمى باۋىرجان بايبەك توراعالىق ەتتى. كەزەكتى وتىرىستا الماتى ءتۋريزمىن دامىتۋدىڭ تۇيتكىلدەرى, مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋدىڭ جاي-جاپسارى, سونداي-اق قازاقستانداعى ريتەيلدى دامىتۋدىڭ ماسەلەسى قارالدى. وتكەن جىلمەن سالىستىر­عاندا بيىلعى جىلى ىسكەرلىك كەڭەستىڭ قۇرامى 35-تەن 46 ادام­عا دەيىن ارتىپ, ايەلدەر سانى ءوسىپ وتىر. قالا اكىمىنىڭ ايتۋىن­­­شا, بۇ­رىن­عىداي ىسكەرلىك كەڭەس­تىڭ قۇ­رامىندا كەزدەيسوق ادامدار جوق. قازىرگى قۇرامدا بيز­نەس وكىلد­ەرى 87 پايىزعا كوبەيدى. قالا باسشىسى شوب-تىڭ دامۋى تۋرالى ايتا كەلە, كا­سىپ­­كەرلەرمەن مەملەكەتتىك قول­­داۋ­دىڭ قارجىلاي جانە قارجىسىز ولشەمدەرى بويىنشا جۇمىستىڭ كۇشەيتىلەتىنىن مالىمدەدى. جىل با­سى­نان «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» جو­با­لا رى سانى – 2,5 ەسە (228), نە­سيە قالتاسى – 2 ەسە (60 ملرد دەيىن), سۋبسيديا كولەمى 2 ەسە (12 ملرد دەيىن ) ءوستى. شاعىن كاسىپكەرلىككە 30 پايىز­دىق وسىممەن 636 ملرد تەڭگە نەسيە ءبولىندى, دەدى اكىم. قالا اكىمى ەكونوميكانى قۇراتىن دا, قالىپتاستىراتىن دا ادام كاپيتالى ەكەندىگىن اي­تا كەلە, 86 پايىزى ساۋدا مەن قىزمەت كورسەتۋ سالاسى­نا تيەسىلى ەكونوميكانىڭ جەرگى­لىك­تى قۇرىلىمى ەسەبىنەن جۇ­مىس­سىزدىقتى تومەندەتۋدىڭ ءبو­لەك باعدارلاماسى ازىرلەنىپ جاتقان­دىعىن اتادى. بۇل باعدارلاما تۋريزم نە وعان قاتىستى سالالاردى بەيىمدەيتىن بولادى. ماسەلەن, قازىرگى تاڭدا الما­تى­دا 137 قوناقۇي بولسا, ولاردىڭ قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى ساناتتارىنا ساي ما دەگەن ساۋال ءجيى الدان شىعادى. سول سياقتى, اۋەجايدان باستاپ تۋريستەردى كۇتىپ الۋ مەن شىعارىپ سالۋدىڭ اراسىندا سىرتتان كەلگەن قوناقتاردى قىزىقتىرۋدىڭ باسقا قانداي امالدارى بار؟ قالا باسشىسى بۇل جيىندا الەۋمەتتىك سالادا, ين­­دۋ­­­س­­­تريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا جۇزەگە اسقان جوبالارعا توق­تال­دى. يندۋس­تريالاندىرۋ كار­تاسى­­نىڭ ءبىرىنشى بەسجىلدىعى شەڭبەرىندە 3 335 جۇمىس ورنى قۇرىلعان, قۇنى 280,4 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 20 جوبا ىسكە قوسىلعان. سونداي-اق, الماتى قالا­سى­نىڭ اكىمى مەملەكەتتىك باعدار­لامالار ارقىلى وركەندەپ جاتقان كاسىپورىندارعا عانا ەمەس, ءوز بەتىنشە دامىپ جاتقان شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىنە دە قولداۋ كورسەتىپ, نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى. ىسكەرلىك كەڭەستە قول جەت­كى­زىل­گەن ۇلكەن جەتىستىك – الماتى قالالىق اكىمدىگى مەن «دامۋ» قورى قالانىڭ تۋريزم, يننوۆاتسيا جانە تاماق ونەركاسىبى سالاسىن قارجىلاندىرۋعا 4 ميلليارد تەڭگە بولگەنى تۋرالى مەموراندۋمعا قول قوي­ىلدى. قوماقتى قاراجات قالانىڭ تۋريزم, يننوۆاتسيا جانە تاماق ونەركاسىبى سالاسىن قارجىلاندىرۋعا باعىتتالادى. مۇنىمەن قاتار, ەكى تاراپ «الماتى تۋريزم», «الماتى ءونىم», «الماتى يننوۆاتسيالار» باعدارلامالارى بويىنشا بولىنگەن قاراجاتتىڭ كەم دەگەندە 25 پايىزى start-up جوبالارعا بەرىلۋى كەرەك دەپ كەلىستى. «الماتى قالاسى – شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك نىساندارى جاعىنان العاشقى ورىندا. مۇندا 182 شوب كاسىپورىنى بار. بۇل – رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتىڭ 15 پايىزى. جۇمىسپەن قامتىلعان حالىق سانى جاعىنان دا ءبىرىنشى ورىندا. دەگەنمەن جەڭىلدىكپەن نەسيەلەندىرۋدى قاجەت ەتەتىن سالالار دا بار. ول – تۋريزم, تاماق ونەركاسىبى جانە يننوۆاتسيالىق سالالار. مىسالى, «الماتى تۋريزم» باعدارلاماسى بويىنشا ءبىز قولونەر شەبەرلەرىن ەرەكشە كادەسىيلار جاساۋعا ىنتالاندىرعىمىز كەلەدى. بۇل الداعى 2017 جىل­عى ۋني­ۆەر­سيادا مەن ەكسپو-2017 كە­زىن­دە ماڭىزدى. «الما­تى ءونiم» باع­دارلاماسى بويىن­شا كاسىپكەرلەر تاماق پەن الكوگول­سىز سۋسىن شىعارۋعا جەڭىلدىكتى نەسيەگە, فەرمەرلەر ءوز ونىمدە­رىن وتكىزەتىن نارىققا قول جەتكىزەدى. ەڭ باستىسى, بولىنگەن قاراجات­تىڭ 25 پايىزى جاڭا كاسىپورىندار مەن جاڭا باعىتتاردى قولعا الاتىن start-up جوبالارعا بولىنەتىنى. اكىمدىك ءۇشىن بۇل قالا بيۋدجەتى­نە تۇسەتىن سالىق پەن جاڭا جۇمىس ورىندارى», دەدى «دامۋ» قورى­نىڭ باسقارما توراعاسى قانىش تۋلەۋشين. ايناش ەسالي, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى