مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆپەن سىر-سۇحبات
– ءيا, كەنەكەڭ مەنىڭ ومىردەگى, ونەردەگى تۋعان اعامداي, اكەمدەي بولعان, حالقىمىزدىڭ اقىندىق, جىرشىلىق ونەرىن, جارقىلداعان الماستاي كوپتەگەن اسىل قاسيەتتەرىن تەرەڭ تانىپ, بىلۋىمە ساۋلەسى مەن جارىعىن تۇسىرگەن, بولمىس-ءبىتىمى دە, ءجۇرىس-تۇرىسى دا بولەك, تابيعي دارىن-تالانتى دا ەشكىمگە ۇقسامايتىن, الاتاۋدىڭ شىڭىنداي ويى دا, بويى دا بيىك, اسەم ءۇندى, ءدىلمار ءتىلدى, مىنەزگە باي, كوپشىل, قوناقجاي, ەرەكشە جان ەدى. ول ماعان عاسىر بويى جاساعان بايتاق مۇراسىمەن, بايتەرەكتەي بويىمەن كوزگە دە, كوڭىلگە دە وزگەشە ءبىر جۇمباق جانداي, دانىشپان ابىزداي بولىپ كورىنەتىن.
كەنەن تۋرالى دا, ونىڭ ۇلى ۇستازى جامبىل تۋرالى دا ايتا بەرسەك, مۇنىڭ ءوزى شەت-شەگى جوق, تاۋسىلمايتىن ۇزاق اڭگىمە. مەن ءوز ءومىرىمنىڭ ەداۋىر ۋاقىتىن حالقىمىزدىڭ ەكى بىردەي عاسىردى باستان كەشكەن وسى ەكى بايتەرەگىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن زەرتتەۋگە, سول تۋرالى جازۋعا ارنادىم. ولارىم ماقالالار, زەرتتەۋلەر, ەسسەلەر, كىتاپتار, تەلەحابارلار, كينوستسەناري بولىپ جارىق كوردى. ءسويتىپ, ايتارىمدى ايتقان, جازارىمدى جازعان اداممىن. ارۋاقتارى ريزا شىعار. سوندىقتان, قازىر سەنىڭ سۇراقتارىڭا جاۋاپ بەرە وتىرىپ, كەنەكەڭمەن تىكەلەي ارالاسقان, بىلىسكەن, شۋاعىنا, شاپاعاتىنا بولەنىپ, جانىندا بولعان كەزدەرىمدى, كەنەكەڭ ءومىرىنىڭ ءوز اۋزىنان ەستىگەن, ءوزىم جاقسى بىلەتىن كەيبىر وقيعالارى جونىندە ىقشامداپ اڭگىمەلەپ بەرگەنىم ءجون بولار. بۇگىن وسىندا ءوزىمنىڭ كەنەن تۋرالى جازىلعان ماقالا, ەسسەلەرىم كىرگەن بىرنەشە كىتاپتارىمدى الا كەلدىم. كەنەكەڭنىڭ بۇكىل ءومىرى ولەڭمەن ورىلگەن عوي, ول ولەڭدەردىڭ بارلىعىن قازىر جاتقا ءبىلمەيمىن. ارا-اراسىندا, اسىرەسە, كەنەكەڭنىڭ ايتىستارى, شىعارعان ءان-جىرلارى تۋرالى ءسوز بولعاندا سولارعا دا كوز جۇگىرتىپ, قاراپ وتىرارمىن.
– وندا اڭگىمەنى كەنەكەڭمەن العاش قالاي تانىسقانىڭىزدان باستاساق.
– كەنەكەڭمەن 1964 جىلى كىشى ۇلى باقىتجاندى كازگۋ-گە وقۋعا تۇسىرۋگە الىپ كەلگەن كەزىندە تانىستىم...
بالاسى وقۋعا تۇسكەن سوڭ كەنەكەڭ ءبىزدى قوردايعا قوناققا شاقىردى. باردىق. سەكسەنگە كەلسە دە كارىلىككە بوي الدىرماعان, سۋىتىلعان بايگە اتىنداي, قۋاتتى, شيراق كەنەكەڭ ءبىزدى ۇلكەن ىقىلاسپەن قارسى الدى. كەلگەن قۇرمەتىمىزگە مال سويىپ, كەشكىسىن اۋىلداعى جاستاردى جينادى. ءبارى شەتىنەن ونەرپاز ەكەن. كەنەكەڭ جىر توكتى, اۋىل جاستارى تامىلجىتىپ ءان سالدى. مەن اقىننىڭ قىزى تورتكەندى (شىن اتى – ءتورتكەمپىربىرشال) سول جولى العاش كوردىم. ءاندى بارىنشا بابىنا كەلتىرىپ, ءيىن قاندىرىپ ايتادى ەكەن. زاتى ايەل دەگەنى بولماسا, انشىلىگى اتاسىنا اۋماي تارتىپتى.
كوپ كەشىكپەي, سول كەزدە مەن كەنەكەڭنىڭ سەكسەن جىلدىعىنا ارناپ تەلەديداردان بىرنەشە حابار بەردىم. ول كىسىنىڭ ءانشى قىزى تورتكەندى دە كوپشىلىكپەن تانىستىردىم. سويتسەم, جۇرت كەنەندى دۇنيەدەن وتكەن, باياعىدا باقيلىق بولعان اڭىز ادامىنداي كورەدى ەكەن. ول كىسىنىڭ ءتىرى ەكەنىنە سەنبەي, حاتتى, سۇراقتى قارشا بوراتتى. سودان سوڭ امالسىز تەلەەكراننان كەنەكەڭنىڭ ءوزىن كورسەتۋگە ءماجبۇر بولدىق.
كافەدراداعى وزگە وقىتۋشىلارداي ەمەس, مەن سول كەزدەن باستاپ كەنەكەڭنىڭ ءوزىنىڭ شىعارماشىلىعىنا جانە جەتىسۋ ولكەسىنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل قازاق, قىرعىز حالىقتارىنىڭ اقىندارى, جىرشىلارى, كۇيشىلەرى, سال-سەرىلەرى تۋرالى ايتاتىن بايتاق اڭگىمەلەرىنە بىردەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, ءتانتى بولدىم. سولاردى ايتقىزا بەرگىم, تىڭداي بەرگىم كەلەتىن ۇنەمى. ول كىسىنىڭ ءومىرىن, شىعارماشىلىعىن زەرتتەۋگە مەنەن باسقا, مەنىمەن قاتار نىسانبەك تورەقۇلوۆ دەگەن ادەبيەتشى ازاماتىمىز دا بىرقاتار ات سالىستى. وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارىنىڭ باسىندا «ونەر» باسپاسىنان مەنىڭ جانە نىسانبەك تورەقۇلوۆتىڭ كەنەكەڭ تۋرالى بىرلەسىپ جازعان «توقسان تولعاۋ» دەپ اتالاتىن عۇمىرنامالىق ەسسە كىتابىمىز «ونەردەگى ونەگەلى ومىرلەر» سەرياسىمەن جارىق كوردى.
– وسى جەردە, اۋەلى كەنەكەڭنىڭ شىققان تەگى, اكەسى ءازىرباي تۋرالى قىسقاشا ايتا كەتسەڭىز.
– كەنەكەڭنىڭ اتالارى ۇلى ءجۇزدىڭ دۋلات رۋىنان, سونىڭ ىشىندە جانىستان تارايدى, قاسقاراۋ. ارعى اتاسى تايتورى دەگەن كىسى ەكەن. ودان سەگىز بالا بولىپتى, بەسەۋى – بايبىشەدەن, ۇشەۋى توقالدان. بايبىشەدەن تۋعان بەسەۋ قوپا دەگەن جەردە تۇرىپتى. وزدەرى شەتىنەن ساۋىقشىل, شاباندوز, اڭشى, دومبىراشى, ولەڭ ايتقىش, كۇلكىشىل, ويىنشىل ەكەن. ءبىر جىلى ەلگە «اق قويان» دەگەن جۇت كەلىپ, بەسەۋى بار مالىنان ايىرىلىپ, تاقىر كەدەيگە اينالىپ شىعا كەلەدى. سودان, جوقشىلىقتان, «بەس جالاڭاياق» اتانادى. ولاردىڭ ونەرىن جوعارى باعالاعان ءسۇيىنباي «قاسقاراۋدا توعىز قۇت بار, سونىڭ ءبىرى – بەس جالاڭاياقتار» دەگەن ەكەن. سول بەس جالاڭاياقتىڭ ءبىرى ماندابايدان ءازىرباي, نيازباي, ءابدەنباي اتتى ءۇش ۇل تارايدى. ولار دا شەتىنەن ساۋىقشىل, توي-دۋماننىڭ ءسانى بولىپتى. مانداباي: «بارلىعىڭ تويشى بولساڭدار اشتان ولەرمىز, بىرەۋىڭ قويشى بول», دەپ ءازىربايدى كۇشتەپ مال ارتىنا سالىپتى.
«مەنىڭ اكەمنەن قىرسىق اجىراماي قويىپتى, – دەپ ەسكە الۋشى ەدى كەنەكەڭ. – ازامات بولعان ەكى بالاسى ولەدى. ولاردىڭ شەشەسى الۋا دا قايتىس بولادى. ەكى قىزىن ۇزاتادى. ءسويتىپ, قاراشا ءۇي يەسىز قالادى. اكەمنىڭ الپىسقا تاياپ قالعان كەزى, كەبەكباي, قاراباي دەگەن ءتاۋىر كىسىلەرگە اتقوسشى بولىپ جۇرەدى ەكەن. كەبەكباي بىزگە اتالاس, ەلگە وتە بەدەلدى كىسى بولعان. ونىڭ ءبىزدىڭ شاڭىراققا كورسەتكەن شاپاعاتى از ەمەس. سول كەبەكباي مەن قاراباي وعان جاندارى اشىپ, وزدەرىنىڭ اقىش دەگەن باتىر جولداسىنىڭ ۇلدار دەگەن قىزىن, جىلاعانىنا قاراماي, كوندىرىپ, اكەمە الىپ بەرەدى. سول ۇلداردان مەن تۋىپپىن. شەشەم بويشاڭ, سۇلۋ ادام بولىپتى, ءوزى ءانشى, داۋىسى وتە كەلىستى, ولەڭدى قيىستىرىپ ايتا بەرەدى ەكەن. اۋىلداعى جيىن-تويدىڭ گ ۇلى بولىپتى. مەنەن كەيىن انامىز ءبيبىسارا دەگەن قىز تۋدى. ول دا انام سياقتى وتە كورىكتى, سۇلۋ ەدى. كەيىن ءبيبىسارا دا, انام دا قايتىس بولدى. «ەكەۋىنە دە كوز ءتيىپ ءولدى» دەسەتىن ەل. «بايدىڭ ايەلى ولسە توسەگى جاڭعىرادى, كەدەيدىڭ قاتىنى ولسە, باسى قاڭعىرادى» دەگەندەي, اكەم بايعۇس مەنى قۇشاقتاپ, تاعى دا اڭىراپ قالا بەردى».
– ءبىز كەنەكەڭ تۋرالى باسپاسوزدە جارىق كورگەن دۇنيەلەردەن ونىڭ بالالىق شاعىنىڭ اسقان قيىنشىلىقتا, جوقشىلىقتا ءوتكەنىن بىلەمىز عوي.
– ءيا, كەنەننىڭ بالالىق شاعى جەڭىل بولماعان. شەشەسى ولگەن سوڭ اكەلى-بالالى ەكەۋى ۇيرەنشىكتى كەدەيلىگىنە ەندىگى جەردە ەسەپسىز قايعى-قاسىرەت قوسىلىپ, كۇڭىرەنىپ, كۇيزەلىپ, قاراشا ءۇيدى كۇزەتىپ قالا بەرەدى. قاشانعى وتىرسىن, ءتىرى ادامعا تىرشىلىك كەرەك, كۇنكورىستىڭ قامىمەن ءازىرباي كەنەندى ءىنىسى ابدەنبايدىڭ قولىنا تاستاپ, ءوزى ۇزاتىلعان قىزدارىنا كەتەدى. بىراق ابدەنبايدىڭ شايپاۋ ايەلى ءاليمان: «شەشەسىن جالماعان سورلىنىڭ سورى جۇعادى» دەپ, بەيكۇنا بالانى ءوز بالالارىمەن بىرگە جاتقىزباي, بولەكتەي بەرەدى. ورىنسىز جابىرلەپ, مۇيىزدەيدى. ءوز بالالارىنا قايماق, قاتىق بەرسە, كەنەنگە شالاپ ايران, قاسپاق بەرەدى. اقىرى, ۇيىنە سىيعىزباي, قۋىپ شىعادى. مۇنى ەستىگەن ءازىرباي شىداي الماي, قايتىپ كەلىپ, قاراشا ءۇيدى قايتا تىگىپ, ءۇش ەشكى, ءبىر قوي ساۋىن الىپ, ج ۇلىم ۇيدە بولەك وتىرا بەرەدى. «ەشكى, قويدى اتام ساۋادى, مەن ۇستاپ بەرەمىن. كورشىلەردىڭ قاشاعان قويلارىن دا ۇستاپ بەرىپ, «ەلگەزەك, تىلالعىش بالا» اتاندىم. شەشەمنىڭ ابىسىن-اجىن قۇربىلارى قاس-قاباعىما قارايدى, ەسىركەپ, «قانداي ەدى, قايران ۇلدار-اي» دەپ ماڭدايىمنان سيپايدى.
ول كەزدە اكەم مەنىڭ الپىس جاستا,
بايعۇستىڭ بالاسى جوق مەنەن باسقا.
باعا الماي مەن جەتىمدى شەشەسى ولگەن,
جىلاسا كوزى تولعان قاندى جاسقا, – دەپ ەسكە الاتىن كەنەكەڭ.
– قازاقتا «اكەسى ولگەن جاي جەتىم, شەشەسى ولگەن شىن جەتىم» دەگەن ءسوز بار عوي. ەرتەدە ءبىر بالاعا جان العىش ازىرەيىل كەلىپ: «اكەڭدى الايىن با, شەشەڭدى الايىن با؟» دەگەندە, ول: «اكەمدى الساڭ, ال قۇداي, شەشەمدى قوي, شەكپەن توقىپ بەرسە دە ولمەيمىن عوي» دەپتى دەگەن دە ءتامسىل بار ەل اۋزىندا.
– كەنەن وسىلاي شىن جەتىمدىكتىڭ تاقسىرەتىن تارتادى. جاسى توعىز-ونعا كەلگەندە ول قۇلشاباي, المەن دەگەن تۋىستارىنىڭ قوزىسىن جايادى. اكەسى «ءبىر قوزى نەمەسە لاق بولسا دا بەرگەنىن الا بەرۋىمىز كەرەك, ايتقاندارىن ىستەي عوي, قاراعىم» دەيدى. كەنەننىڭ سول كەزدە اق كۇشىگى, الا مىسىعى بولادى. ەكەۋىن ەركەلەتىپ, اۋزىنداعى تاماعىن جىرىپ بەرىپ, اسىرايدى. اق كۇشىگى تىماعىن, تاياعىن تىستەپ الىپ جۇرەدى. ءوزى ءتۇرلى ويىن بىلەدى. قوياندى قويمايدى. وسە كەلە تالاسقان توبەتتەردى پورا-پورا قىلاتىن بولادى. كەنەن ەكەۋىن دە جاقسى كورىپ, قايدا بارسا دا قاسىنان قالدىرمايدى. مىسىعى مياۋلاپ, كۇشىگى شاۋىلدەپ, ۇشەۋى بىرگە جۇرگەندە, ويلاماعان جەردەن تاعى ءبىر دوس تابادى. سول اۋىلداعى ءبىر ادامنىڭ ەشكىسى ءۇش لاق تۋادى. ونداي جاعدايدا اۋىلداعى بالالاردى جارىستىرىپ, ءۇشىنشى لاقتى وزعانىنا بەرەتىن عۇرىپ بار ەكەن. ءۇش شاقىرىم جەردەن جارىسقان قىرىق شاقتى بالادان ەركە بولىپ وسكەندەرى ەنتىگىپ, جولدا قالىپ, كەدەيدىڭ كۇندە جارىسىپ ويناپ جۇرگەن ءبىر توپ تاسوكپە بالالارى العا شىعادى. سولاردىڭ ىشىنەن قارا بورباي, ۇزىن سيراق بولىپ وسكەن كەنەن وزىپ, ءبىرىنشى بولىپ كەلىپ, اق لاقتى الادى. ۇيىنە كوتەرىپ اكەلىپ, قۇلاعىنا قىزىل شاشاق, موينىنا تۇمار تاعىپ قويادى. ءسۇت, نان بەرىپ اسىرايدى. اق لاق كۇندىز كەنەننىڭ ارتىنان قالمايدى, تۇندە بىرت-بىرت كۇيسەپ قاسىندا, ال الا مىسىعى قوينىندا, اق كۇشىگى اياق جاعىندا جاتادى. «بالا كۇندەگى دوستارىم سولار ەدى» دەيتىن كەنەكەڭ. كەيىن اق لاق ەسەيىپ, ءسۇتتى ەشكى بولادى. ءوزى ىلعي ەگىز تۋادى. كەلە-كەلە تۇقىمى كوبەيىپ, ءبىر قورا ەشكىگە, ءوزى ءتولباسىنا اينالادى.
كەنەن بالا كەزىنەن-اق اكەسىنەن ەستىگەن ءسۇيىنباي, قاڭتارباي, قۇلمامبەت, قۋاندىق, سارباس, مايكوت, مايلىقوجا, شوجە, تۇبەكتىڭ ولەڭدەرىن, اندەرىن قۇلاعىنا قۇيىپ وسەدى. اكەسى ۇيدە جۇرگەندە سولاردى ىڭىلداپ ايتا بەرەدى ەكەن. بالا شاعىندا ءان مەن ولەڭگە ءوزى دە ءۇيىر بولعان اكەسىنە كەزىندە ۇلكەندەر «قاڭعىپ, شارۋادان قول ءۇزىپ, جىن قۋىپ كەتەدى» دەپ, اقىندىق جولعا تۇسۋىنە ەرىك بەرمەپتى. اكەسى ۇلىنىڭ انگە, ولەڭگە يكەمدىلىگىن كورىپ, قۋانىپ, وعان: «ق ۇلىنىم, باعىڭ جانسىن, ەڭ بولماسا ەندى سەن اقىن بولشى» دەپ, ولەڭ, اندەردى ءوزى ۇيرەتەدى ەكەن.
شەشەدەن جاستاي جەتىم قالىپ, كۇندىز قوي, قوزى باعىپ, تۇندە قوي كۇزەتىپ, تاۋقىمەت, قيىندىقتى باستان كەشىپ جۇرگەن كەنەن «بوزتورعاي» اتتى العاشقى ءانىن ون ءبىر جاسىندا شىعارادى. بۇل ءان ونىڭ كەۋدەسىندەگى قايعى-مۇڭنىڭ, اناسىن اڭساعان وكسىكتىڭ, تارتىپ جۇرگەن ءتان ازابى مەن جان ازابىنىڭ ىشقىنعان ايقايى, ءان بولىپ تەبىرەنىپ, سىرتقا شىققان كورىنىسى ەدى. بۇل ءان ونىڭ اقىندىق, انشىلىك, كومپوزيتورلىق, سەرىلىك ونەر جولىنا تۇسۋىنە تۇساۋىن كەسكەن تىرناقالدى شىعارماسى دەۋگە بولادى. بۇل ءاندى كەشىكپەي-اق قويشى-قولاڭ, ءار اۋىلدىڭ ساۋىققوي جاستارى بىرىنەن ءبىرى ۇيرەنىپ, ايتا باستايدى. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە بۇكىل جەتىسۋ جەرىنە جايىلادى. ودان قىرعىز اسادى. موڭعول قازاقتارىنا جەتەدى. قاراتاۋ قويشىلارى ونى ءوز ءانىمىز دەپ شىرقايدى. اتىراۋ, ارقا قويشىلارى دا ءوزىمىزدىڭ «بوزتورعاي» دەپ كەتەدى. ءسويتىپ, ماتىبۇلاق باسىنان قانات قاققان «بوزتورعاي» بۇكىل حالىقتىڭ «بوزتورعايىنا» اينالادى.
– مەن كەنەننىڭ «بوزتورعاي» ءانىن ون ءبىر جاسىندا شىعارعانىن بىلمەۋشى ەدىم. سول كەزدەن باستاپ, ءبىر عاسىردان استام ۋاقىت ۇمىتىلماي ايتىلىپ كەلە جاتقان وسى ءبىر عاجاپ ءاندى نەبارى ون ءبىر جاسار بالانىڭ شىعارعانىنا تاڭدانباۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل كەنەن اتامىزدىڭ بويىنداعى تابيعي دارىننىڭ, انشىلىك, كومپوزيتورلىق, اقىندىق قۋاتتىڭ اۋەل باستان-اق قانشالىقتى زور بولعانىنىڭ ايعاعى سەكىلدى. جەتىم بالانىڭ مۇڭدى كوڭىلىنەن جارىپ شىققان قامكوڭىل زارلى اۋەنگە سوزدەرى قالاي مۇلتىكسىز ۇيلەسەدى!
بوزتورعاي, شىرىلدايسىڭ جەرگە تۇسپەي,
مەن ءجۇرمىن كەشكە دەيىن تاماق ىشپەي.
ات قىلىپ اق تاياقتى قولىما ۇستاپ,
ساندالىپ قوي سوڭىندا ەرتە, كەشكە-اي.
ەي-ي-ي, بوزتورعاي,
شىرىلدايسىڭ شىركىن-اي,
قۇتىلار كۇن بار ما ەكەن,
قوي جايۋدان ءبىر كۇن-اي!
وسى كۇنگى بالالارعا تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن تاماق ىشپەي, قوي سوڭىندا سالپاقتاپ ءجۇرۋ دەگەندى ايتسا سەنگىسىز, ەرتەگى سياقتى كورىنۋى مۇمكىن. بىراق ءومىردە سولاي بولعان عوي. «قۇتىلار كۇن بار ما ەكەن, قوي جايۋدان ءبىر كۇن-اي» دەگەن سوزدەردە قانشاما كۇيىنىش, قينالىس, جارىق, جاقسى كۇندەردى اڭساۋ جاتىر.
وتىرسام قوي كۇزەتىپ تاڭ اتپايدى,
جۇرگەندە قوي سوڭىندا كەش باتپايدى.
قارايتىن قاباعىما ءبىر ادام جوق,
بەل شەشىپ جىلى ورىنعا ءبىر جاتپايمىن, – دەلىنەتىن ەكىنشى شۋماقتاعى سوزدەرى قانداي! جەتىم بالانىڭ, قويشى بالانىڭ جان كۇيزەلىسىن قالاي ءدال جەتكىزىپ تۇر. بۇل ءاننىڭ سول كەزدە قاناتىن كەڭگە جايىپ, قازاقتىڭ بايتاق ساحاراسىنا تەز تاراعانى, مال سوڭىندا, قوي كۇزەتىندە جۇرگەن مىڭداعان جاسوسپىرىمدەردىڭ, كەدەي بالالارىنىڭ كوڭىل كۇيلەرىن ءدال شەرتىپ, جان سىرىن قوزعايتىن اۋەنگە اينالىپ كەتكەنى زاڭدىلىق سياقتى.
– ءيا. ول ءاندى جالعىز بالا كەنەننىڭ عانا ەمەس, بارشا جالشى اتاۋلىنىڭ ورتاق زارى, كەدەي اتاۋلىنىڭ گيمنى ەدى دەۋگە بولادى...
ۇلكەن جيىن-تويدى كەنەن العاش رەت ون ءۇش جاسىندا كورەدى. اكەسى بىرەۋدىڭ ارىق كوك الا تايىن سۇراپ الىپ, «بار, قىزىق كورىپ كەلە عوي» دەپ بالاسىن سوعان مىنگىزىپ, تويعا جىبەرەدى. كەنەننىڭ سونداعى كورگەندەرى ۇمىتىلماي, ءومىر-باقي ەسىندە قالىپ قويادى. سول تويدا ول قازاقتىڭ اتاقتىسى نوعايباي ءبيدى, قىرعىزدىڭ اتاقتىسى شابدەن ماناپتى, قازاقتان سارباس, قۋاندىق, قىرعىزدان توقتاعۇل, قالمىرزا سياقتى اقىن-جىرشىلاردى, قازاق, قىرعىز بالۋاندارىنىڭ كۇرەسىن, نايزاگەرلەرىنىڭ سايىسىن كورەدى.
اڭگىمەلەسكەن
بولات بوداۋباي,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
