ايۋتاس

كوگىلدىر كوكشەدەگى بۋراباي ءوڭىرى. بۇل جەردى ءبىر كىسىدەي بىلەمىز دەۋ تىم ارتىق شىعار. بىراق حابارىمىز مول دەپ ايتا الامىز. العاشقى تۇسىنىك-تانىمىمىز سوناۋ 60-جىلداردان باستالعان. تاڭعى شىقتاي ءمولدىر كول سۋرەتىن ورتا مەكتەپتىڭ تابيعاتتانۋ ساباعىنداعى ديافيلمنەن كورگەنبىز. ولەڭ جولدارىمەن جىرلانعان تاۋ-تاسىن ساكەن سەيفۋلليننىڭ «كوكشەتاۋ» پوەماسىنان وقىعانبىز. ال اڭ-قۇسى مەن وسىمدىك الەمىن 1982 جىلى «قاينار» باسپاسىنان شىققان «بۋراباي» اتتى ءۇش تىلدەگى فوتوالبوم مالىمەت-دەرەكتەرىنەن زەردەلەگەنبىز. بۇعان «باتىر بايان» تاريحي-كوركەمسۋرەتتى ءفيلمىن قوسا كەتەيىك. كورەرمەندەرگە 1989 جىلى جول تارتقان ول كينوكارتيناداعى جاسىل جايلاۋ, ويشىل ورمان, قايىڭدى دالا كورىنىستەرى تۇگەلدەي وسى ايماقتا تۇسىرىلگەن ەدى. 1997 جىلى استانا الماتىدان اقمولاعا كوشتى. سودان باستاپ بۋراباي ەلورداعا كەلگەن جۇرتتىڭ سۇيىكتى دەمالىس ورنىنا اينالدى. ولار كىتاپتان عانا وقىعان جۇمباقتاس پەن وقجەتپەستى كوزدەرىمەن كورىپ, تەلەديدار ەكرانىنان عانا تانىس ءبيشى قايىڭدار اڭعارىنا اسقان ىڭكارلىكپەن اياق باساتىن بولدى. سونداي-اق, مۇنداعى ابىلاي الاڭى مەن جەكەباتىر شوقىسى, كەنەسارى ۇڭگىرى مەن قامالتاس القابى استانالىقتارعا ءوز قۇپيالارىن اشقالى قاشان. كوكشە جەرىندە اۋماعى ات شاپتىرىم 80-گە جۋىق كول بولسا, سونىڭ 10-ى وسى بۋرابايدا ەكەن. ولار, ياعني, كۇمىسكول, ۇلكەن شالقار, شاباقكول, شاعالالى, قوتىركول مەن قوپا جانە باسقالارى دا سوڭعى جىلدارى ەلوردالىقتاردىڭ جاز كەزىندەگى سۇيىكتى دەمالىس ورنىنا اينالعان. دەسەك تە, ءبىزدىڭ بۇل ءوڭىر تۋرالى بىلمەيتىن جەرلەرىمىز ءالى دە بارشىلىق بولىپ شىقتى. سونىڭ ءبىرى مىسالى – ايۋتاس. ونىڭ سۋرەتىن تاياۋدا «كوركىڭنەن اينالايىن, كوكشەتاۋىم!» اتتى فوتوالبومنان كوزىمىز شالىپ قالماسى بار ما؟! ەرتەرەكتە, جازۋشى ەستاي مىرزاحمەتوۆ اعامىز قۇراستىرعان اتالمىش جيناقتىڭ ورتا تۇسىندا ايۋتاس بار بولمىس-بىتىمىمەن جارقىراي كورىنىپ تۇر. «بۇرىن قالاي بايقاماعانبىز؟ نەگە كوزىمىزگە تۇسپەگەن؟» – دەيمىز ىشتەي. ءيا, كوكتەم, جاز, كۇز كەزىندە بۋرابايعا تالاي رەت جولىمىز تۇسسە دە ول شوقىنى كورمەپپىز. بىلمەپپىز. ەسىمىزگە تۇسىرە المادىق. وسىلاردى ويلاپ وتىرىپ تابيعات پاركىنىڭ كىرەبەرىسىندەگى تۋريستەرگە انىقتامالىق ساتاتىن دۇڭگىرشەكتەردەن جيناعان فوتوبۋكلەتتەرگە قارايمىز. ابىلاي الاڭىندا العان البومدارعا ۇڭىلەمىز. وكىنىشتىسى, بۇلاردىڭ بارىندە دە شاعىن شوقىنىڭ ۇشار باسىنداعى ايۋ اياڭداپ بارا جاتقان جارتاس جوق بولىپ شىقتى. «كوركىڭنەن اينالايىن, كوكشەتاۋىم!» اتتى كىتاپتا اتالمىش جەر بۋرابايدىڭ قاي تۇسىندا ەكەنى ايتىلماعان. جيناققا كىرىپ وتىرعان سۋرەتتى دە كىمنىڭ, قاي فوتوگرافتىڭ تۇسىرگەنى كورسەتىلمەگەن. مىنە, وسى جانە باسقا دا جايتتارعا جاۋاپ الۋ ءۇشىن گازەتىمىزدىڭ اقمولا وبلىسى بويىنشا مەنشىكتى ءتىلشىسى باقبەرگەن امالبەككە ءوتىنىش ايتۋىمىزعا تۋرا كەلدى. كوپ ۇزاماي ارىپتەسىمىزدەن تومەندەگىدەي حابار جەتتى. ايۋتاستى سۋرەتكە تۇسىرگەن وسى وڭىردەگى بايىرعى ءفوتوتىلشى, كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى ۆيكتور تەرەششۋك ەكەن. ال ىزدەگەن جارتاسىمىزدىڭ بۋراباي كەنتىنىڭ ماڭايىندا تۇرعاندىعى بەلگىلى بولدى. وسىنى بىلگەننەن كەيىن ونى ءوز كوزىمىزبەن كورىپ قايتۋعا جينالدىق. ءتىلشىمىزدىڭ قاعازعا سىزىپ بەرگەن مارشرۋتى بويىنشا ايۋتاستى قينالماي تاۋىپ, تۋرا ونىڭ توبەسىنەن تۇستىك. ول بۋراباي كەنتى جاعىنان كۋرورتتى ايماققا كىرىپ كەلە جاتقاندىعى جولدا ەكەن. وسى باعىتپەن كول جاعالاي جۇرگەندە, الدىدان تاماشالاۋ الاڭى دەپ اتالاتىن ءمۇيىس كەزدەسەدى. سودان باتىسقا قاراعانداعى جاقپارتاس ۇستىندە ماڭ-ماڭ باسقان مايماق ايۋ كەيپىندەگى اڭنىڭ بەينەسى كورىنەدى. شوقىنىڭ تۇرعان جەرى, ىرگەسىندەگى كول ادەمى-اق! وعان كۇز بوياۋىمەن التىنداي سارى جاپىراققا ورانعان قوس اققايىڭ كەلبەتىن قوسىڭىز... تابيعاتتىڭ ءوزى جاساعان وسى عاجاپ تۋىندى ەندى ەل كوزىنەن قاعىس قالماسا دەيسىڭ. باياعىدان بەرى ءتۇرلى كىتاپتاردا بار جۇمباقتاس, وقجەتپەس, جەكەباتىر جانە ءبيشى قايىڭدارمەن قاتار تۇرسا دەپ ويلايسىڭ. جانبولات اۋپباەۆ, «ەگەمەن قازاقستان» اقمولا وبلىسى, ششۋچە اۋدانى, بۋراباي كەنتى   سۋرەتتى تۇسىرگەن ۆيكتور تەرەششۋك