«ازابىمدى ازايتا كورىڭىزشى!»

جاقىندا استانادا «مەنىڭ ازابىمدى توقتاتىڭىز!» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتىپ, وندا ەم قونبايتىن پاتسيەنتتەر ءۇشىن اۋرۋعا قارسى تۇراتىن تەراپيانىڭ قولجەتىمدىلىك پروبلەمالارى تۋراسىندا كەڭىنەن ويلار ايتىلىپ, قارار قابىلداندى. ەلىمىزدە ءاربىر 15 مينۋتتا ءبىر ادامعا ونكولوگيالىق دياگنوز قويىلىپ, سونىڭ جارتىسىنا جۋىعى ەمدەلۋى مۇمكىن ەمەس, ءدام-تۇز تاۋسى­لار شاققا جاقىنداعاندا انىقتالىپ جاتا­دى ەكەن. قازاق بالاسى «ايتىپ كەلگەن اجال» دەيتىن, بەتىنىڭ ءارى قاراعانىن ءبىل­گەن ناۋقاس ءۇشىن سول اۋرۋ اتىنىڭ ءوزى وسال جاۋ ەمەس, ال وعان جاندى قيناعان دەرت اۋىرت­­پالى­عى قوسىلعاندا شىعاردا جانى باس­قا جاقىن­دارىنىڭ دا ەرەكشە قينالا­تى­نى ءتۇسى­­نىكتى. وسى ءبىر اۋىر كۇندەردە بارلى­عى­نىڭ قيىندىعىن جەڭىلدەتەر ءبىر عانا نارسە بار, ول – اۋرۋدىڭ جانعا باتقانىن سەزدىرمەي­تىن, ساۋ ادام ءۇشىن ەسىرتكى اتالاتىن, ال ناۋقاس ءۇشىن ازاپتى ازايتاتىن دارىلەر. ەمدەلۋ­شى­لەر­دىڭ تەڭ جارتىسى وزدەرىنىڭ اۋرۋلارىن ادام توزگىسىز نەمەسە جان تۇرشىگەرلىك دەپ باعا­لاي­دى, دەيدى ماماندار. ەۋرازيالىق مەديتسينالىق اسسوتسياتسيانىڭ ۆيتسە-پرە­زيدەنتى نادەجدا پەتۋحوۆا: «وكىنىش­كە قاراي, ءالى كۇنگە دەيىن ەسىرتكى ءدارىنى قول­دان­عان پاتسيەنت ناشاقورعا اينالىپ كەتەدى دەگەن ميف كۇشىن جويماي وتىر. بۇگىنگى كۇنى الەم بويىنشا اۋرۋ باساتىن وسىنداي ءدارى­لەردىڭ 37 ءتۇرى بولسا, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ونسىز دا جانىن قويارعا جەر تاپپاي جاتقان ادام­دى قينايتىن ەكپە ءتۇرى مەن پلاستىر عانا قولدانىلىپ, تابلەتكاداعى ءتۇرىن پايدالانۋ مۇمكىن بولماۋدا. ال جىل سايىن اۋرۋ قاتارى ارتپاسا, كەمىپ وتىرعان جوق, ونىڭ ۇستىنە, قاتەرلى ىسىك دەرتىنەن باسقا, اۋرۋ باسا­تىن دارىلەردى قاجەتسىنەتىن وزگە دە سىر­قات تۇرلەرىنىڭ بارلىعى بەلگىلى. سون­دىق­تان دا بۇل دارىلەردى قينالعان جان ءۇشىن قول­جەتىمدى ەتۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ءىس» دەسە, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ (ددۇ) ەلىمىزدەگى ءوفيسىنىڭ باسشىسى مەليتا ۆۋينوۆيچ ءوز سوزىندە الەمدە ءپاللياتيۆتى كومەككە ءزارۋ 40 ملن ادامنىڭ بارلىعىن, جىلدان-جىلعا اۋرۋلاردىڭ سانى ارتىپ, ونىڭ ىشىندە قاتەرلى دەرتكە شالدىققان بالالار سانى ۇلعايا تۇسكەنىن العا تارتقان. قازاقستاندىق ءپاللياتيۆتى كومەك اسسو­تسياتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى, «قاتەرلى دەرتكە بىرگە قارسىمىز» اتتى قايىرىمدىلىق قورى­نىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى گۇلنار كۋنيروۆا ددۇ تاراپىنان جاسالعان ۇسىنىم, ءادىس­تەردىڭ ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن كەلە بەرمەيتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. ويتكەنى, ولاردىڭ مالىمەتتەرى پال­لياتيۆتى كومەك بەرۋدىڭ جوعارى دەڭگەيىنە جەت­كەن ەلدەردەن الىنعان. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە مۇن­­­داي دارىلىك پرەپاراتتاردى ساتۋعا ىقى­لاس­­تى ءدارىح­انالاردىڭ دا سانى از. بۇل جۇمىس­پەن اي­نالىسۋداعى تولىپ جاتقان قۇجات­تار, قىل­مىستىق جاۋاپقا تارتىلۋ سىن­دى قاتاڭ شارا­لار ولاردى قۇلشىنتا قويماي­دى. بۇعان قوسا, ءبىزدىڭ بالالار مەن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اۋرۋىن جەڭىلدەتۋ ماسەلەسى دە اشىق تۇر. وكىنىشكە قاراي, ءبىز بىلتىرعى كونفەرەنتسيادا قوردالانعان ماسەلەلەردى شەشەتىن ۆەدومستۆوارالىق توپ قۇرۋ قاجەت دەپ ۇيعارىپ ەدىك, بىراق ول جۇزەگە اسپادى, دەگەن قىنجىلىسىن جەتكىزدى. كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار جانسىزداندىرۋ پروبلەماسىنىڭ بۇگىندە مەملەكەتتىك ورگاندار دەڭگەيىندە قارالعانىن جانە بۇل رەتتە بىرقاتار قادامدار جاسالعانىن دا ايتتى. ماسەلەن, ەلىمىزدە ءپاللياتيۆتى كومەكتىڭ ۇلتتىق ستاندارتتارى قابىلدانىپ, سوزىلمالى اۋرۋ بەلگىلەرىن ەمدەۋدىڭ كلينيكالىق حاتتاماسى بەكىتىلگەن, باقىلاناتىن پرەپاراتتار بويىنشا ءنورماتيۆتى-قۇقىقتىق بازاعا وزگەرىستەر ەنگىزىلۋدە. ءپاللياتيۆتى كومەك­تىڭ قازاقستاندىق اسسوتسياتسياسى (پكقا) مۇشەلەرى جانە سەرىكتەستەرىنىڭ كۇشىمەن كوپتەگەن وقىتۋ سەمينارلارى مەن ترەنينگتەر وتكىزىلىپ, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى مەن ەمدەلۋ­شىلەردىڭ تۋىستارىنا ارنالعان ادىستە­مەلىك ادەبيەتتەر شىعارۋ قولعا الىنعان. الايدا, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىمدار جان-جاقتى كۇش سالىپ جاتسا دا, زاماناۋي اۋىرتپايتىن پرەپاراتتار مەن سوزىلمالى اۋرۋ بەلگىلەرىن ءتيىمدى ەمدەۋ مىڭداعان قازاقستاندىق ەمدەلۋشىلەر ءۇشىن قولجەتىمسىز بولىپ قالىپ وتىر. سون­دىقتان دا وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن بارلىق تاراپ­تاردىڭ قاتىسۋىمەن كەشەندى امالداردى قاراستىرۋدىڭ قاجەتتىگى ءسوزسىز, دەدى كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار. سول رەتتەن اۋرۋعا قارسى تەراپيانىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ شارالارىنىڭ جوسپارىندا ۇلتتىق دارىلىك فورمۋلياردا سوزىلمالى اۋرۋ بەلگىلەرى كەزىندە پايدالانىلاتىن وپيويدتى انالگەتيك­تەر مەن اديۋۆاتتار ءتىزىمىن كەڭەيتۋ, وپيويدت­قا قاجەتتىلىك ەسەبىنىڭ ادىستەمەسىن وزگەرتۋ جانە ەبحك-كە قازاقستان كۆوتاسىن ارتتىرۋ, وتە كۇشتى انالگەتيكتەردىڭ پەرورال­دى تۇرلەرىن تىركەۋ مەن وندىرۋگە مەملە­كەت­تىك قولداۋ, تەكسەرىلگەن الەمدىك ءتاجىري­بە نەگىزىن­دە اۋرۋدى ەمدەۋ حاتتاماسىن قايتا قاراۋ, وزگە دە وزەكتى ماسەلەلەرگە باسىمدىق بەردى. باسقوسۋعا دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋ­مەتتىك دامۋ, ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيستر­­لىكتەرىنىڭ وكىلدەرى, پارلامەنت ءماجىلىسى­نىڭ دەپۋتات­تارى, ءىىم جانىنداعى ەسىرتكى بيزنەسى­مەن كۇ­رەس جانە ەسىرتكى اينالىمىن باقىلاۋ كومي­­­­تەتىنىڭ ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, فارما­تسەۆ­تي­كا­لىق كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى, ونكو­لو­گيا­لىق ورتالىق, حوسپيس, مەيىربيكەلىك كۇتىم اۋرۋ­حانا­لارىنىڭ باسشىلارى, حالىق­ارالىق ساراپشىلار مەن ەمدەلۋشىلەردىڭ تۋىستارى دا قاتىستى. سونىمەن, سىرقاتى اۋىر ەمدەلۋشىلەر ءۇشىن وپيويدتى پرەپاراتتار مەن اۋرۋعا قارسى تەراپيانىڭ قولجەتىمدىلىگىنە كەدەرگىلەردى جويۋ بويىنشا ءىس-قيمىل جوسپارىن دايىنداۋ جانە قابىلداۋ كەڭىنەن اڭگىمە بولعان كونفەرەنتسيانىڭ اياسىندا سالا دارىگەرلەرى ءۇشىن اۋرۋدى باسقارۋ بويىنشا اۋليە كريس­توفەر ءحوسپيسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ءدارى­گەر-ونكولوگ ەجي ياروش ترەنينگ تە وتكىزدى. كونفەرەنتسيانى ۇيىمداستىرۋشى پال­ليا­تيۆتى كومەكتىڭ قازاقستاندىق اسسوتسياتسيا­سى (كاپپ), ۇلتتىق قاتەرلى ىسىك ينستيتۋتى – جاھاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ورتالىعىنىڭ (اقش) جاردەمدەسۋىمەن ەلىمىزدەگى ونكولوگيا جانە راديولوگيا قازاق ۇلتتىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون بولار. انار تولەۋحانقىزى, «ەگەمەن قازاقستان»