ءبىز ەلباسىمەن بىرگەمىز

ەلىمىزدىڭ جىل باسىندا كۇ­تەر ەڭ ماڭىزدى جاڭالىعى – ەل­باسىنىڭ حالىققا جولداۋى. سەبەبى, كەز كەلگەن ەل بولا­شا­عىنىڭ جارقىن بولۋىن ارمان­دايدى, اتار تاڭعا سەنىممەن, ۇلكەن ۇمىتپەن قارايدى. قازىرگى ۋاقىتتا الەمدە ءتۇرلى تەحنوگەندىك اپاتتار, كاتاكليزمالار ورىن الىپ جاتقاندا حالىقتىڭ جارقىن بولاشاقتى, بەيبىت ءومىر­دى اڭساۋى زاڭدى قۇبىلىس. مىنە, وسىنداي كەزەڭدە ەل باس­قارعان باسشىنىڭ اۋزىنان شىق­قان ءاربىر ءسوزىن ءجىتى قاداعالاپ, ساراپتان وتكىزىپ وتىرۋ داعدىلى ادەتكە اينالىپ كەتكەندەي. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قا­لايمىز» دەپ اتالاتىن بيىلعى جولداۋى كوڭىلدەگى كۇماندى سەيىلتكەندەي, جۇرەككە بەرىك سەنىم ۇيالاتقانداي اسەر ەتتى. اسىرەسە, مەملەكەتتىك تىلگە قاتىستى «ءبىز مەملەكەتتىك قىزمەتتە, باسقارۋ جۇيەسىندە انا تىلىمىزگە ءوتۋىمىز كەرەك», دەگەن ەلباسىنىڭ ءسوزىن ەل تىزگىنىن ۇستاپ وتىرعاندار شىن مانىندە ورىنداسا, ءبىزدىڭ قوعام ارمانداپ جۇرگەن كۇن ەلەس بولماي, شىندىققا اينالار ەدى. تىلدەردى قولدانۋ مەن دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدار­لاما­سىنىڭ نەگىزگى ماقساتىنىڭ ءبىرى «دامىعان ءتىل مادەنيەتى – زيالى ۇلتتىڭ كۇش-قۋاتى» دەپ اتالۋى تەگىن ەمەس. مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتىپ, ونىڭ كوممۋنيكاتيۆتىك قىزمەتى نىعايۋدا. مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋ, تىرشىلىك قىز­مەتى­نىڭ بارلىق سالاسىنا قولدا­نۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدىڭ ادىستەمەسىن جەتىلدىرۋ قاجەت. ول ءۇشىن بالاباقشا-مەكتەپ-ورتا ارناۋلى وقۋ ورنى-جوعارى وقۋ ورنى-جو­عارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ-ءبىلىم جەتىلدىرۋ ورىن­دا­رىن­داعى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ وقى­تىلۋىن جۇيەلەپ ءتۇزىپ الۋ كەرەك, ولاردىڭ ءوزارا ساباقتاس­تىعىن ساقتاۋ كەرەك. ياعني, مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدىڭ ينفرا­قۇرىلىمىن دامىتۋ كەزەك كۇت­تىر­مەيتىن ماسەلە. سونان كەيىن مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋ ءۇردىسىن جانداندىرۋ, مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتاتىن ۇزدىك وقىتۋشىلار­دىڭ تاجىريبەلەرىن تاراتۋ, ولار­عا ارنايى ءتىل پورتالدارىن اشۋ, ت.ب. جۇمىستار ۇزدىكسىز جۇرگى­زىلىپ وتىرسا, جاۋىر بولعان ءتىل ماسەلەسى ءبىر ارناعا تۇسەر ەدى دەپ ويلايمىز. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ ءوز جولداۋىندا ءبىلىم سالاسىنا ار­نايى توقتالدى. «الەم مەم­لە­كەتتەرىنىڭ رەيتينگىسى بويىنشا 110 ەلدىڭ اراسىندا 50-ءشى ورىن­عا يە بولدىق. ءسويتىپ, ەلىمىز ءبىلىم بەرۋ سالاسى بويىنشا 129 ەلدىڭ اراسىندا قۋاتتى كوش­باس­تاۋشى ەلگە اينالدى», دەپ ەرەكشە اتاپ ءوتتى. قازىر عىلىم مەن ءبىلىم باسەكەلەستىگى ءجۇرىپ جات­قان كەزەڭ. عىلىم مەن تەحني­كاسى دامىعان ەل – الدىڭعى قاتارلى وزىق ەل. قازىر الەمدى قازبا بايلىعىنىڭ كوپتىگىمەن تاڭداندىرا المايسىڭ, عالىم­دار­دىڭ اشقان يننوۆاتسيالىق جاڭالىعى سەنساتسيا تۋدىراتىن زامان. سول سەبەپتى, ەلباسى جو­عارى وقۋ ورىندارىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا اينال­دى­رۋ, عىلىممەن ناقتى اينالىسۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتىپ ءوتتى. 2020 جىلى ەكى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ الەمدىك رەيتينگىدەن ورىن الۋ­ىن تاپسىردى. بۇل تاپسىرمالار­دىڭ بارلىعى دا بولاشاعى­مىزدىڭ جارقىن بولۋىنا كەپىلدىك بەرەدى. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ دەن­ساۋلىق ساقتاۋ سالاسى بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان وڭ وزگەرىس­تەر­دى دە اتاپ كەتتى. سوڭعى جىل­دارى سالىنعان 159 مەديتسينا ورتالىقتارىنىڭ حالىققا قىز­مەت ەتىپ جاتقانى, تۋ كورسەت­كىشىنىڭ 25%-عا ارتقانى, ءولىم-ءجىتىمنىڭ 11%-عا تومەندەگەنى, تابيعي ءوسىمنىڭ 11,7%-عا ارتقا­نى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ جان­دانعانىن كورسەتەدى. 2015 جىلعا اۆياتسيالىق ۇشۋعا ارنال­عان ءتۇرلى كوپقىرلى, اەروموبيلدى قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان 16 تىكۇشاقتىڭ جوسپارلانۋى حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ­عا ۇلكەن قولداۋ بولارى انىق. وسىلايشا ادامنىڭ ءومىر جا­سىنىڭ ۇزاقتىعىن 70-تەن 72-گە جەتكىزۋ, سالاماتتى ءومىر ءسۇرۋ سالتىن جەتىلدىرۋ مەديتسينا سالاسىنداعى ماڭىزدى ماسەلە بولىپ وتىر. قورىتا كەلگەندە, ۇلت كوش­باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «بو­لاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالاي­مىز» جولداۋىن تۇركسىب اۋدان­دىق «قازاق ءتىلى قوعامى» زور ىقىلاسپەن قولدايدى, قۋاتتاي­دى. ءبىز ەلباسىمەن, حالىقپەن بو­لاشاققا بىرگە بارامىز! ق.قۇرىمباەۆا, تۇركسىب اۋداندىق «قازاق ءتىلى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى. الماتى.