«ءوز ءۇيىم» – ولەڭ توسەگىم!

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى مەن «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويعاننان كەيىن تاياۋداعى بولاشاقتا  شىمكەنتتىكتەردىڭ جايلى باسپانالارعا يە بولۋ مۇمكىندىگى تۋادى. بۇل ماڭىزدى قۇجاتقا وبلىس اكىمى بەيبىت اتامقۇلوۆ پەن «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق باسقارما توراعاسى ايباتىر جۇماعۇلوۆ قول قويدى. ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم «نۇرلى جول» ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلماق. ەندى وڭتۇستىك قازاقستاندا تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ بويىنشا قارجى ينستيتۋتى مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ جۇمىسى بەلسەندى بولا تۇسەدى. ب.اتامقۇلوۆ قول قويۋ بارىسىندا اتاپ وتكەنىندەي, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى ەلىمىزدەگى ەڭ كوپ حالىق تۇراتىن وڭىرلەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. سوندىقتان دا, مۇندا تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى وتكىر كۇيىندە تۇر. وبلىستا تۇتاس­تاي العاندا مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان باسپانا الۋ كەزەگىن­دە 34 مىڭ ازامات تۇر, ال شىم­كەنت قالاسىندا ءۇي الۋعا 20 مىڭ­نان استام تۇرعىن تىركەلگەن. سوعان قاراماستان وبلىس تۇرعىن ءۇيدى ىسكە قوسۋ بويىنشا الدىڭ­عى قاتاردا. جاقىندا تۇركىستان قال­ا­سىندا جاڭا شاعىن اۋدان بوي كوتەرمەك. سارىاعاشتا كوپ قا­باتتى ۇيلەر سالۋعا جەر تەلىمدەرى بولىنگەن. ماقتاارال اۋدانىندا دا ءۇي سالۋ ماسەلەسى شەشىلۋدە. ون­دا نەگىزىنەن حالىق تىعىز ورنا­لاس­قان. سونىمەن بىرگە, لەنگىر جانە شار­دارا قالالارىندا دا باسپا­ناعا قاجەتتىلىك ارتىپ تۇر. بادام اۋى­لىندا ەكى يندۋستريالىق ايماق سالىنۋدا. ونەركاسىپ ورىندارىن ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن دە شە­شۋ ويلاستىرىلىپ وتىر. ارىس قا­لاسىندا ءۇي سالۋعا جاڭا الاڭ­دار ءبولىنىپ, كەنتاۋ مەن تۇلكى­باس­تا ينفراقۇرىلىم قۇرىلۋدا. مەم­لەكەت باسشىسى شىمكەنت قالاسى­نىڭ حالقىن ءبىر ميلليون ادامعا جەتكىزۋ تاپسىرماسىن قويعانى بەلگىلى. سوعان وراي سوڭعى كەزدە شىم­قالادا قۇرىلىس قارقىنى وتە جوعارى. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى­مەن ىنتىماقتاستىق قالا جانە وبلىس باسشىلىعى ءۇشىن تۇر­عىن ءۇي قورىن ارتتىرۋ ءۇردىسىن جە­دەلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بىرقاتار تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرادى. ماسەلەن, 460 پاتەرلىك 11 تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن سالۋدى ۇيعارعان. بۇل باسپانا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ وقو بو­يىنشا دەپارتامەنتى مەن پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرىنە قولجەتىمدى باعامەن ۇسىنىلادى. ا.جۇماعۇلوۆ مۇنداي ىنتىماقتاستىق وتە ءتيىمدى بولاتىندىعىن اتاپ ءوتتى. وسىنداي تەتىكتى بانك الداعى كەزدە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنە تاراتۋدى نيەتتەنىپ وتىر. «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق-تىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى  فيليالى 2005 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. وسى ۋاقىت ىشىندە مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا جالپى الاڭى 256,6 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن 3 227 پاتەرلىك 126 تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. «ءوزىڭىز بىلەتىندەي, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ باسىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن اتاپ ءوتىپ, نەسيەلىك باسپانا قۇرىلىسىنا قوسىمشا 149 ميلليارد تەڭگە ءبولۋدى تاپسىرعان بولاتىن. قارجى قازىردىڭ وزىندە وڭىرلەرگە بولىنۋدە. ءبىز ءوز سالىمشىلارىمىزدىڭ اراسىندا سالىنعان ۇيلەردى ساتىپ, ءار ەكى جىل سايىن قارجى اينالىمىن قامتاماسىز ەتەمىز», – دەپ ءتۇسىندىردى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى باسقارماسى توراعاسى ايباتىر جۇماعۇلوۆ. وڭتۇستىك قازاقستاندا ۇلتتىق قوردان جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جەلىلەرى بويىنشا نەسيەلىك باسپانا قۇرىلىسىنا 4,4 ملرد. تەڭگە ءبولىندى. بۇل قارجىعا 558 پاتەرلىك 11 ءۇي تۇرعىزىلادى. تۇرعىن ءۇيدىڭ جالپى الاڭى 31,5 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايدى. بانك سالىمشىلارىنا 1 شارشى مەتر ءۇشىن 140 000 تەڭگە باعامەن ساتىلادى. ءوز كەزەگىندە «بايتەرەك دەۆەلوپمەنت» اق جەلىسىمەن 432 پاتەرلىك 6 ءۇي تۇرعىزىلادى, ولاردىڭ جالپى كولەمى 25 مىڭ شارشى مەتر­دەن استام بولادى. بۇل تۇرعىن ءۇيدى الەۋەتتى قونىستانۋشىلار 1 شارشى مەتر ءۇشىن 180 مىڭ تەڭگە باعامەن ساتىپ الادى. – 2016-2017 جىلدارى ءبىزدىڭ الدىمىزدا قازاقستان بويىنشا 691 مىڭ شارشى مەتر باسپانا سالۋ مىندەتى تۇر, – دەدى مەموراندۋمعا قول قويعاننان كەيىنگى وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا «بايتەرەك دەۆەلوپمەنت» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ادىلبەك ىسقاق. – جىل سوڭىنا دەيىن ءبىز 207 مىڭ شارشى مەتر باسپانانى پايدالانۋعا بەرۋدى جوس­پار­لاپ قويدىق. ونىڭ ىشىندە 110 مىڭ شارشى مەترى تۇرعىن ءۇي قۇرى­لىس جيناق بانكىنىڭ سالىمشى­لارىنا ارنالعان. ال 97 مىڭ شارشى مەترى جالعا بەرىلەدى. ول جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ تىزىمدەرىنە ساي كەزەكتە تۇرعان­دارعا بولىنەدى. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى جاڭا سالىمشىلاردى تارتۋ ءۇشىن بيىل تۇركىستاندا جانە سارىاعاشتا ءوزىنىڭ وكىلدىكتەرىن اشۋدى ۇيعارىپ وتىر. سونىڭ ارقاسىندا اتالعان اۋدانداردىڭ تۇرعىندارى وبلىس ورتالىعىنا بارماي-اق وزدەرىنىڭ تۇرعىلىقتى جەرلەرىندە تىكەلەي قۇجاتتارىن راسىمدەي الادى. مۇنداي في­ليال جەتىسايدا اشىلىپ, ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتتى. 2016 جىلعى 1 شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ 37 777 سالىمشىسى تىركەلگەن. ولاردىڭ جيناقتارىنىڭ جالپى كولەمى 19,2 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى. بانكتىڭ وڭىردەگى نەسيەلىك قورجىنى 12,5 ملرد. تەڭگەگە جەتتى. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ كومەگىمەن باسپانا ماسەلەسىن شەشۋگە تىلەك بىلدىرۋشىلەردىڭ سانى شىمكەنتتە وسە تۇسۋدە. سالىمشىلاردى تارتۋدى بەلسەندىرۋ قالانىڭ جاڭا اكىمشىلىك-تۇرعىن ءۇي اۋدانى – «شىمكەنت سيتي» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا قارجى ينستيتۋتىن قاتىستىرۋ ىقپال ەتەدى. اۋدان زاماناۋي ينفراقۇرىلىمىمەن, تۇرۋعا قولايلى جاعدايمەن جانە بيزنەس جۇرگىزۋگە بايلانىس­تى ەرەك­شەلەنبەك. سونداي-اق, قالا سالۋ مەن ساۋلەت ونەرىنىڭ ەڭ جوعا­رى ستاندارتىنا سايكەس كەلەدى. جوبا 2020 جىلعا دەيىن شىم­كەنت قا­لاسىن دامىتۋدىڭ تۇجىرىم­دا­ماسى شەڭبەرىندە ىسكە اسىرىلادى. «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق باس­قارما توراعاسى ا.جۇماعۇلوۆ «ءوز ءۇيىم» باعدارلاماسى اياسىندا مۇندا سالىنعان تۇرعىن ءۇيدى ساتۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن حابارلادى. ءسويتىپ, شىمكەنتتە قالا اكىمدىگى جانە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى ىنتىماقتاستىق تۋرالى ءتيىستى مەموراندۋمعا قول قويعاننان كەيىن جوبانىڭ باس­تالۋىنا جول اشىلدى. «ءوز ءۇيىم» باعدارلاماسى بانك سالىم­شىلارىنىڭ پاتەرلەردى الۋىنا تولىق جاعداي جاسالۋى­مەن تار­تىمدى بولاتىندىعى قۋانتادى. سونىمەن بىرگە, ولار ۆاليۋتا با­عامىنا قاراماستان تومەن باعامەن تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. باعدارلاماعا بانكتىڭ كەز كەلگەن كليەنتى قاتىسا الادى. بىراق, ءبىرىنشى كەزەكتە باسپانانى يەلىگىندە جىلجىمايتىن مۇلكى جوق سالىمشىلار ساتىپ الۋعا قۇقىلى. مارات اققۇل, «ەگەمەن قازاقستان»