25 جىلدىققا – 25 كەمە

بۇگىندە ءوزىنىڭ قۇرىلعانىنىڭ ءارى اشىلعانىنىڭ بەلگىلى ءبىر كەزەڭىن اتاپ ءوتىپ جاتقان وتاندىق كاسىپورىندار جەتەرلىك. دەگەنمەن, «سەگىز ۇلىم ءبىر بولەك, ەر توستىگىم ءبىر بولەك» دەپ اۋىز ادەبيەتىندە ايتىلعانداي, ورال قالاسىنداعى «زەنيت» زاۋىتىنىڭ جەتپىس بەس جىلدىق اتاۋلى داتاسىنىڭ ورنى بولەك بولادى دا تۇرادى. بۇل كاسىپورىن ورال وڭىرىندە سۇراپىل سوعىس باستالعان سوناۋ 1941 جىلدان بەرى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەپ كەلەدى. سوعىس جىلدارىندا زاۋىتتىڭ ينجەنەر-تەحنيك قىزمەتكەرلەرى مەن جۇمىسشىلارى كەڭەس اسكەرى مەن اسكەري-تەڭىز فلوتىنا قاجەتتى قارۋ-جاراقتار مەن قۇرال-جابدىقتار جاسادى. ودان بەرگى ۋاقىتتا «زەنيتتىڭ»  ءى دارەجەلى ۇلى وتان سوعىسى وردەنىمەن ماراپاتتالۋى – زاۋىتتىڭ اعا بۋىن وكىلدەرىنىڭ جەمىستى ەڭبەكتەرىنىڭ باستى ناتيجەسى. سوعىستان كەيىنگى كە­­ڭە­ستىك ءداۋ­­ىردە ك.ە.ۆورو­شي­لوۆ اتاۋىن يەلەنگەن زاۋىت نەگىزىنەن وداق­تىق باعىنىستا بولىپ, كسرو-نىڭ قورعانىس قىز­مەتىنە قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار شىعاردى. دەگەن­مەن, تاۋەلسىزدىك تاڭى اتا قوي­ماعان سەك­سەنىنشى جىل­داردىڭ وزىندە مۇن­دا كونۆەرسيالاۋ باعىتى بەل­گى­لەنىپ, زاۋىت ۇجىمى ونەركاسىپكە, سونىڭ ءىشىن­دە مۇن­اي-گاز وندىرىسىنە جانە اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاجەتتى قۇرال­دار وندىرۋگە بەت بۇرا باستادى. جاس ەگەمەن ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن سىن بولعان ءوت­پەلى كەزەڭ زەنيتتىكتەردى دە اينالىپ وتە المادى. ءتىپتى, ءوز ءداستۇرى مەن تاريحى قالىپتاسقان زاۋىتتىڭ جا­بى­لىپ قالۋ قاۋپى تۋىندادى. نە ىستەۋ كەرەك؟ زا­ۋىت ۇجىمىنىڭ الدىندا شە­شىمى مەن كىلتى تابىلماستاي بولىپ كورىنگەن وسىنداي ۇلكەن ساۋال تۇردى. ونىڭ جاۋابىن بەرگەن رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەدى دەسەك, اقيقاتتان ال­شاق كەتپەيمىز. بۇل قازاق­ستاننىڭ دەربەس قارۋلى كۇشتەرى مەن شەكارا قىزمەتى قالىپتاسا باستاعان كەز ەدى. مىنە, وسى تاۋەلسىزدىكتىڭ ال­عاش­قى جىلدارىنىڭ بىرىندە مەملەكەت باسشىسى باتىس قازاقستان وبلىسىنا ساپارمەن كەلەدى. وسى ساپارىندا ەلباسى «زەنيت» زاۋىتىنىڭ ۇجى­مىمەن كەزدەسىپ, ونىڭ الداعى اتقاراتىن باستى قىزمەتىن بەلگىلەپ بەرىپ كەتەدى. مىنە, ەلىمىزدىڭ كاسپي تەڭىزىندەگى شەكارا قىزمەتىنە قاجەتتى كەمە جاساۋ ءوندىرىسى وسىلاي باستالعان ەدى. سونىمەن, بۇگىندە «زەنيت» ورال زاۋىتى» اق رەسپۋبليكاداعى كەمە جاساۋ وندىرىسىمەن اينالىساتىن ءارى كاسپي تەڭىزىندە ەلىمىزدىڭ شەكاراسىن قورعاپ جۇرگەن كەمەلەرگە كۇردەلى ءجون­دەۋلەر جۇرگىزەتىن باستى كاسىپورىنعا اينالدى. بۇل, بىرىنشىدەن, ەلىمىزدىڭ قورعانىس قىزمەتىنە قا­جەتتى زاۋىتتى ۇنەمى نازارىندا ۇستاپ, وعان ۇدايى قولداۋ كورسەتە بىلگەن مەم­لەكەت باسشىسى ىق­پال­ىنىڭ ناتيجەسىندە ءمۇم­كىن بولعانى انىق. «ەڭ باستىسى, «زەنيت­تە» قۇ­ر­اس­تى­رىلعان كەمە­لەر­دىڭ ساپاسى مەن جا­راقتاندىرىلۋ دەڭ­گەيلەرى باسەكەلەستىككە توتەپ بەرە الادى. اتاپ ايتقاندا, بۇگىندە وسى زاۋىتتاعى كا­سىبي دەڭگەيى جوعارى مامان-جۇمىسشىلاردىڭ قولىنان شىعىپ, جاي­ىق وزەنى ارقىلى كاس­پي تەڭىزىنە جول تارت­قان «بارىس كم» جو­­با­سىنىڭ زىمىراندى-ارتيللەريالىق كە­مەلەرى شە­كارالىق قىزمەتتە ءوزى­نىڭ بارلىق تالاپتارعا ساي ەكەنىن تانىتتى», دەيدى «زە­نيت» ورال زاۋىتى» اق-تىڭ باس ديرەكتورى   ۆياچەسلاۆ ۆاليەۆ. ەگەمەن ەلىمىزدىڭ يگى­لىگىنە قىز­مەت جاساپ كەلە جاتقان كاسىپ­ورىن سوڭعى جىل­دارى ءوندىرىس اۋ­قى­مىن ەكى ەسەگە دەيىن وسىرۋگە قول جەت­كىزە ءبىلىپتى. قازىرگى كۇ­نى زاۋىتتا مىڭعا جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى. ارينە, بۇل مۇمكىندىكتىڭ شەگى ەمەس. وسى جەتىستىكتى تاس­تاي قىلىپ ۇستاپ قالىپ قا­لۋ زەنيتتىكتەردىڭ ويلارىندا جوق ەكەن. ويتكەنى, مۇندا الداعى ۋاقىتتا ءوندىرىس كولەمىن ودان ءارى ۇلعايتۋدىڭ كەشەندى باع­دار­لاماسى بەلگىلەنگەن. ءبىز بۇعان وسى ماتەريالدى گازەتكە ازىرلەۋ بارى­سىندا ايقىن كوز جەت­كىزدىك. سونىڭ ەڭ باستىسى, سۋ سىيىمدىلىعى 700 تون­ناعا دەيىن جەتەتىن الىپ كەمەلەردى جاساۋ جوباسى بولىپ تابىلادى. زاۋىت ۇجىمى بيىل ەلىمىزدىڭ شەكارا قىزمەتىنە قا­جەتتى جيىرما بەسىنشى كەمەنى كاسپي تەڭىزىنە اتتاندىردى. تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا 25 كەمەنى جاساپ شى­عارۋدى ماقسات تۇتقان زەنيتتىكتەر العا قويعان ماقساتتارىنا وسىلاي جەتىپ وتىر. 25 جىلدىققا – 25 كەمە! تاۋەلسىزدىك تويىنا بۇدان ارتىق قانداي سىي, قانداي تارتۋ بولماق. تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان» ورال سۋرەتتە: زاۋىتتاعى كە­مە قۇراستىرۋ ساتىنەن كورىنىس. سۋرەتتى تۇسىرگەن رافحات حالەلوۆ