دەندروپارككە قولداۋ قاجەت

جوعارعى پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا سەناتور ج.ەرعاليەۆ جاساعان دەپۋتاتتىق ساۋال نازار اۋدارتتى – قۇرمەتتى جابال ەرعالي ۇلى, «بۋرا­باي» كۋرورتتى ايماعىنا بايلانىستى سەنات­تىڭ جالپى وتىرىسىندا ۇكىمەت باس­­شىسى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ اتىنا جول­­داعان ساۋالىڭىزعا نە تۇرتكى بولدى؟ – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بۋراباي» ۇلتتىق ساياباعىنىڭ قىزمەتى تۋرالى بەرگەن سۇحباتىندا «بۋراباي – قازاقستاننىڭ ءىنجۋ-مارجانى. مۇندا بولعاندا ءان ايتپاۋ, شابىتتانباۋ مۇمكىن ەمەس» دەي كەلىپ, استانا مەن بۋراباي ارالىعىنداعى ورمان القاپتارىن بىرىكتىرۋ مىندەتىن العا قويعاندىعىن جانە ونىڭ ورىندالىپ كەلە جاتقانىن ايتقان بولاتىن. مىنە, وسى ماڭىزدى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ايرىقشا ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان بۋراباي اۋدانىنداعى قازاق ورمان شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى مەن اگروورمانمەليوراتسيا شارۋا­شىلى­عى­نىڭ دەندرولوگيالىق پاركى. مەن وسى ۇيىم­دار­دىڭ سوڭعىسىنىڭ بۇگىنگى مۇشكىل حالىنە ۇكى­مەتتىڭ نازارىن اۋداردىم. – ونىڭ قىزمەتى تۋرالى شاعىن انىق­تاما بەرە كەتسەڭىز؟ – ەلباسى ن.نازارباەۆ 2007 جىلى وسى دەندروپاركتىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, استانانىڭ جاسىل بەلدەۋىن قالىپتاستىرىپ جاتقان كەزدە جاس وسكىننىڭ ءتۇرى مەن تەگىن, اۋدان­داستىرىلۋىن, سۇرانىستاعى تۇقىم دايى­نداۋدى جانە وعان قاتىستى عىلىمي نەگىز­دەمەلەر مەن ۇسىنىستاردى باسشىلىققا الۋ كەرەكتىگىن ايتىپ, وسىعان بايلانىستى ءمىن­دەت­تەمەلەر جۇكتەگەن. پرەزيدەنتتىڭ وسى تاپسىرمالارى ويداعىداي ورىندالىپ كەلەدى. استانانىڭ «جاسىل بەلدەۋىنىڭ» اۋماعىندا نەگىزىنەن بۋرابايلىق عالىمداردىڭ جاڭا پاتەنتتەرىمەن وسىرىلگەن باعالى اعاشتارى, سايا­لى وسكىندەرى جايقالىپ تۇر. سونداي-اق, دەندروپارك وسىمدىكتەردى ساقتاپ قالۋ, جەرسىندىرۋ جولىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدىڭ, ەكزوتيكالىق, تەحنيكالىق, ازىق-ت ۇلىكتىك, ەمدىك جانە دەكوراتيۆتى وسىمدىكتەردىڭ ءتۇر-تۇرلەرىن ساقتاپ, ءوسىرىپ, تاراتۋدىڭ بىردەن-ءبىر بازالىق ورتالىعى بولىپ وتىر. جالپى اۋماعى 31 گەكتار بولاتىن ونىڭ كوللەكتسياسىندا بۇگىنگى كۇنى سولتۇستىك امەريكا, ەۋروپا, قيىر شىعىس, جاپونيا, قىتاي جانە ت.ب. ەلدەر مەن ايماقتاردان اكەلىنگەن وسىمدىكتەر مەن اعاشتاردىڭ 2 مىڭنان ارتىق تۇرلەرى مەن سورتتارى بار. – تاماشا ەكەن عوي. ەندى سونىڭ قانداي پروبلەماسى بار؟ – وسى تاماشا دۇنيەنى ودان ءارى جاقسارتا ءتۇسۋ مەن ساقتاۋعا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ, قاجەتتى قاراجات ءبولۋدى سۇراعان دەندرو­پارك باسشىلىعىنىڭ ءوتىنىش-تىلەكتەرىنە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن بۇرىنعى قازاق اگروناۆيگاتسيا قولداۋ بىلدىرمەي وتىر. عالىمدارىمىزدىڭ ۇزاق جىلدار بويعى ەڭ­بەگىنىڭ ناتيجەسىندە قۇرىلعان كەشەن بار­عان سايىن ماڭىزدىلىعىن جوعالتىپ, قۇل­دىراپ بارادى. ادامدار ءۇشىن جاپپاي دەمالىستى ۇيىمداستىرۋ دەڭگەيىنىڭ تومەن بولۋىنىڭ كەسىرىنەن جابايى تۋريزم ەتەك الىپ, قورشالماعان ورماننىڭ اۋما­عى­نان دەمالۋشىلار جاڭا وتىرعىزىلعان كوشەت­­تەردى قازىپ الىپ, جەمىس-جيدەك, گۇل, ەمدىك وسىمدىكتەر مەن ولاردىڭ تامىرلارىن باقىلاۋسىز جيناۋ سياقتى كەلەڭسىز ىستەرگە جول بەرىپ ءجۇر. سوڭعى 20 جىلدان بەرى كوللەكتسيالىق وسكىندەردى وسىرۋگە, ولاردى كۇتىپ-باپتاۋعا قارجى بولىنبەي كەلەدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن تەك بيۋدجەتتىك عىلىمي باعدارلامالار اياسىندا جۇرگىزىلەتىن عىلىمي-زەرتتەۋلەرگە عانا قارجى بولىنەدى. بۇل قاراجات دەندروپاركتىڭ, اربورەتۋمنىڭ عىلىمي-تاجىريبەلىك نىساندارىن ۇستاۋعا جەتپەيدى. ال ءتۇرلى اعاشتار مەن بۇتالار ءوسىرىلىپ جاتقان مۇنداي تاجىريبەلىك نىسان­دارداعى وسىمدىكتەردى ۇدايى كۇتىپ, جاڭار­تىپ, جاڭعىرتىپ وتىرۋ ءۇشىن ول تۇراق­تى تۇردە قارجىلاندىرىلىپ تۇرۋى كەرەك. – سونىمەن پرەمەر-مينيسترگە وسى ىستەر ءۇشىن ناقتى قانشا قاراجات ءبولىنۋ كەرەك ەكەنىن ايتتىڭىز؟ – قازاق ورمان شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى مەن اگروورمانمەليوراتسيا شارۋاشىلىعىنىڭ دەندروپاركى مەن اربورەتۋمىن تالاپقا ساي كۇتىپ, ۇستاپ تۇرۋعا جىل سايىن 22 ملرد 553 ملن تەڭگە, ال دەندروپارك پەن اربورەتۋمنىڭ نىساندارىن كورىكتەندىرۋگە 69 ملرد 101 ملن تەڭگە ەسەپتەلىنگەنىن, وسى قاراجاتتى ءبولۋ ماسەلەسىنىڭ وڭ شەشىلۋىن سۇرادىم. مەملەكەت مۇددەسى ءۇشىن قاجەتتى وسىناۋ قاراجات ۋاقىتىندا بولىنەر دەگەن ۇمىتتەمىن. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»