قيال قۋاتى

ءمۇسىنشى ومىرزاق شانوۆتىڭ شىعارمالارى ارقاشاندا ونەرسۇيەر قاۋىم مەن ونەرتانۋ­شى­لار­دىڭ نازارىن اۋدارىپ كەلەدى. كوپتەگەن شىعار­ماشىلىق كورمەلەرگە قاتىسقان, ۇنەمى يدەيالىق بەلسەندىلىگىنەن تانباعان ءمۇسىنشى. ونىڭ ىزدەنىستەرىندە قۇرىلىمدى پلاستيكا قاباتتا­سىپ كەلىپ, تاقىرىپتىڭ مازمۇنىن بايىتىپ, كوم­پوزيتسياسىن جەتىلدىرە تۇسەدى. ونىڭ جۇمىس­تارىنان ەجەلگى مىسىرلىق پلاستيكانى دا كورۋگە بولادى. اسىرەسە, ساق جاۋىنگەرلەرىن بەينەلەگەن جۇ­مىستارى تىپتەن ەرەكشە شەشىممەن تاڭ قالدىرادى. پورترەتتىك جۇمىستارىندا ەجەلگى ءريمنىڭ جاڭعىرىقتارى بايقالسا, كەيبىر جۇمىستارىندا ەۋروپانىڭ باروككو ءستيلىن دە بايقاۋعا بولادى. ونىڭ جاساعان تۋىندىلارى وتكىر زەيىننەن ءوتىپ, وزىندىك جانر مەن ستيل ۇلگىسىندە كوزگە ءتۇسىپ, قازاق ءمۇسىن ونەرىنىڭ كاسىبي ءتۇرىن جانداندىرىپ كەلەدى. ءو.شانوۆتىڭ تاپقان دۇنيەسى ول قازاق توپىرا­عىنداعى كلاسسيتسيزم. كلاسسيتسيزم نەو­كلاسسيتسيزم تۇرىندە ونەردە دۇركىن-دۇركىن قايتالانعان قۇبىلىس. بۇل سۋرەتكەردىڭ مۇسىنشىلىك ستيحيا­سى كلاسسيتسيزم دەسەك قاتەلەسپەيمىز. ارحي­تەكتونيكاسى, كومپوزيتسياسىنىڭ انىقتىعى, باس­تى ارەكەتتىڭ بولەك كورسەتىلۋى, پىشىندەرىنىڭ مۇشەلەنۋى, جەكەلەگەن اۋقىمداردىڭ تىم ايقىن­دىلىعىنا قول جەتكىزىلەتىن كەڭىستىكتىڭ بارەلەفتىك ءتۇسىندىرىلۋى بىردەن بايقالادى. مۇنىڭ بارلىعى – راتسيوناليزم ەلەمەنتتەرى, سايىپ كەلگەندە, ومىرزاق شانوۆ شىعارماشىلىعىنىڭ وزەگى. ءمۇسىنشى جاڭا بەتبۇرىس جاساۋعا يكەمدى. قاي تاقىرىپتى السا دا ادام مىنەزىنىڭ قالتارىس-قاتپارىنا باتىل بارلاۋ جاسايدى. ءو.شانوۆ قۇبىلىستاردىڭ تۇبىنە بويلاپ, ولاردىڭ ءتۇپ-تامىرىن اقتارىپ, كورەر كوزگە جەتكىزىپ, ول جونىندە ءوزىنىڭ مەنشىكتى پىكىرىن قالىپتاستىرۋعا ۇمتىلادى. سونىمەن بىرگە, وي ۇشقىرلىعى مەن پسيحولوگيالىق تۇجىرىم ەرەكشەلىگى, قيال مەن ويدىڭ ۇشتاسۋى, ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەردىڭ تۇرلەنۋى ارقىلى جانداندىرىلعان تۇرلەرى كوپتەپ كەزدەسەدى. ءپىشىن سۋرەتشىنىڭ وي-قيالىنا باعىنىشتى بولا وتىرىپ, ونىڭ قولىنىڭ يكەمىنە قاراي الۋان تۇرگە ەنىپ قۇبىلا تۇسەدى. سالت اتتى ساق ساربازدارىن بەينەلەگەندە ىقشامدىعى مەن قاراپايىمدىلىعى ايقىن­دىققا اسەر ەتىپ قانا قويماي, ەكسپرەسسيانى ءوز ەركىنە باعىندىرا بىلگەن. ونىڭ ايبىندىلىعى, باتىلدىعى جانە مازمۇنىنىڭ سالتاناتتىلىعى ەرەكشە كورىنەدى. سكيف ءمۇسىنىنىڭ باستى تاقىرىبى – ادام. ونىڭ سىرتقى كەلبەتى ارقىلى ىشكى رۋحاني دۇنيەسىندەگى جان سەزىمىن, جىگەر-قايراتىن, كۇردەلى پسيحولوگيالىق كۇيىن اشىپ كورسەتكەن. ادام پسيحولوگياسىنىڭ تەلەگەي-تەڭىزىن تەرەڭىنەن زەرتتەپ, ونىڭ كوڭىل كۇيىنىڭ الۋان تۇرلىلىگىن ءمۇسىن ونەرىندە سۇلبالاۋ وتە اسقان شەبەرلىكتى قاجەت ەتەتىنىن دە وسى ورايدا اڭعارامىز. ءمۇسىنشى ءار جۇمىسىنا ەرەكشە ىزدەنىسپەن كەلەدى. يۋمورعا دا وتە بەيىم. بالا مەن الما اتتى جۇمىسىندا بالانىڭ توبەسىنە الما قويىپ اتپاقشى بولعان كەزى بەينەلەنگەن. بالا ءبۇرىسىپ قورقىپ تۇر. وسى ءساتتىڭ وتە ءدال كوركەمدىك شەشىمىن تاپقان. بەينەلەۋ ارقىلى ءمۇسىنشى ادامنىڭ سىرت پىشىنىمەن قاتار ىشكى جان دۇنيەسىن دە جەتكىزگەن. پسيحولوگيالىق تەرەڭدىك, بەينەلى دۇنيەنى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ كورسەتۋ ءتاسىلى تۋرالى ايتساق تا, ەڭ باستىسى, ءو.شانوۆ شىعارماشىلىعى ءبۇ­گىن­دە وزىنشە ءبىر الەم. قازاق ونەرىنىڭ ۇلكەن ءبىر بەلەسى. كاسىبي ءمۇسىن ونەرىنىڭ باستاۋ بۇ­لا­عىندا كوتەرىلگەن ستيلدىك ىزدەنىستەردى رەاليزم توڭىرەگىنەن الىستاتا العان مۇسىنشىلەردىڭ ءبىرى دە ءو.شانوۆ. ءمۇسىنشى بولمىستى تۇسىنۋدەگى سۋرەتكەرلىك قيالىمەن, ۇشقىر ويىمەن, تالانتىمەن جانە شەبەرلىگىمەن ەستەتيكالىق جانە پوەتيكالىق كوركەمدىك ىزدەنىستەردىڭ كەڭ ايدىنىنا شىققان. جاناربەك بەرىستەن, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى