ۇلەسكەرلەر جايى القادا ايتىلدى

باسپانا – قاشاندا, قاي جەردە بولماسىن ماڭىزدى ماسەلە. سوندىقتان حالىق­تى تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ ماسەلەسى ءبىزدىڭ ەلدە كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن ەمەس. اسىرە­سە, ۇلەسكەرلەر ماسەلەسى بۇگىنگى تاڭدا ەڭ وزەكتى بولىپ تۇرعانى بەلگىلى. سوعان وراي كەشە باس پروكۋراتۋرادا القا ءماجىلىسى ءوتىپ, وندا ۇلەستىك قۇرىلىس پروبلەمالا­رى تالقىلاندى. ونىڭ جۇمىسىنا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى باعلان مايلىباەۆ, پارلامەنت سە­نا­تى مەن ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, پرە­مەر-مينيستر كەڭسەسىنىڭ جاۋاپتى قىز­مەت­كەر­لەرى, جوعارعى سوتتىڭ وكىلدەرى, ءمۇد­دەلى ور­تالىق مەم­لەكەتتىك ورگاندار, ۇلتتىق كوم­پا­نيالار, استانا قالاسىنىڭ اكىم­دىگى, قو­عامدىق ۇيىمدار مەن قۇرى­لىس كومپانيا­لارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى. وندا باس پروكۋرور جا­قىپ اسانوۆ «پروكۋ­راتۋرا تۋرالى» زاڭنىڭ 25-2-بابى نە­گىزىندە جاڭا زاڭعا بايلانىستى ۇندەۋ جاريالادى. القادا ءسوز العان پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى باعلان مايلىباەۆ: «مەملەكەت باس­شىسى ۇلت جوسپارىندا ايت­قان­داي, «زاڭنىڭ ۇستەمدىگى – ەل دا­مۋىنىڭ كەپىلى». بۇل باعىتتا مەملەكەت ءبارىن جاساۋدا. بۇگىنگى باس پرو­كۋراتۋرانىڭ ۇندەۋى وتە ورىندى. مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىمدار جانە ساراپشى­لار زاڭداردى ناسيحاتتاۋعا ات سالىسۋى كەرەك. زاڭنىڭ جۇمىس ىستەۋى, ەڭ الدىمەن, ازاماتتاردىڭ وزدەرىنە باي­لانىستى», دەپ اتاپ ءوتتى. ال وسى ورايدا القادا قارا­لىپ وتىرعان وزەكتى ماسەلەگە ساي, باس پروكۋرور جاقىپ اسانوۆ سوڭعى جىلدار ىشىندە جوسىق­سىز قۇرىلىس سالۋشىلار مەن الاياقتاردىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرى­نەن 9 مىڭنان استام ۇلەستىك قۇرى­لىسقا قاتىسۋشى زار­داپ شەك­كەنىن, 59-دان استام نىساننىڭ قۇرى­لىسى اياقتالماعان كۇيىندە قالىپ قويعانىن اتاپ ءوتتى. ەڭ كوپ اياق­تال­ماعان قۇرىلىستار مەن الدانعان ازاماتتار استانا قالاسىندا كورى­نەدى. انىقتاپ ايتار بولساق, اياقتال­ماعان 42 قۇرىلىس جانە الدان­عان 7 مىڭ ۇلەسكەر بار. بۇل رەسپۋب­ليكا بو­يىنشا الدانعان ۇلەسكەرلەردىڭ جالپى سانىنىڭ 71 پايىزىن قۇراپ وتىر. ال مۇنداي ءىس-ارەكەت جۇرتتىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىراتىنى بەلگىلى. ويتكەنى, مۇنداي سالعىرتتىق باس­پاناسىن ۇمىتتەنە كۇتكەن ۇلەس­كەرلەرگە اسا اۋىر تيەدى, ەكىن­شىدەن, قوسىمشا قانشاما شىعىن شىعىندالاتىنى تاعى بار. وسى ورايدا ج. اسانوۆ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى بۇل ماسەلەگە قاتىستى تەرگەۋمەن اينالىسۋدا ەكەندىگىن, بۇل ءوز الدىنا تاعى وتە اۋقىمدى جۇمىس بولاتىندىعىن, سوعان وراي مىڭ­داعان ادامداردان جاۋاپ الى­نىپ, ونداعان ساراپتاما تاعاي­ىنداۋ كەرەكتىگىن تىلگە تيەك ەت­تى. مۇنداي كەزدە, ياعني ءبىر ءۇي­دىڭ نەمەسە كومپانيانىڭ ۇلەس­كەر­لەرى اراسىندا بىرىڭعاي پىكىر جوق بولعان جاعدايدا تىپتەن قيىن­دىقتار تۋىندايتىندىعى انىق. ال ورتاق پىكىر  بولماسا جەدەل تەرگەۋ جۇرگىزۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا وسىنداي الدامشى جاعدايدىڭ الدىن الۋ ماقساتىمەن «الداۋسىز ۇلەستىك تۇرعىن ءۇي» جوباسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندەگى جۇمىس­تىڭ نەگىزگى باعىتتارى تۋرالى وي ور­تاعا تاستالدى. ول جوبا اياسىن­­دا مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگان­­دار­مەن بىرلەسىپ, ءتيىستى ءىس-شارالار ازىرلەنگەن. وندا, الدىمەن, پروب­لەمالى نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ ءۇشىن ارنايى شارالار قا­بىلداۋ, قىلمىستىق ىستەردىڭ تەر­گەپ-تەكسەرىلۋىن اياقتاۋ, ءىىم, مكك باسشىلىعىنان ولاردى باقى­لاۋعا الۋ, اكىمدىكتەر تۇرعىن ءۇي-قۇ­رىلىس كووپەراتيۆتەرىنە ينۆەس­تورلار ىزدەۋگە كومەك كور­سەتۋ جانە ازاماتتاردى تاعى دا الداۋعا جول بەرمەۋ باسا ايتىلادى. سونىمەن قاتار, حالىقتىڭ جانە قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ اراسىندا بەل­سەندى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن ءجۇر­گىزۋ, ۇلەستىك قۇرىلىس تەتىكتەرى تۋ­را­لى قارا­پايىم جانە تۇسىنىكتى ءتىل­مەن جەتكىزۋ, قانداي مامىلەلەر جاسا­لۋى تيىستىلىگى, مۇنى قانداي فير­ما­لارمەن جانە قانداي نىسان­دار بويىنشا جاساۋعا بولاتىن­دىعى, ال ەڭ باستىسى – ازاماتتار­دى كۇنى بۇرىن ساقتاندىرۋ قاجەت­تىگى باسا كورسەتىلدى. بۇل شارالارعا باقىلاۋ جانە مونيتورينگ ۋاق­تىلى جۇرگىزىلىپ تۇرۋى ءتيىس. جالپى, اعىمداعى جىلى «تۇر­عىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋ تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىلدانعان بولاتىن. ەندى قۇرىلىس سالۋشى كومپانيالار ۇلەسكەرلەردىڭ قارا­جاتىن ەكى جاعدايدا عانا تارتۋعا قۇقىلى: تۇرعىن ءۇي قۇرى­لىسىن كەپىلدەندىرۋ قورىمەن كەلىسىمشارتتىڭ نەمەسە اكىمدىكتىڭ رۇقساتى بولعان جاعدايدا عانا. وسى ورايدا, باس پروكۋرور جاقىپ اسانوۆ «پروكۋراتۋرا تۋرالى» زاڭنىڭ 25-2-بابى  نەگىزىندە ۇندەۋ جولداپ, الەۋەتتى تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋشىلاردى ساق بولۋعا جانە جينالعان اقشاسىن كەز كەلگەن ادامعا بەرمەۋگە شاقىردى. سونداي-اق, سايكەس قۇجاتتاردىڭ بار-جوعىن مۇقيات تەكسەرىپ, كۇدىك تۋىنداعان جاعدايدا زاڭگەرلەردىڭ نەمەسە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كومەگىنە جۇگىنۋگە كەڭەس بەردى. سونىمەن قاتار, باس پروكۋراتۋرا «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋ تۋرالى» زاڭنىڭ ەرەجەلەرىن ءتۇسىندىرۋ بويىنشا ازاماتتارمەن اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزۋدى باستاعان. كىتاپ­شالار, بەينە جانە اۋديورو­ليكتەر دايىندالعان. ءتىپتى, قازاقستان قۇرىلىس سالۋشىلارى قاۋىمداستىعىمەن بىرلەسىپ, ulesker.kz بىرىڭعاي ۆەب-سايتى جاسالىپ, وندا قۇرىلىس كەزىندە اكىمدىكتەر ۇلەسكەرلەردىڭ قار­جىسىن تارتۋعا رۇقسات بەرگەن تۇر­عىن-ءۇي كەشەندەرى تۋرالى ءمالى­مەتتەر ورنالاستىرىلاتىن بولادى. سول جەردە ۇلەستىك قۇ­رىلىس سالاسىنداعى اسا وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا جاۋاپتار جاريالانادى ەكەن. ءسويتىپ, القالى جيىنداعى تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا باس پروكۋراتۋرا مۇددەلى ورگاندارمەن بىرلەسىپ, «الداۋسىز ۇلەستىك تۇرعىن ءۇي» جوباسى شەڭ­بەرىندە ءىس-شارالار كەشەنىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى جوسپاردى بەكىتتى. الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان»