الداعى باسىمدىقتار ايقىن

بۇگىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى VI سايلانىمىنىڭ  ەكىنشى سەسسياسى ءوز جۇمىسىن باستايدى. پارلامەنت ءوزىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – زاڭ شىعارۋدان باسقا ەلدەگى دەموكراتيا ۇدەرىسىنىڭ قاي دەڭگەيدە ەكەندىگىن كورسەتەتىن ايناسى ىسپەتتەس. ونىڭ جۇمىسىنىڭ بارىنشا اشىق, بارىنشا ءمولدىر, جاريالانىمدى بولۋىن سايلاۋشىلاردىڭ تالاپ ەتۋگە دە قاقى بار. ويتكەنى شىعارىلاتىن زاڭدار – ەل ءومىرىنىڭ جاقسىلىققا وزگەرۋىنە ىقپال ەتەتىن باستى قۇجاتتار. سوندىقتان ءاربىر ازامات ولاردىڭ ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك تۇرعىدان ەل مۇددەسىن جاقتاۋىن تىلەيدى. اسىرەسە جاڭادان سايلانعان ءما­جىلىس دەپۋتاتتارىنا دەگەن ءۇمىت زور. ۇسىنىلعان زاڭ جوباسىن العاش­قى بولىپ ماقۇلداپ, بارىنشا جەتىل­دىرۋگە ءتيىستى پالاتا وسى بولعان­دىق­تان ەل نازارى كوبىنەسە سوعان اۋىپ, بار ءۇمىتىن سوعان ارتادى. ەسكە سالا كەتەتىن بولساق, التىن­شى شاقىرىلىمنىڭ سايلاۋى ءۇستى­مىزدەگى جىلدىڭ 20 ناۋرىزىندا ءوتتى. وندا پارلامەنتكە ءوتۋ تابال­دىرىعىن (7 پايىزدىق داۋىس ۇلەسى) سايلاۋعا تۇسكەن التى پارتيانىڭ ۇشەۋى ەڭسەرىپ, ءماجىلىس قۇرامىنا كىردى. سونىڭ ىشىندە «نۇر وتان» پارتياسى – 82,2%; قازاقستاننىڭ «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى – 7,18%; قازاقستان كوممۋنيستىك حا­لىق پارتياسى (قكحپ) – 7,14% داۋىس ۇلەسىن جيناپ, پارتيالىق ءتىزى­م بويىنشا «نۇر وتاننان» – 84, «اق جولدان» – 7 جانە قكحپ-دان 7 ادام دەپۋتاتتىققا ءوتتى. ال 9 دەپۋتات قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنان سايلاندى. التىنشى سايلانعان ءماجى­لىس قۇرامىنا الدىڭعى شاقىرى­لىم­نىڭ 43 دەپۋتاتى ەندى. بار­لىق دە­پۋ­تاتتار سانى 107 بولعان­دىق­تان دەپۋ­تات­تىق كورپۋس 60%-عا جاڭار­دى. ءماجىلىستىڭ جاڭا قۇرا­مىن­دا ەر­لەر 78 (73%), ايەلدەر – 29 (27%) ادام. دەپۋتاتتاردىڭ ورتاشا جاسى – 55, سونىڭ ىشىندە 40 جاسقا دەيىن­گىلەر – 7, 40-تان 60-قا جاسقا دەيىن­گى­لەر – 77 جانە 60 جاستان اسقاندار – 23 دەپۋتات. شاقىرىلىمنىڭ العاشقى ءۇش ايىندا ءماجىلىس توراعاسى قىزمەتىن باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ اتقارعان, ال العاشقى سەسسيا ءوز جۇمىسىن اياق­تار الدىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇسىنىسىمەن ءتور­اعا بولىپ بەلگىلى مەملەكەت قاي­رات­­­كەرى نۇرلان نىعماتۋلين ساي­­­لان­دى. ول بۇعان دەيىن دە بە­سىن­­شى سايلانعان پارلامەنت م­ا­جى­­ل­ى­سى­نىڭ توراعاسى قىزمەتىن 2012-2014 جىل­­دارى اتقارعان بولا­ت­ىن. ودان ءارى ەكى جىل اتقارعان پرەزي­­دەنت اكىم­شىلىگىنىڭ باسشىسى قىز­مەتى­نەن قايتا ورالىپ, التىنشى ش­اقى­رىلىمنىڭ توراعاسى بولىپ ساي­لانعاندا, كوپتەگەن دەپۋتات­­تار ونىڭ سول كەزدەگى ىسكەرلىگىن, با­­­تىل شەشىمدەرىن اۋىزعا ال­عان ەدى. ءبىز, باق وكىلدەرى دە نۇر­لان زاي­رول­لا ۇلىنىڭ دەمو­كرا­تيا­­لىق قۇن­دىلىقتاردى قات­تى باعا­لاي­تى­نىن, پارلامەنت جۇمى­سى­نىڭ اشىق ءارى ءمولدىر بولۋىن جاق­تاي­­تىنىنا كۋا بولعانبىز. جاڭا سەس­سيانىڭ جۇمىسى الدىنداعى وي­لارى­مەن ءبولىسۋدى سۇراعان «ۆلاست» ين­تەرنەت جۋرنالىنىڭ ءتىلشىسى ي.سەۆوستيانوۆاعا بەرگەن جاۋابىندا ول: «قوعام الدىندا تۇرعان جانە ولاردى پارلامەنت شەشۋگە ءتيىستى بارلىق ماسەلە­لەر بويىنشا كەڭ اۋقىمداعى ارىپتەستىك ورناتۋدى مەن ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەت دەپ بىلەمىن. بۇگىن ءماجىلىستى ەلدەگى بارلىق قوعام­­­دىق جانە ساياسي كۇشتەردىڭ, سونىڭ ىشىندە پارلامەنت قاتارىنا وتپەگەن ساياسي پارتيالاردىڭ, ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, كاسىپ­وداق­تاردىڭ قوعام­داعى بارلىق ماڭىز­دى ماسە­لەلەر بويىنشا پىكىر الماسۋعا ءمۇم­كىندىك جاساي الاتىن ءتيىمدى ديا­لوگ الاڭىنا اينالدىرۋ كەرەك. كوپ پارتيالى پارلامەنتتىڭ فور­ماتى ءتۇرلى تالقىلاۋلارى, ءپى­كىر­سايىستارى, دەباتتار مەن كەلىس­سوزدەرى بولاتىن بەلسەندى ساياسي ديالوگتاردى قولداۋ ەكەنىن ءتۇسىنۋ كەرەك», دەدى. ەگەر ءماجىلىس وسىنداي ساپاعا كوتەرىلە السا, ول شىن مانىندەگى دەموكراتيالىق پارلامەنتتەردىڭ وزىق ۇلگىسىنىڭ ءبىرى بولارى ءسوزسىز. ءماجىلىستىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنا قاراعاندا, الداعى ۋاقىتشا كوميتەتتەردەگى تالقى­لاۋ­لارعا, جۇمىس توپتارىنىڭ وتى­رىس­تارىنا دەيىن باق وكىلدەرى جىبە­رىلىپ, ءتىپتى سالىستىرمالى كەستە­لەر­مەن دە تانىسۋعا رۇقسات بەرىلەتىن بولادى. الداعى جوسپارلار تۋرالى سۇرا­عان جوعارىدا ايتىلعان ءتىلشى­نىڭ سۇراعىنا سپيكەر: «الداعى جوس­پار دەگەنىمىز بارىنشا قارا­پايىم دەۋگە بولادى. ول – دەپۋ­تات كورپۋسىنداعى بارلىق ءارىپ­تەس­­تەرىمىزبەن بىرگە مەملەكەت باس­شى­سى الدىمىزعا قويعان مىندەت­تەردى تيىمدىلىكپەن ورىنداۋ ءۇشىن بار­لىق كۇشىمىزدى سالىپ جۇمىس ىستەۋ. ول ءۇشىن پرەزيدەنتتىڭ پار­لا­­مەنت سەسسياسىنىڭ جۇمىسىن اش­­قا­­نىندا, قازاقستان حالقىنا ار­­نا­­عان جولداۋلارىندا جانە باس­قا سوزدەرىندە زاڭ شىعارۋ ماسە­لە­لەرى­نە قاتىستى ايتىلعان بار­لىق تاپسىرمالارىن ساراپ­تادىق. ساراپ­تاۋ بارىسىندا نە ورىندالىپ, نە ورىن­دالماي جاتقانىن انى­قتادىق. سونىمەن قاتار زاڭ شىعارۋ ماسە­لەلەرىن ءتيىمدى جۇرگىزۋگە قول­بايلاۋ بولىپ جۇرگەن ماسەلەلەر دە انىقتالدى. ول ءۇشىن جازعى كەزەڭ­دى بەلسەندى پايدالانىپ, ساي­لاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر ءوت­كىز­دىك, ۇكىمەتتەن, جەرگىلىكتى اكىم­دەردەن, ساياسي پارتيالاردان, ءىرى ۇەۇ-دان كونسۋلتاتسيالار ال­دىق. وسى كونسۋلتاتسيالاردىڭ قورى­­تىندىسى بويىنشا بىرلەس­كەن جۇمىستارىمىزدىڭ باسىم­دىق­تارى ايقىندالدى. ءسويتىپ كۇزگى سەس­سياعا ءبىز ءجىتى دايىندالىپ كەلىپ وتىرمىز, قارالاتىن زاڭ جوبا­لارىنىڭ پورتفەلى دايىن», دەپ جاۋاپ بەرگەن نۇرلان زايروللا ۇلى. ال التىنشى سەسسيادا قارالا­تىنداردىڭ قاتارىندا تەرروريزم مەن ەكسترەميزمگە قارسى ارەكەتتەر جاساۋدى, ميگراتسيانى رەتتەۋدى, حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ مەن الەۋمەتتىك-ەڭبەك قاتىناستارىن قاراستىرۋدى جانە ت.ب. كوزدەيتىن زاڭ جوبالارى بار. سونداي-اق ەكو­لوگيا مەن كولىك ماسەلەلەرىنە قا­تى­ستى دەپۋتاتتاردىڭ ءوز باستا­ما­شىلدىعىمەن ازىرلەنگەن زاڭ جوبالارى دا سەسسيانىڭ كۇن ءتارتى­بىنە ەنگىزىلمەك. تىلشىگە بەرگەن سۇحباتىن­دا نۇر­لان نىعماتۋلين فران­تسياداعى, بەلگياداعى, تۇركيا مەن رەسەيدەگى جانە ءوزىمىزدىڭ ەل­دەگى ءتۇرلى رادي­كال­دىق ءدىني تەرىس اعىمداردىڭ تەررو­ريستىك بەل­سەندىلىگىنە وكىنىش ءبىل­دىرە وتى­رىپ, ولاردى قۇرىقتاۋ ماق­ساتىمەن زاڭنامانى جاڭعىرتۋ قاجەتتىگى تۋىپ تۇرعانىن دا اتاپ وتكەن. «سوڭعى كەزدەگى وقيعالار تەرروريزم ءۇشىن ەشقانداي شەكارا جوق ەكەنىن جانە ولاردىڭ ۇلت­تار مەن دىندەرگە ەشقانداي قاتىس­سىز جالپى ادامزات وركەنيەتىنە قاتەر ەكەنىن كورسەتتى», دەدى ول. سون­دىقتان دا ولاردىڭ ارەكەت­تەرىنە قاتاڭ تىيىم سالىنۋى زاڭدى ەكەن­دىگى ءسوزسىز عوي. ءسويتىپ جاڭا سەسسيا بۇگىن ءوزى­نىڭ العاشقى جۇمىس كۇنىن باس­تايدى. ىسكە ءسات دەيمىز. جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»