قاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا پاراديگماسى

استانادا «الەم. XXI عاسىر» تاقىرىبىندا ارنايى جاستار سەسسياسى ءوتتى. «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان بۇل شاراعا ەلىمىزدىڭ عانا ەمەس, رەسەي, قىتاي, تۇركيا, بەلارۋس, قىرعىزستان, تاجىكستان, گەرمانيا, ازەربايجان, موڭعوليا مەملەكەتتەرىنىڭ جاس كوشباسشىلارى قاتىستى. شارانىڭ ماقساتى – جاھاندىق قا­ۋىپ­سىزدىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان ەلبا­سى نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ «الەم. XXI عا­سىر» مانيفەسىنىڭ يدەيالارىنا حا­لىق­­ارا­لىق جاستار قاۋىمداستىعىن جۇ­مىل­دىرۋ. – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ۆاشينگ­توندا جاريا ەتكەن مانيفەسى بۇۇ باس اسسامبلەياسى مەن قاۋ­ىپسىزدىك كەڭە­سىنىڭ ارنايى قۇجا­تى­نا اينالدى. ول ءوز ەلىمىزدە عانا ەمەس, شەتەل­دەردە دە ۇلكەن قوعامدىق رەزونانس تۋعىزدى. قازىرگى تاڭدا ارقايسىمىز جانە ءار­قايسىمىزدىڭ وتباسىمىز ءۇشىن بولا­شاققا دەگەن سەنىم قاجەت. الاي­دا, بۇل سەنىم بەيبىت ومىرگە كەلىپ تىرە­لەدى. سەبەبى, بۇگىندە بەيبىتشىلىك پەن تۇراق­تىلىق ماسە­لەسى وتە وتكىر تۇر. بۇل جيىن­دا ءبىز ەلىمىزدىڭ بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپ­سىزدىكتى ساقتاۋ جونىندەگى يدەيالارىن الەم جاستارىن­ا ناسيحاتتاۋدى كوز­دەپ وتىرمىز, – دەدى «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ توراعاسى شاح­مار­دان باي­مانوۆ. ال «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حاتشىسى فارحاد قۋانعانوۆ بۇل شارا قازاقستاننىڭ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا ءتورا­عالىعى اياسىندا وتكىزىلىپ وتىرعانىنا توق­تالا كەلە, مۇنداي ۇنقا­تى­سۋلار تاجىريبە الماسۋعا, ىنتىماق­تاستىقتىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە سەپ بولا­تىنىن جەتكىزدى. الەم قۇبىلمالى كۇيدى باستان كەشىپ تۇر. «ەكو­نو­مي­كادا, حالىقارالىق قارىم-قاتى­ناستا تەك­تونيكالىق وزگەرىستەر ورىن الۋدا. ەل­دەردىڭ باسىم كوپشىلىگىندە ەكونو­­مي­كالىق قاراما-قايشىلىقتار بايقالۋدا. حالىقارالىق ساۋدا-ساتتىققا شەكتەۋلەر, سانكتسيالار ەنگىزىلىپ, اسكەري قاقتىعىستار ءورشي تۇسۋدە. ال مۇنداي جاعدايدا قا­زاقستان پرەزيدەنتى ستراتە­گيالىق ماڭى­زى بار باستامالاردى كوتەردى. ولار الەم مەن ادامزاتتىڭ بو­لاشاعى ءۇشىن الاڭ­داۋشىلىقتان تۋعان. سولاردىڭ ءبىرى – «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسى. ون­دا ەلباسى الەمدىك قوعامداستىق الدىن­دا تۇرعان قاۋىپ-قاتەرلەردى اتاپ, ولاردان ساقتانۋدىڭ جولدارى مەن عا­لام­دىق قاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا پاراديگماسىن كورسەتەدى», دەدى ف.قۋان­عانوۆ. وسى­لاي دەي كەلە, ول الەمنىڭ قاۋىپ­سىزدىك تەتىگىن نىعايتۋدا جاستاردىڭ حالىق­ارالىق ۇيىمدارعا دا ۇلكەن مىندەت­تەر جۇكتەلەتىنىن, سەبەبى, ەلدەردىڭ بولاشا­عى­نىڭ قانداي بولماعى جاستاردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنە تىكەلەي بايلانىستى بولاتىنىن جەتكىزدى. رەسەيدىڭ «ەۋرازيالىق تاڭداۋ» حالىق­ارالىق قوعامدىق ۇيىمىنىڭ ءتور­اع­اسى رومان شكولين بۇگىندە الەمدىك گەو­سايا­ساتتىڭ راكۋرسىن «جاساندى» تۇردە وزگەر­تۋگە باعىتتالعان ءادىس-امالدار كەزدەسە­تىنىن, ال ولاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قاۋىپسىز­دىكتى نىعايتۋدىڭ جاڭا تە­تىكتەرىن ويلاپ تابۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. سەسسيا اياسىندا جاستار ۇيىم­دارى­نىڭ وكىل­دەرى «نۇر وتان» پارتياسى باس­شى­لى­عىمەن كەزدەسىپ, الەمدەگى قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ ءۇشىن ارىپتەستىك قۇرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. سونىمەن قاتار, «جاس وتان» جاستار قاناتى مەن تۇركيا جانە بەلارۋس رەسپۋبليكالارىنىڭ جاستار ۇيىمدارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ەكىجاقتى كەلىسىمگە قول قويىلدى. ارنايى جاستار سەسسياسى قورى­­تىن­دىسى بويىنشا بارلىق حالىقارالىق قوعام­داس­تىقتىڭ كۇشتەرىن زورلىق-زومبىلىققا قارسى بىرىكتىرۋگە شاقىرعان ۇندەۋ قابىل­داندى. ءلايلا ەدىلقىزى, «ەگەمەن قازاقستان»