قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى  №188

  2015 جىلعى 13 ناۋرىز, استانا قالاسى جەردى باعالاۋدىڭ ەكولوگيالىق كريتەريلەرىن بەكىتۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2007 جىلعى 9 قاڭتارداعى ەكولوگيالىق كودەكسىنىڭ 17-بابىنىڭ 30) تارماقشاسىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان جەردى باعالاۋدىڭ ەكولوگيالىق كريتەريلەرى بەكىتىلسىن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ ەكولوگيالىق مونيتورينگ جانە اقپارات دەپارتامەنتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن: 1) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە وسى بۇيرىقتىڭ مەملەكەتتىك تىركەلۋىن; 2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە وسى بۇيرىقتىڭ كوشىرمەسىن مەرزىمدى ءباسپاسوز باسىلىمداردا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا جولدانۋىن; 3) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرسىندا جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينترانەت-پورتالىندا ورنالاستىرۋىن; 4) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەگەننەن كەيىن ون جۇمىس كۇنى ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ زاڭ قىزمەتى دەپارتامەنتىنە وسى تارماقتىڭ 2) جانە 3) تارماقشالارىمەن كوزدەلگەن ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋى تۋرالى مالىمەتتەردى ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتسىن. 3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ جەتەكشىلىك ەتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا ۆيتسە-مينيسترىنە جۇكتەلسىن. 4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعانىنان كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ۆ. شكولنيك «كەلىسىلدى» «كەلىسىلدى» «كەلىسىلدى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى _____________ ا. مامىتبەكوۆ الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى ___________ ە. دوساەۆ 2015 جىلعى 19 ناۋرىز _____________ ت. دۇيسەنوۆا 2015 جىلعى 30 ناۋرىز 015 جىلعى 27 ناۋرىز قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 13 ناۋرىزداعى №188 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن جەردى باعالاۋدىڭ ەكولوگيالىق كريتەريلەرى 1. قونىستانۋ اۋماقتارى جەرىنىڭ ەكولوگيالىق جاي-كۇيىنىڭ كريتەريلەرى كورسەتكىشتەر ەكولوگيالىق اپات توتەنشە ەكولوگيالىق جاعداي سالىستىرمالى ورتاشا جاعداي نەگىزگى كورسەتكىشتەر ەكسپوزيتسيالىق دوزاسىنىڭ توپىراقتىڭ ۇستىڭگى قاباتىنان 1 مەتر (بۇدان ءارى – م) دەڭگەيدەگى قۋاتى, ساعاتقا ميكروزيۆەرت (بۇدان ءارى - مكزۆ/ساع) 400-دەن استام 200-400 كەمىندە 200 راديواكتيۆتى لاستانۋ, شارشى شاقىرىمعا كيۋري (بۇدان ءارى - كu/كم2) تسەزي-137 40-تان استام 15-40 20-عا دەيىن سترونتسي-90 3-تەن استام 1-3 كەمىندە 1 پلۋتوني 1-دەن استام 1-0,1 كەمىندە 0,1 حيميالىق لاستانۋدىڭ جيىنتىق كورسەتكىشى (بۇدان ءارى - Zس) 128-دەن استام 32-128 16-32 قوسىمشا كورسەتكىشتەر 1 كيلوگراممدا (بۇدان ءارى - كگ) توپىراقتا گەلمينتتەر جۇمىرتقالارىنىڭ بولۋى 100-دەن استام 11-100 1-10 1 گراممدا (بۇدان ءارى - گ) توپىراقتاعى پاتوگەندى ميكروورگانيزمدەردىڭ سانى 10-6 -دان استام 105-10-6 جوق *كولي-تيتر 0,001-دەن استام 0,001-0,0001 1,0-0,01 *ەسكەرتپە - توپىراق ءۇشىن كولي-تيتر - گرامىندا توپىراقتىڭ 1 ىشەك تاياقشاسى بولاتىن ەڭ از ماسساسى. 2. توزعان توپىراق پەن جەردى انىقتاۋعا ارنالعان دياگنوستيكالىق كريتەريلەر 1. جەردىڭ بۇزىلۋى. بۇزىلعان جەردىڭ دياگنوستيكالىق كريتەريلەرى مىنالار بولىپ تابىلادى: - جەر بەدەرىنىڭ مورفومەتريكالىق سيپاتتاماسى: - سالىستىرمالى تۇردە تابيعي جەر بەتىنىڭ تەرەڭدىگى نەمەسە بيىكتىگى (م); - جەر كەرتپەشىنىڭ ەڭىستىك بۇرىشى (گرادۋس); - جەردىڭ ليتولوگيالىق قۇرىلىسىنىڭ بۇزىلۋى: - 0-30 سم جانە 0-100 سم قاباتتا ورگانوگەندىك قابات پەن قاراشىرىندى قورىنىڭ قۋاتى بويىنشا قۇنارلى قابات پەن الەۋەتتى قۇنارلى جىنىستىڭ بولۋى; - جەر بەتىنىڭ بوتەن ۇيىندىلەرمەن جابىلۋى; جەر بەتى جانە جەر استى سۋلارىنىڭ سيپاتتاماسى: - جەر استى سۋىنىڭ دەڭگەيى (م); - سۋلاردىڭ مينەرالدانۋى (گ/ل); - سۋ جايىلۋىنىڭ ۇزاقتىعى (اي). 2. فيزيكالىق (ەگىنشىلىك) ازىپ-توزۋ. فيزيكالىق ازىپ-توزۋ مىناداي نەگىزگى كريتەريلەر بويىنشا باعالانادى: - گرانۋلومەتريالىق قۇرامى; - جىرتىلاتىن (قاراشىرىندى) توپىراق قاباتىنىڭ بىركەلكى تىعىزدىعى, گ/سم3 - تەكستۋرالىق (اگرەگاتىشىلىك) كەۋەكتىلىك, سم3/گ; - تۇراقتى قۇرىلىمدىق (جارىلىپ كەتكەنىن ەسەپتەمەگەندە, اگرەگاتارالىق) كەۋەكتىلىك, سم3/گ; توپىراقتىڭ جىرتىلاتىن (قاراشىرىندى) قاباتىنىڭ قۇرىلىمى: - اگرونوميالىق تۇرعىدان باعالى جانە سۋعا ءتوزىمدى اگرەگاتتاردىڭ بولۋى; - قۇرىلىمدىق بولىكتەردىڭ جاي-كۇيى مەن قاسيەتتەرى; توپىراقتىڭ سۋ-فيزيكالىق پارامەترلەرى: - سۋ وتكىزگىشتىگى جانە توپىراقتىڭ ءسۇزۋ كوەففيتسيەنتى (م/تاۋلىك); - نەگىزگى گيدرولوگيالىق كونستانتتارى (ۆز, نۆ) جانە اەراتسيانىڭ كەۋەكتىلىگى; - ءبورتۋى. 3. اگرارلىق توزۋ. توپىراقتىڭ مىناداي تەڭگەرىمدىلىك سيپاتتامالارى (ورگانيكالىق زاتتار, قورەكتىك ەلەمەنتتەر, كاتيوندى-انيوندى قۇرامى) اگرارلىق توزۋدىڭ دياگنوستيكالىق كريتەريلەرى بولىپ تابىلادى: - توپىراق بەيىنىندەگى قاراشىرىندى قورىنىڭ كەمۋى (ا+ۆ) باستاپقى مولشەردەن %; - باستاپقى رن مولشەردەن رن%; - فيزيكالىق باتپاقتىڭ كەمۋى (%); - قاراشىرىندىنىڭ ساپالىق قۇرامى; - نەگىزگى قورەكتەندىرۋ ەلەمەنتتەرىنىڭ جالپى قورىنىڭ ازايۋى; - قورەكتەندىرۋ ەلەمەنتتەرىنىڭ قوزعالمالى نىساندارىمەن وسىمدىكتەردىڭ قامتاماسىز ەتىلۋى; - كاتيوندىق الماسۋ سىيىمدىلىعى, توپىراقتىڭ نەگىزدەرمەن تولىعۋ دارەجەسى, سىڭىرىلگەن نەگىزدەردىڭ قۇرامى. اگرارلىق قۇنارسىزدانۋدىڭ قوسىمشا كريتەريلەرى مىنالار بولىپ تابىلادى: - لايلى فراكتسيانىڭ مينەرالوگيالىق قۇرامى; - بەلسەندى ميكروبتىق بيوماسسا دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى (ەسە سانى); - فيتوۋىتتىلىعى; - توپىراق فەرمەنتاتسيالىق بەلسەندىلىگىنىڭ تومەندەۋى; - توپىراق مەزوفاۋناسىنىڭ بيوماسساسى; - بيولوگيالىق ارتۇرلىلىكتىڭ ازايۋى (سيمپسون يندەكسى, نورمادان %); - شىمتەزەكتىڭ ءتۇزىلۋى (مم/جىل). 4. ەروزيا. ەروزيانى باعالاۋ ءۇشىن ستاتيكالىق نەمەسە ديناميكالىق كريتەريلەر پايدالانىلادى, مۇنىڭ سوڭعىسى توپىراق بەتىنىڭ دە لاندشافتىڭ دا جاي-كۇيىن كورسەتۋى مۇمكىن. 4.1. سۋ ەروزياسى. 1) جازىقتىق ەروزياسى جازىقتىق سۋ ەروزياسىنىڭ دياگنوستيكالىق كريتەريلەرى مىنالار بولىپ تابىلادى: - توپىراق بەيىنى قۋاتىنىڭ ازايۋى, (ا+ۆ) %; - توپىراق بەيىنىندە قاراشىرىندى قورىنىڭ ازايۋى (ا+ۆ), سول ورتاداعىنىڭ %; - توپىراقتىڭ ۇستىڭگى كوكجيەگىنىڭ گرانۋلومەتريالىق قۇرامىنىڭ وزگەرۋى; - توپىراق ماسساسىنىڭ جوعالۋى, ت/گا/جىل; - اشىق قالعان توپىراق تۇزەتىن جىنىستىڭ (س) نەمەسە توسەلىپ جاتقان جىنىستىڭ (D) كولەمى, جالپى كولەمنىڭ %-ى; - ەروزياعا ۇشىراعان توپىراق الاڭىنىڭ ۇلعايۋى, جىلىنا %; قوسىمشا قريتەريلەر مىنالار بولىپ تابىلادى: - قاراشىرىندى (جىرتىلاتىن جەر) كوكجيەك (سم) قۋاتتىڭ كەمۋى; - قۇنارلى زاتتار قورىنىڭ كەمۋى; - شايۋ جىلدامدىعى; - جەر بەتىنىڭ ەڭىستىگى جانە ەروزيالىق ۇدەرىستەر دامۋىنىڭ قاۋىپتىلىگى. 2) سىزىقتىق ەروزيا سىزىقتىق ەروزيانىڭ دياگنوستيكالىق كريتەريلەرى مىنالار بولىپ تابىلادى: - اۋماقتىڭ جىرالارمەن ءبولىنۋى (كم/كم2); - جەر بەتىنە قاتىستى العاندا سۋ شايىپ كەتكەن ورلاردىڭ تەرەڭدىگى, سم.; - توپىراق ماسساسىنىڭ جوعالۋى (ت/گا/جىل); - جاڭا جىرالاردىڭ پايدا بولۋى جانە بارلارىنىڭ ءوسۋى. قوسىمشا كريتەريلەر مىنالار بولىپ تابىلادى: - جىرانىڭ تەرەڭدىگى; - الاڭىنىڭ بىرلىگىنە كەلەتىن جىرا سانى; - الاڭىنىڭ بىرلىگىنە كەلەتىن جىرالاردىڭ جالپى الاڭى; - جىرالاردىڭ سۋ جيناۋ الاڭىنىڭ كەيبىر سيپاتتامالارى. 4.2. جەل ەروزياسى. سانامالانعاننان باسقا جەل ەروزياسىنىڭ دياگنوستيكالىق كريتەريلەرى مىنالار بولىپ تابىلادى: - قۇنارسىز قاباتتىڭ دەفلياتسيالىق ءۇيىندىسى, سم.; - جەر پايدالانۋدان شىعىپ قالعان القاپتاردىڭ الاڭى (تابيعي القاپتاردا وسىمدىكتەر وسپەي قالعان), جالپى الاڭىنىڭ %; - جايىلىمدىق وسىمدىكتەردىڭ پروەكتيۆتى جاۋىپ قالۋى, ايماقتىق الاڭىنىڭ %; - ازىپ-توزعان جايىلىمدار الاڭىنىڭ ءوسۋ جىلدامدىعى, جىلىنا %; - قوزعالمالى قۇم الاڭى, جالپى الاڭىنىڭ %; - قوزعالمالى قۇم الاڭىنىڭ ارتۋى, جىلىنا %; قوسىمشا پارامەترلەردىڭ اراسىندا مىناداي كريتەريلەر پايدالانىلادى: - دەفلياتسيانىڭ ۇدەمەلىلىگى نەمەسە دەفلياتسيانىڭ جىلدامدىعى; - «ا+ۆ قاراشىرىندى شەگى قۋاتىنىڭ كەمۋى»; - گرانۋلومەتريالىق قۇرامنىڭ جەڭىلدەۋى; - ءشوپ قالىڭدىعى مەن ەگىستىڭ سيرەۋ دارەجەسى. 5. تۇزدانۋ. تۇزدانۋ دارەجەسىنىڭ نەگىزگى كريتەريلەرى مىنالار بولىپ تابىلادى: - ۇستىڭگى قۇنارلى قاباتتاعى ۋىتتى تۇزداردىڭ قۇرامى (%); - ۋىتتى سىلتىلىكتىڭ ۇلعايۋى (تۇزدانۋدىڭ بەيتاراپ تيپىنەن ءسىلتى تيپىنە اۋىسقان كەزدە), مگ-ەكۆ/100 گ. توپىراققا; - تۇزدالعان جەر الاڭىنىڭ ارتۋى, جىلىنا %; - ورتانىڭ رەاكتسياسى (تۇز جانە سۋ سىعىندىسىنداعى رن). قوسىمشا كريتەريلەر رەتىندە جەر استى سۋلارىنىڭ دەڭگەيى مەن مينەرالدانۋى تۋرالى دەرەكتەر پايدالانىلادى. 6. سورتاڭدانۋ. سورتاڭدانۋدىڭ نەگىزگى كريتەريلەرى مىنالار بولىپ تابىلادى: - الماساتىن ناتري قۇرامىنىڭ ارتۋى (كاتيوندى الماسۋ سىيىمدىلىعىنان (كاس) %-بەن); - الماساتىن ماگني قۇرامىنىڭ ارتۋى (كاس) %-بەن); - ورتانىڭ رەاكتسياسى (رن). توپىراقتىڭ فيزيكالىق قاسيەتتەرى جانە اسىرەسە توپىراق قۇرىلىمىنىڭ سورتاڭدانۋىنىڭ قوسىمشا كريتەريلەرى بولىپ تابىلادى. 7. باتپاقتانۋ. دياگنوستيكالىق كريتەريلەر مىنالار بولىپ تابىلادى: - توپىراق سۋلارىنىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋ, م; - سۋ جايىلۋىنىڭ ۇزاقتىعى (اي); - توپىراق سۋلارىنىڭ مينەرالدانۋى (گ/دم3); قوسىمشا بەيىننىڭ (گيدرومورفيزم بەلگىلەرى) مورفولوگيالىق قۇرىلىسىنىڭ سيپاتتامالارى پايدالانىلۋى مۇمكىن. 3. توپىراق جانە جەردىڭ توزۋ دارەجەسىن بەلگىلەۋ كريتەريلەرى كورسەتكىشتەر توزۋ دەڭگەيى (وتە ءالسىز) ء(السىز) (ورتاشا) (كوتەرىل-گەن) (جوعا-رى) 1 2 3 4 5 6 ابيوتيكالىق ءۇيىندىنىڭ قۋاتى, سم <2 2-10 11-20 21-40 >40 بەتكى قاباتىنا قاتىستى (تۇتاستىعى بۇزىلماعان) ويىلۋ تەرەڭدىگى (سم) <20 20-40 41-100 101- 200 >200 فيزيكالىق ساز مولشەرىنىڭ شاماعا ازايۋى, باستاپقىدان %* <5 5-15 16-25 26-32 >32 توپىراقتىڭ جىرتىلاتىن قاباتى تۇتاستىعىنىڭ تەڭ سالماقتى تىعىزدىعىنىڭ ارتۋى, باستاپقى مولشەردەن %* <10 10-20 21-30 31-40 >40 تۇراقتى قۇرىلىمدىق (جارىلۋدى ەسەپكە الماعاندا, اگرەگاتارالىق) كەۋەكتىلىك, سم3/گ >0,2 0,11 -0,2 0,06- 0,1 0,02 -0,05 <0,02 تەكستۋرالىق كەۋەكتىلىك (اگرەگاتىشىلىك), سم3/گ >0,3 0,26 -0,3 0,2- 0,25 0,17 -0,19 <0,17 ءسۇزۋ كوەففيتسەنتى, م/تاۋلىك >1,0 0,3- 1,0 0,1- 0,3 0,01 -0,1 <0,01 تاستاقتىلىعى, جامىلعىنىڭ %-ى <5 5-15 16-35 36-70 >70 توپىراقتىق بەيىنى قۋاتىنىڭ تومەندەۋى (ا+ۆ), باستاپقىدان %* <3 3-25 26-50 41-60 >60 توپىراق بەيىنىندە قاراشىرىندى شەگى قۋاتىنىڭ ازايۋى (ا+ۆ), باستاپقىدان %* <10 10-20 21-40 41-60 >60 ميكروەلەمەنتتەر (مn, سو, مو, ۆ, سu, عە, Zn) قۇرامىنىڭ ازايۋى, قامتاماسىز ەتىلۋىنىڭ ورتاشا دارەجەسىنەن % <10 10-20 21-40 41-80 >80 جىلجىمالى فوسفور قۇرامىنىڭ ازايۋى, قامتاماسىز ەتىلۋىنىڭ ورتاشا دارەجەسىنەن % <10 10-20 21-40 41-80 >80 الماساتىن كالي قۇرامىنىڭ ازايۋى, قامتاماسىز ەتىلۋىنىڭ ورتاشا دارەجەسىنەن % <10 10-20 21-40 41-80 >80 توپىراق ورتاسىنداعى رن-تىڭ وزگەرۋى, ورتاشا كورسەتكىشتەن % <10 10-15 16-20 21-25 >25 توپىراق ماسساسىنىڭ شىعىنى ت/گا/جىل <5 5-25 26-100 101- 200 >200 اشىلعان توپىراق تۇزەتىن جىنىستىڭ (س) نەمەسە توسەمە جىنىستىڭ (D) الاڭى, جالپى الاڭنان % 0-2 3-5 6-10 11-25 >25 ەروزياعا ۇشىراعان توپىراق الاڭىنىڭ ۇلعايۋى, جىلىنا % <0,5 0,5- 1,0 1,1- 2,0 2,1 -5,0 >5,0 بەتكى قاباتقا قاتىستى شايىلۋ جانە سۋ قازۋىنىڭ تەرەڭدىگى, سم <20 20-40 41-100 101- 200 >200 اۋماقتىڭ جىرالارمەن ءبولىنۋى, كم/كم2 <0,1 0,1- 0,3 0,4- 0,7 0,8- 2,5 >2,5 قۇنارسىز قاباتتىڭ دەفلياتسيالىق ءۇيىندىسى, سم <2 2-10 11-20 21-40 >40 جەردى پايدالانۋدان شىعارىلعان تابيعي القاپتاردىڭ الاڭى (وسىمدىك وسپەگەن), جالپى الاڭنان % <10 10-30 31-50 51-70 >70 جايىلىمدىق وسىمدىكتىڭ جوبالىق جامىلعىسى, ايماقتىقتان % >90 71-90 51-70 11-50 <10 توزعان جايىلىمدار الاڭىنىڭ ۇلعايۋ جىلدامدىعى, جىلىنا % <0,25 0,25 -1,0 1,1- 3,0 3,1- 5,0 >5 جىلجىمالى قۇمدار الاڭى, جالپى الاڭنان % 0-2 3-5 6-15 16-25 >25 جىلجىمالى قۇمدار الاڭىنىڭ ۇلعايۋى, جىلىنا % <0,25 0,25 -1,0 1,1- 2,0 2,1- 4,0 >4 جوعارعى قۇنارلى قاباتتاعى ۋىتتى تۇزدار سوماسىنىڭ قۇرامى (%): -سودانىڭ قاتىسۋىمەن <01 0,1- 0,2 0,21- 0,3 0,31 -0,5 >0,5 -تۇزدانۋدىڭ سۋلفاتتى, ءحلوريدتى-سۋلفاتتى ءتيپى كەزىندە <0,3 0,3-0,6 0,61-1,0 1,1-2,0 >2,0 -تۇزدانۋدىڭ ءحلوريدتى, سۋلفاتتى-ءحلوريدتى ءتيپى كەزىندە <0,2 0,2-0,5 0,51-0,7 0,71-1,0 >1,0 -تۇزدانۋدىڭ سودالى, ءحلوريدتى-سودالى, سۋلفاتتى-سودالى, سودالى- سۋلفاتتى, سودالى-ءحلوريدتى ءتيپى كەزىندە <0,1 0,1-0,4 0,41-0,6 0,61-0,8 >0,8 -تۇزدانۋدىڭ باسقا تۇرلەرى ءۇشىن <0,1 0,25 0,26- 0,5 0,51 -0,8 >0,8 ۋىتتى سىلتىلىكتىڭ ارتۋى (تۇزدانۋدىڭ بەيتاراپ تيپىنەن ءسىلتى تيپىنە اۋىسقان كەزدە), مگ-ەكۆ/100 گ توپىراققا <0,7 0,7-1,0 1,1-1,6 1,7-2,0 >2,0 تۇزدانعان توپىراق الاڭىنىڭ ارتۋى, جىلىنا % 0-0,5 0,5-1,0 1,1-2,0 2,1-5,0 >5,0 الماسۋ ناتري قۇرامىنىڭ ارتۋى (كاس-تان %-بەن): - قۇرامىندا < 1% ءناتريى بار توپىراق ءۇشىن - باسقا توپىراق ءۇشىن <1 <5 1-3 5-10 3-7 10-15 7-10 15-20 >10 >20 الماساتىن ماگني قۇرامىنىڭ ارتۋى (كاس-تان %) <40 40-50 51-60 61-70 >70 3 گ/دم3, م دەيىن مينەرالدانۋمەن جەر استى سۋلارى دەڭگەيىنىڭ جينالۋ تەرەڭدىگى, م - گۋميدتى ايماقتا <1,0 0,81-1,0 0,61-0,80 0,30-0,60 >0,30-0,60 - جارتىلاي شولەيتتى, شولەيتتى ايماقتاردا <3 3,0-2,0 1,99-1,5 1,49-1,0 >1,0 - دالالىق ايماقتا >4 3,1- 4,0 2,1- 3,0 1,0- 2,0 <1,0 مينەرالدانعان (>3 گ/ل) جەر استىنداعى سۋلار دەڭگەيىنىڭ جاتۋ تەرەڭدىگى, م >7 5-7 5-3 3-2 <2 سۋ باسۋ ۇزاقتىعى (بەتكى ىلعالدانۋ), اي <3 3-6 6-12 12-18 >18 *ەسكەرتپە - باستاپقى رەتىندە جۇتاڭدانباعان ۇقساس جەردىڭ جاي-كۇيى (نولدىك جۇتاڭدانۋ دارەجەسى) قابىلدانادى. بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە 2015 جىلعى 29 ساۋىردە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق كەسىمدەردى مەملەكەتتىك تىركەۋدىڭ تىزىلىمىنە №10887 بولىپ ەنگىزىلدى.