مۇحتار اۋەزوۆتىڭ دومبىراسى قوستانايلىقتارعا قالاي جەتتى؟

بۇل كۇندە ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قوستاناي اكادەمياسى وبلىستاعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ كەۋدە قاتارىندا اتالادى. وسىدان 45 جىل بۇرىن وبلىسارالىق ميليتسيا مەكتەبى بولىپ قۇرىلعان وقۋ ورنى تاۋەلسىزدىك جىلدارى دامىدى, جاس ەلىمىز ءۇشىن ىشكى ىستەر ورگاندارىنا, قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسىنە بىلىكتى ماماندار دايارلايدى. بۇگىندە «قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى», «پەداگوگيكا جانە پسيحولوگيا», «الەۋمەتتىك جۇمىس» ماماندىقتارى بويىنشا ىشكى ىستەر ورگاندارى ءۇشىن جىل سايىن 300 تۇلەك تۇلەتىپ وتىراتىن ءبىلىم ورداسىنا 2014 جىلى رەسپۋبليكا ۇكىمەتىنىڭ قاۋلىسىمەن قازاق كسر ىشكى ىستەر ءمينيسترى, گەنەرال-لەيتەنانت شىراقبەك قابىلباەۆتىڭ ەسىمى بەرىلدى. ء«وز ۇلىن, ءوز ەرلەرىن ەسكەر­مەسە, ەل تەگى السىن قايدان كەمەڭگەردى» دەپ قۇلاگەر اقىن ءىلياس جانسۇ­گىروۆ ايتقانداي, شىراقبەك قابىل­باي ۇلىنىڭ بۇكىل عۇمىرى جاس پوليتسەي­لەرگە ۇلگى دەسە بولادى. ول قازاق­ستان ميليتسياسى تاريحىندا گەنەرال-لەيتەنانت اتاعىن تۇڭعىش يەلەن­گەن, ەكى رەت مينيستر بولعان, ىشكى ىستەر ورگاندارى سالاسىنداعى مەملەكەت­تىك جانە كادرلىق ساياساتتى جەتىل­دىرۋگە كوپ ۇلەس قوسقان ادام. وسى وقيعاعا وراي اكادەميادا وتكەن سال­تاناتتى ساتتە ونىڭ نەمەرە­سى عا­لىم يساباەۆ اكادەميا مۋزەيى­نە ارناپ, اتاسىنىڭ دومبىراسىن ءبىلىم وردا­سىنىڭ باستىعى, پوليتسيا پولكوۆنيگى ميرلان قىزىلوۆقا تابىس ەتتى. دومبىرا بۇگىندە اكادەميا مۋزەيى­نىڭ تورىنەن ورىن الدى. مۋزەيگە كىرگەن كۋرسانتتار دا, سىرتتان كەلگەندەر دە شىراقبەك اتامىزدىڭ تۇتىنعان جەكە زاتتارىمەن, باي كىتاپحاناسىمەن قوسا دومبىرانى قىزىقتايدى. ۇلتجاندى ازامات ميرلان احمەديا ۇلى شى­راقبەك قابىلباەۆتىڭ ەلىنە سىڭىرگەن ەڭبەگى مەن ونەگەلى ءومىرىن جاس ۇرپاققا ناسيحاتتاي ءتۇسۋى ءۇشىن ۇلكەن تۇلعانىڭ ۇرپاقتارىمەن ءجيى حابارلاسىپ تۇرادى, مۋزەيدى تولىقتىرا ءتۇسۋدى دە ويلايدى. بىردە ول مۋزەيدەگى دومبىرانى گەنەرالعا كۇمىس كومەي ءانشى جانىبەك كارمەنوۆتىڭ بەرگەنىن ەستىپ قالادى. دومبىرانىڭ تاريحىن قازا كەلگەندە ونىڭ ءىزى كەمەڭگەر جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆتەن ءبىر-اق شىعادى. ءبىر دومبىرانىڭ قوزى كوش قانا تاريحىنان وتكەن عاسىرداعى قازاق زيالىلارى اراسىنداعى كوڭىلدەرگە نۇر سەبەلەگەن شىنايى دوستىققا, ۇلىلاردىڭ كىشىپەيىلدىگىنە, جاقسىلاردىڭ مارت­تىگىنە تاعى ءبىر كۋا بولعاندايمىز. ميرلان قىزىلوۆ وسى تاريحتىڭ شەتى شىققان سوڭ-اق شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اباي اۋدانىندا تۇراتىن سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىعىپ وتىرعان ماناتاي تولعانباەۆ اقساقالعا دوم­بىرانىڭ سۋرەتىن جىبەرەدى. سمارتفون كامەراسىنا جازىپ, سالىپ جىبەرگەن جازبادان قاريا دومبىرانىڭ ءوز كوزىنە وتتاي باسىلعانىن ايتادى. ماناتاي اقساقالدىڭ اكەسى بالتاقاي مۇحتار اۋەزوۆتىڭ بالا كەزدەن بىرگە وسكەن ەڭ جاقىن دوستارىنىڭ ءبىرى بولعان. ولاردىڭ دوستىعىن ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن كىر شالمايدى. ابايدىڭ اتاسى وسكەنباي مەن بالتاقايدىڭ ارعى اتا­سى مىرزاتاي بىرگە تۋادى ەكەن. ايتى­كەش تولعانباەۆتاي قازاقتىڭ دارا سكريپ­كاشىسىن بەرگەن اۋلەت. ماناتاي اتايدىڭ ايتۋىنشا, 20-جىلدارى قىزمەت ىستەگەندە, ودان كەيىنگى ۋاقىتتا «اباي جولى» ەپوپەياسىن جازىپ جۇرگەندە مۇحتار اۋەزوۆ اباي ەلىنە قانشا رەت بارسا, سونىڭ بارلىعىندا دوسى بالتاقايدىڭ ۇيىنە توقتاعان. «1945 جىلى الماتىدا مۇعالىم­دىك­كە وقىپ جۇرگەن اپايىم جازعى كاني­كۋلعا كەلگەندە مۇحاڭ قىزى ءلاي­لانى ەرتىپ جىبەرىپتى. اكەمە ء«لايلا كانيكۋلدا ەكى ايداي سەنىڭ ۇيىڭدە بولسىن, اباي جۇرگەن جەرلەردى, جيدەبايدى كورسەت, ءتىلدى, قازاقتىڭ ءداستۇر-سالتىن ۇيرەنسىن. تامىز ايىندا ابايدىڭ 100 جىلدىعىنا بارعاندا ءوزىم الىپ قايتامىن» دەپ حات جازىپ بەرىپتى. ءلايلا كەلگەن سوڭ اكەم جۋاس جورعا تورى ات, جاقسى ەر-توقىم تاپتى. اتقا مىنگىزىپ ۇيرەتتى. ءلايلانى مەنىڭ اپالارىممەن دالانى قىدىرىپ, ويناپ جۇرەدى. ەكى ايدىڭ ىشىندە اجەپتاۋىر ءتىل سىندىرىپ قالدى. ابايدىڭ تويىندا مۇحتار قاسىندا عابيت مۇسىرەپوۆ, ساپارعالي بەگالين, ەسماعامبەت ىسمايىلوۆ بار, بارلىعى 5-6 ادام بولىپ ءبىزدىڭ ۇيگە كەلدى. ول اتقا ءمىنىپ, قازاقشا سويلەپ جۇرگەن ءلايلاسىن كورىپ بالاشا قۋانعانى ەسىمدە. كەتەردە ول اكەيگە: «بالتاقاي, مىنا بالاڭدى ماعان بەر, الىپ كەتەيىن, وقىسىن, ورىسشا ۇيرەنسىن», دەدى. اكەم ەكى سوزگە كەلمەستەن ەكىنشى سىنىپقا كوشكەن مەنى مۇحاڭا ەرتىپ جىبەردى. الماتىعا كەلگەن سوڭ ول جامبىل اتىنداعى №18 مەكتەپكە مەنى ءوزى ەرتىپ بارىپ, ءوزى ءوتىنىش جازىپ, قابىلداتتى. قاشان جولدى ۇيرەنگەنىمشە مەكتەپكە ءوزى جەتەكتەپ بارىپ ءجۇردى. اتا-انانىڭ باۋىرىنان شىقپاعان سەگىز جاسار بالامىن عوي, العاشقىدا ۆالەنتينا نيكولاەۆنانى ورىس دەپ, ءسوزىن تۇسىنبەي, جاتىرقاپ ءجۇردىم. كەيىن ۇيرەنىپ كەتتىم, ورىسشا دا بىلدىرلايتىن بولدىم. بىراق, ەكى جىلداي ۋاقىتتان كەيىن اۋىرىپ, كانيكۋلعا كەل­گەن سوڭ قايتىپ بارماي قويدىم», دەپ اڭگىمە شەرتەدى ماناتاي اقساقال. ول كاني­كۋلعا كەتەردە مۇحتار اۋەزوۆ: «بال­تاقايعا ارناپ ءبىر شەبەرگە دومبىرا جاساتىپ جاتىرمىن, وسى جولى بەرىپ جىبەرۋگە ۇلگەرمەدىم», دەيدى. ونى ارتىنشا بالتاقايدىڭ الماتىدا وقىپ جۇرگەن ءىنىسى باقىشتان بەرىپ جىبەرىپتى. «ونىمەن ءبارىمىز دومبىرا ۇيرەن­دىك. انام جاقسى دومبىراشى ەدى, اكەيدىڭ دە شەرتەتىنى بولدى. مەن مەك­­تەپتىڭ كوركەمونەرپازدار ۇيىرمە­سىن­دەگى وركەسترگە وسى دومبىرامەن قاتىسىپ ءجۇردىم. 1957 جىلى مۇحاڭ كەلگەندە مەنىڭ وسى دومبىرامەن كۇي شەرتكەنىمە ءماز بولعان ەدى», دەيدى ماناتاي اقساقال. بالتاقايدىڭ بالالارى ازامات بولىپ, ءۇيلى-باراندى بولىپ كەتەدى. ەڭ كەنجەسى ماناتايدىڭ ءوزى 60-شى جىلداردا ماماندىق الىپ, جۇمىس ىستەپ جۇرەدى. ۇيدە دومبىرانى باياعىداي قولىنا ۇستايتىن كىسى سيرەكسيدى. «زاتى اعاش دومبىرا قاڭسىعان دا بولۋى كەرەك, ونىڭ ۇستىنە بولمەنى اقتاپ, سىلاعاندا ۇيدەگىلەر ىلعي تور­دە ءىلۋلى تۇراتىن ونى بىرنەشە رەت ءتۇ­سىرىپ السا كەرەك. دومبىرانىڭ شاناعى جانە بەت تاقتايى ازىراق جارىلادى, بىراق سىنى, ءمۇسىنى كەتكەن جوق, داۋىسىندا دا ونشالىقتى وزگەرىس بولمادى», دەيدى ماناتاي اتاي. قوستاناي اكادەمياسىنىڭ باستىعى ميرلان قىزىلوۆ دومبىرانى قوستا­نايداعى بەلگىلى اقىن, قولونەر شەبەرى سەرىكباي وسپانوۆقا كورسەتەدى. زاڭعار جازۋشىنىڭ قولىنىڭ تابى قالعان دومبىرانى سەرىكباي اعامىز جىپتىكتەي ەتىپ جوندەپ بەرەدى. – ادەتتە, دومبىرانىڭ مويىنى, ياعني شايتان ىشەكتەن قۇلاعىنا دەيىن 48 سانتيمەتر بولادى. ال بۇل دومبىرانىڭ مويىنى 44 سانتيمەتر ەكەن, انگە ارنالعان اباي دومبىرا, وسىلاي قىسقا بولادى. ونى قاتتى اعاشتان جاساعان, جامبىل دومبىرا سەكىلدى شاناعى دوڭەس ەمەس, جۇقالتاڭ. دومبىرا قوڭىر قىزىل تۇسپەن بويالعان. بەتىن قىز قاراعايدان جاساعان, دومبىرانىڭ بەتىنە ودان باسقا اعاش كەلمەيدى. ال بەتىنىڭ ساعاعا جاقىن تۇسىنا دا قىز قاراعاي سالسا, ول شەرتكەندە قولدىڭ تىرناعى تىرناپ, جۇقارىپ كەتەدى. شەبەر سول ءۇشىن وعان جۇپ-جۇقا پلاستماسسا سەكىلدى ماتەريال سالعان. وعان, ادەتتە, باياننىڭ, گارموننىڭ سىرتىن قاپتا­عان ماتەريالدى الىپ سالادى. دومبى­رانىڭ سىرتقى شاناعى جانە بەتى شامالى جارىلعان ەكەن, سونى جەلىم­دەدىم. پەرنەلەرىندەگى نۇكتەلەرى ءوشىپ قالىپتى, ولاردى قالپىنا كەلتىردىم. ءوزىم قايتا-قايتا تارتىپ كوردىم, داۋىسى سىڭعىرلاپ تۇر, وتە جاقسى ساقتالعان. دومبىرانىڭ قورابى دا قىزىق, سكريپكا سالاتىن قوراپ سەكىلدى. ول دا دومبىرامەن تۇستەس قوڭىر قىزىل, فانەر سەكىلدى جۇقا ماتەريالدان جاسالىپتى. اسپاپتىڭ سىرتقى بوياۋىنا, شپوندى پلاستماسسادان سالعانىنا, قورابىنا قاراپ مۇنى ەمانۋيل رومانەنكو جاساعان بولار دەپ ويلايمىن, – دەيدى سەرىكباي اعا. وتكەن عاسىردىڭ 30-شى جىلدارىندا قازاق ۇلت-اسپاپتار وركەسترىنە ارناپ مۋزىكالىق اسپاپتار جاساعان, ءتىپتى, احمەت جۇبانوۆ باستاعان ماماندارمەن كەڭەسە وتىرىپ, ولاردى جەتىلدىرە تۇسكەن اتاقتى شەبەر ەمانۋيل رومانەنكو مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءسوزىن جەرگە تاستاماعان, قولىن قايتارماعان بولار, بالكىم. سونىمەن, دومبىرا جانىبەك كار­مە­نوۆتىڭ قولىنا قالاي ءتۇستى دەڭىز؟ 1967 جىلى اتاقتى ءانشى جۇسىپ­بەك ەلەبەكوۆ قاسىنا جاس تالاپ جانى­بەك كارمەنوۆتى ەرتىپ, اباي اۋدانىن­داعى بالتاقاي تولعانباەۆتىڭ ۇيىنە كەلەدى. «جۇسەكەڭ ءبىزدىڭ اكەيمەن بۇرىننان تانىس, ساپارعالي بەگالينمەن ۇيدە تالاي بولعان كىسى. ول كەلگەن سايىن كوپشىلىك قولقالاپ ءان ايقىزاتىن. وسى جولى جۇسەكەڭ اكەيگە جانىبەكتى تانىستىرادى. «مىنا بالا اسقان دارىنى بار ءانشى, ءوزىم باۋلىپ, قاسىما ەرتىپ, تاربيەلەپ ءجۇرمىن. مەن كەلگەن سايىن جاستىعىڭدى ەسكە تۇسىرگىڭ كەلىپ, «جامباس سيپاردى», «عاليا­نى», «جيىرما بەستى» ايت دەپ مازا بەرمەۋ­شى ەدىڭ, ەندى جانىبەكتى تىڭدايىق. الگى مۇحاڭ بەرگەن شەشەن دومبىرا قايدا؟ اكەل», دەيدى. اكەي دومبىرانى جانىبەككە ۇستاتىپ جاتىپ, جۇسەكەڭە قاراپ: «ەسكىلىكتى اندەردى قازىر ءان ايتىپ جۇرگەندەر ناقىشىنا كەلتىرمەي بۇزىپ ايتادى, سەندەي ءانشى قايدا, سابازىم!» دەپ پىكىرىن ىشكە بۇكپەدى. جانىبەك دومبىرانى الىپ, قۇلاق كۇيىن كەلتىرىپ, قوبالجىعاننان با, تومەن قاراپ ءبىراز ءۇنسىز وتىردى دا, ۇستازى ايتقان «جامباس سيپاردى» شىرقاي جونەلدى», دەپ ەسكە الادى ماناتاي اقساقال. بالتاقاي قاريا جانىبەكتىڭ انىنە سۋسىنى قانعانداي ريزا بولادى. ء«پالى, جۇسىپبەك, مەنىڭ مىنا بالام سەنىڭ ورنىڭدى باسايىن دەپ تۇر ەكەن. «شاكىرتسىز ۇستاز – تۇل» دەگەندەي, باۋلىپ جۇرگەنىڭ كورەگەندىك ەكەن», دەپ جۇسىپبەككە دە العىسىن ايتادى. قاريا كەتەردە جانىبەككە باتاسىن بەرىپ تۇرىپ: «بالام, مىنا دومبىرا مۇحتاردىڭ ەسكەرتكىشى ەدى. اسىل دۇنيە جەردە قالىپ قور بولماسىن. نە نارسە دە يەسىن تاۋىپ, حالقىنا جەتىپ جاتسا – ولگەنىڭ ءتىرىلىپ, وشكەنىڭ جانعانى ەمەس پە؟! كوزىڭدەي كورىپ, ۇستاپ ءجۇر», دەپ دومبىرانى جانى­بەككە سىيلاپ جىبەرەدى. بىراق, كۇمىس كومەي ءانشى دومبىرانى كونتسەرتتەرگە الىپ شىقپاسا كەرەك, ۇيىندە ساقتاعان. ال ەندى مۇحتاردىڭ وسى دومبىراسى گەنەرال-لەيتەنانت شىراقبەك قابىلباەۆتىڭ تۇتىنعان زاتتارىنىڭ اراسىندا قايدان ءجۇر؟ بۇل دا ءبىر حيكايا. الماتىداعى ونەر ستۋدياسىنىڭ ەكىنشى كۋرسىندا وقىپ جۇرگەن جانىبەك كارمەنوۆتى 1968 جىلى 18 ماي كۇنى وقۋدان شىعارىپ جىبەرەدى. سىيلاسىپ جۇرگەن دوسى اقىن قاجىتاي ءىلياسوۆ اۋىلعا كەتەرىندە ونى قولقالاپ, اندەرىن ءبىرىنشى رەت راديوعا جازىپ الىپ قالادى دا, شامالى ۋاقىتتان كەيىن «جەزتاڭداي جىگىت» دەگەن راديووچەرك جاسايدى. بۇل تۋرالى اۆتوردىڭ «دەگدار» دەگەن ەسسەسىندە تولىق ايتىلعان. اقىن ءارى ءوزى دە ونەرلى قاجىتاي راديووچەركى ەفيردەن وتكەندە ونى قازاقتىڭ ءداستۇرلى اندەر اتاسىنىڭ ءبىرى, جانىبەكتىڭ ۇستازى جۇسىپبەك ەلەبەكوۆپەن بىرگە وتىرىپ تىڭدايدى. «وچەركتە الدىنا ەشقانداي ءسوز قوسپاي, اۋەلى ءان ايتىلادى دەلىنگەن بولاتىن. شۋ دەگەندە اسپان الەمىنە قاڭعىپ كەتەتىن داۋىس نەشە ءتۇرلى بۇرمالى ورنەككە ءتۇسىپ, «قۇلاگەر» كوز الدىمىزدا تالىقسىپ تىندى... – ويپىرىم-اي! نە دەگەن ءانشى! – دەگەن جۇسەكەڭنىڭ تاڭىرقاۋىن بەت-الپە­­تىنەن وقىپ وتىرمىن. وسى كەزدە دەرەۋ ۇلكەن باسشىلارعا توتە سويلە­سەتىن تەلەفونىنا قول سوزدى. ارجا­عىنان الدەكىم تۇتقانى الدى-اۋ دەيمىن. – ءاي, جاندارال, – دەدى بىرەۋگە داۋى­سىن اجارلى شىعارىپ. – بۇل ءجۇسىپ قوي. سەن كىسى قاماپ, كىسى ساباعاننان باسقا بىردەڭەنى ءبىلۋشى مە ەدىڭ؟ را­ديوڭدى اشساڭشى, ساسىپ كەتەسىڭ عوي, سەنىڭ اۋىلىڭداعى ءبىر ءانشى بالانى مەنىڭ بالام وچەرك قىپ جازعان ەكەن, سونى تىڭداپ وتىرمىز, – دەپ تۇتقانى تاستاي سالدى. ودان سوڭ اساۋ «اداسقاق» كەتتى دەيسىز! جۇسەكەڭ اندا-ساندا باسىن شايقاپ قويىپ, ءدان ريزا كۇيدە. ودان سوڭ جىبەكتەي سوزىلعان «مايداقوڭىر» تامىلجىدى» دەپ جازادى قاجىتاي. ال جۇسىپبەك ەلەبەكوۆ سويلەسكەن تەلەفوننىڭ ار جاعىنداعى «جاندارال» سول كەزدەگى رەسپۋبليكا ىشكى ىستەر ءمينيسترى, گەنەرال-لەي­تەنانت شىراقبەك قابىلباەۆ بولا­تىن. جانىبەك بۇل كەزدە اۋىلىنا كەتىپ قالعان, سوندا اۆتوكلۋب مەڭگەرۋشىسى بولىپ ىستەيدى ەكەن. وسى راديو­وچەركتى تىڭداپ بولعان سوڭ, مينيستر قارا­ماعىنداعىلارعا سەمەي وبلىسىنىڭ اباي اۋدانىنان جانىبەك كارمەنوۆ دەگەن ازاماتتى ءبىر تاۋلىكتىڭ ىشىندە الدىنا اكەلۋگە تاپسىرما بەرەدى. ونى مينيستر نەگە سۋىت ىزدەگەنىن ەشكىمگە اشىپ ايتپايدى. ءبورلى اۋىلىندا شوپانداردىڭ الدىندا ءان ايتىپ تۇرعان جەرىنەن ەكى ميليتسيا قولتىعىنان الا جۇگىرگەندە جانىبەكتىڭ ءوزى دە ساسىپ قالسا كەرەك. ءبىر قولىندا پاسپورتى, ءبىر قولىندا قالاقتاي دومبىراسى بار ونى دەدەكدەتىپ ان-12 ۇشاعىنا سالادى دا, الماتىدان ءبىر-اق ءتۇسىرىپ, بار-جوعى 12 ساعاتتىڭ ىشىندە مينيستر قابىلباەۆتىڭ الدىنا الىپ بارادى. جانىبەك بۇل سۋىت شاقىرۋدى سوڭعى كەزدە ءيمانجۇسىپتىڭ ءانىن ايتىڭقىراپ جۇرگەنىنىڭ پالەسى دەپ تۇسىنەدى. سويتسە مينيستر شىراقبەك قابىلباەۆ جانىبەكتى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ جانىنان قۇرىلىپ جاتقان انسامبلگە سوليست بولۋعا شاقىرادى. جاس جىگىت «اۋىلدا انام, قارىنداستارىم بار, الماتىدا تۇراتىن جەرىم جوق», دەگەن سوڭ, «ەشتەڭەدەن قينالما, جاعداي جاسالادى», دەپ قولىنا ءبىر بولمەلى ءۇيدىڭ كىلتىن تاپسىرادى. پاتەرىنىڭ كەيىن كەڭەيەتىنىن دە ەسكەرتەدى. مينيسترلىكتەگىلەر سول ساتتە-اق وعان ميليتسيا فورماسىن كيگىزەدى. جانىبەكتىڭ جارى تۇرار تۇرسىن­حانوۆانىڭ جۋرناليستەرگە بەرگەن ەستەلىك-سۇحباتىنداعى قىسقا ۇزىندىدەن سول كەزدەگى ەل باسشىلىعىندا جۇرگەن ازامات تۇلعالاردىڭ حالقىمىزدىڭ ءداس­تۇرىنىڭ, ونەرىنىڭ ۋىزىنا جارىعان­دىعىن, ءان قۇدىرەتىنە باس يگەندىگىن, زيالى دەسە – زيالى, دەگدار دەسە  دەگدار ەكەنىن كورگەندەي بولامىز. «جانىبەك انسامبلگە سوليست بولىپ ورنالاسقان سوڭ, اناسى جالعىز ۇلى قايدا بولسا سوندا جۇرەمىن دەپ, اۋىل­دان الماتىعا كوشىپ كەلەدى. بۇل تۋرالى جانىبەكتىڭ وزىنەن ەستىگەن مينيستر: «ول كىسىگە بارىپ سالەم بەرۋ كەرەك قوي», دەيدى. سالەم بەرۋگە كەلسە, ءبىر بولمەلى پاتەردە ون شاق­تى ادام ەسىكتەن تورگە دەيىن قاز-قاتار ءتى­زىلىپ جاتادى. جانىبەككە بەرگەن توسەك­تە اناسى جاتىر ەكەن. سودان ءبىراز ۋاقىتتان سوڭ شىراقبەك قابىل­باەۆتىڭ ساياجايىندا زيالى باس­قوسۋ بولادى. ول كىسى جانىبەكتى دە شاقى­رادى. توردە دىنمۇحامەد قوناەۆ پەن بايكەن ءاشىموۆ وتىرادى. جانىبەك اۋەلەتىپ ءان سالادى. ۇلكەن كىسىلەر تامسانىپ تىڭدايدى. انشىگە مەيىرلەنە قاراعان دىنمۇحامەد قوناەۆ: «كەلەسى كەزدەسكەندە ماعان ءبىر جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىردىم دەپ ايتاتىن بول», دەيدى. سودان كەيىن شىراقبەك قابىلباەۆتان: «مۇنىڭ نە جاعدايى بار ەكەن؟» دەپ سۇرايدى. ول كىسى: «مەندە جۇمىس ىستەيدى. سوليست-ءانشى. ءبىر بولمەلى پاتەر بەردىم. اناسى, قارىنداستارى بار, ونشاقتى كىسى تۇرىپ جاتىر», دەيدى. ديمەكەڭ: «سەندەر مينيستر بولىپ تۇرعاندا ءجونى ءتۇزۋ ءۇي بولماي ما؟» دەيدى. «مەندە ارتىق ءۇي جوق. گەنەرال كاليۋتا دەگەننىڭ بالاسىنا ارناپ قويعان ءبىر ءۇي بار ەدى, ودان باسقا ءۇي جوق», دەيدى مينيستر. «قويشىنىڭ بالاسىنا كۇندە ەشكىم ءۇي بەرە بەرمەيدى. گەنەرال بالاسىنا ءۇي تاۋىپ بەرەدى. مەن رۇقسات بەردىم», دەيدى سوندا ديمەكەڭ. سودان جانىبەك 1969 جىلى 31 جەلتوقسان كۇنى ءۇش بولمەلى ءۇيدىڭ كىلتىن الادى. ءسويتىپ, 20 جاسىندا ايدى اسپانعا شىعارىپ, ءبىر جىلدا ەكى ۇيگە يە بولادى», دەپ اڭگىمەلەيدى جانىبەكتىڭ جارى تۇرار. دەمەك, وزىنە وسىنداي اكەلىك قام­قورلىق كورسەتكەن مينيستر شىراقبەك قابىلباەۆقا مۇحتار اۋەزوۆتىڭ دومبىراسىن جانىبەكتىڭ بەرگەنى ايان. بىراق, ونى ءانشىنىڭ قاي كەزدە, قانداي جاعدايدا, قالاي تاپسىرعانى ازىرگە بىزگە بەلگىسىز. حالقىمىزدىڭ كەمەڭگەر جازۋشىسىن سىيلاعان, ءتىپتى, الاساپىران كەزدە تاعدىرى قىل كوپىردە تۇرعان ونىڭ امان قالۋىنا سەبەپكەردىڭ ءبىرى بولعان شىراقبەك اتامىز تا دومبىرانى قاستەرلەپ ۇستاسا كەرەك. ەشقانداي توزباي, ب ۇلىنبەي بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ قولىنا جەتتى. قاسيەتتى دومبىرا شاناعىنا تەك كۇي ەمەس, قازاق زيالىلارىنىڭ اراسىنداعى تەكتىلىك پەن سۇلۋ تاريحتى دا ساقتاپ جەتكەن ەكەن. شۇكىرلىك. بۇگىندە رەسپۋبليكا ءىىم ش.قابىلباەۆ اتىنداعى قوستاناي اكادەمياسىنىڭ مۋزەيىندە تۇرعان ۇلىلار مەن جاقسىلار قولىنىڭ تابى قالعان دومبىرا قوستانايلىقتاردىڭ دا قاستەرلەيتىن جادىگەرىنە اينالعان. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, قوستاناي.