تاقتاداعى قارا تاڭبا قاشانعى تۇرماق؟

بيىل الاش قايراتكەرى ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولدى, ول يۋنەسكو شەڭبەرىندە اتالىپ وتىلمەك. دەمەك, الەمدىك قوعامداستىق تاراپىنان دا ەڭبەگى مويىندالعان تۇلعا. ءاليحان بوكەيحانوۆقا ارنالعان عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا قوستانايدا دا ءوتتى. وندا ءاليحانتانۋشى عالىمدار قوستاناي قالاسىنداعى ورتالىق كوشەلەردىڭ ءبىرىن ءاليحاننىڭ اتىنا بەرۋدى ۇسىندى. ءبىرتۋار قايراتكەرگە ارنال­عان عىلى­مي-پراكتيكالىق كون­فەرەنتسياعا قاتىسۋ­شىلاردىڭ ۇسىنىسى – ۇسىنىس-اق. ءتىپتى, الدىمەن ورتالىقتاعى تاريحي عيما­رات­تار­دىڭ ءبىرىنىڭ قابىرعاسىنا ءاليحان بوكەي­حانوۆتىڭ ءوڭىردىڭ العاشقى باسشىسى بولعانى ويىپ جازىلعان ەسكەرتكىش تاقتا ىلىنسە نەسى ايىپ؟ تاسقا قاشالعان ءسوز­دىڭ تاستاي سالماعى, وعان جۇرتتىڭ دا يمان­داي سەنىمى بولادى. ونىڭ تاربيەلىك, تانىم­دىق, پاتريوت­تىق ءمانى تەرەڭدەي تۇسەر ەدى. الايدا, «الدىمەن باردى باعالاي الدىق پا؟» دەگەن قيسىق سۇراق كولدەنەڭدەيدى. قوستاناي قالاسىنىڭ ورتا­لىعىندا 1916 جىلعى ۇلت-ازات­تىق كوتەرىلىسىنىڭ باتىرى امان­گەلدى يمانوۆ پەن جۇمىسشى, شارۋا جانە سولدات دەپۋتاتتارى قوستاناي ۋەز­دىك كەڭەسىنىڭ العاشقى توراعاسى لاۆرەن­تي تاراننىڭ ءوز اتتارىنداعى قاتار ءتۇس­كەن كوشەلەردە ولاردىڭ ەسكەرتكىش-بيۋس­تەرى ورنالاسقان, ەسكەرتكىش تاقتالار ءىلىن­گەن. باتىرعا كەڭەس وداعى كەزىندە ءىلىن­گەن سول تاقتادا تەك ورىس تىلىندە: «امان­گەل­دى يمانوۆ 1873-1919 گگ. لەگەن­­دار­نىي گەروي كازاحسكوگو نارودا. ودين يز رۋكو­ۆو­دي­تەلەي ناتسيونالنو-وسۆو­بو­دي­تەل­نوگو ۆوسستانيا 1916 گودا ۆ كازاح­ستانە. اك­تيۆ­نىي بورەتس زا ۋستانوۆلەنيە سو­ۆەت­سكوي ۆلاستي ۆ تۋرگايسكوم ۋەزدە. زۆەر­سكي ۋبيت الاشوردينتسامي 19 مايا 1919 گودا.» دەپ جازىل­عان. بيىل وڭىردە ۇلت-ازاتتىق كوتە­رى­ل­ىسىنىڭ 100 جىلدىعى مەن وبلىستىڭ قۇ­رىل­­عانىنا 80 جىل تولۋىنا دا قىزۋ دايىن­­دىق ءجۇرىپ جاتىر. تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىل­­دىعى تاعى بار. ال امانگەلدى باتىر­دى «الاش­ورداشىلاردىڭ ايۋاندىقپەن ولتىرگەنى» جا­زىلعان ەسكەرتكىش تاقتا 25 جىل بويى تاپجىلماي ءىلۋلى تۇر. تاۋەل­سىز­دىك جولىندا باسىن بايگەگە تىككەن الاش ارىس­تارىنىڭ «حالىق جاۋى» اتانىپ, ءسۇتتىڭ قايماعىنداي سىپىرىلىپ تاستال­عانى بىلاي تۇرسىن, سول ارداقتىلار اعاش اتقا مىنگىزىلگەن قىزىل ساياسات جىلدارى ىلىنگەن وسى تاقتانى شيرەك عاسىر بويى وبلىستاعى يدەولوگيا بوجىسىن ۇستا­عان باسشىلار دا, مادەنيەت سالاسىن باس­قار­عان كوك اتتىلار دا بايقامادى, كوزى كور­گەنمەن, كوڭىلىنە ىلگەن جوق. وعان ازامات­تىق قوعامنان قوزعاۋ سالعاندار دا بوي كورسەتە قويمادى. كوكتەمدە «نۇر وتان» پارتياسى جا­نىن­­داعى «ميراس» قوعامدىق كەڭەسىنىڭ ون­لاين وتىرىسى بولدى. سوندا پارلامەنت ءما­جى­لى­سىنىڭ دەپۋتاتى, بەل­گىلى قوعام قاي­رات­­كەرى قۋانىش سۇلتانوۆ تاۋەلسىزدىك, ءماڭ­گى­­لىك ەل يدەولوگياسى تۋرالى وي قوزعاي كەلىپ, جەرگىلىكتى مەم­لەكەتتىك قىزمەت­كەر­­لەر, اكىمدىك پەن قۇزىرلى ورگاندار تارا­­پى­­­نان تۇيمەدەي ماسەلەنىڭ بيۋرو­كرا­­تيا­­عا سالى­ناتىنىن, اسىرەسە, ادام­دار بويىندا مەم­لە­كەتشىلدىك سەزىم تۋعىزۋ, ۇلت­تىق قۇن­دى­لىقتاردى ارداقتاۋ­عا كەلگەندە سەنىكى, مەنىكى دەمەي كىرىسىپ كەتۋدىڭ جەت­پەي­تىنىن ايتىپ ەدى. كۇزگە قاراي اتالعان مەرە­كەنىڭ ءبارى تويلانادى, كيىز ءۇي تىگىلىپ, ات شاپتىرىپ, بالۋان كۇرەستىرىپ, جۇرت مارە-سارە بولىسىپ تار­قاي­دى. توي ءبىر-ەكى كۇندە زۋ ەتىپ وتە شىق­قان سوڭ, ءومىر قايتادان قال­پى­نا تۇسەدى. امانگەلدى كوشەسىنەن ءوت­كەن­دەر سۇر تاقتا­داعى «الاشورداشى­لار ايۋان­دىقپەن ءولتىر­گەن» دەگەن جازۋعا ءبىر قا­راپ قويىپ, «ە, باتىر­دىڭ اجالى قايدان بول­دى دەڭىز» دەپ سامارقاۋ وتە شىعار ما ەكەن؟ راسىندا, ءمارمار تاقتا تاپجىلماي تۇرا بەرەر مە ەكەن؟ سىلكىنبەيتىن سانامىز سەكىلدى... ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان» قوستاناي