قامباعا تۇسپەگەن ەگىندى بىزدىكى دەمە...

قوستاناي وبلىسىندا استىق جيناۋ ناۋقانىنا قىزۋ دايىندىق ءجۇرىپ جاتىر بيىل قوستانايدا ەگىننىڭ شىعىمى جاقسى. قىستا كوپ جىلدار بولماعان قالىڭ قار ءتۇستى. جاز جاڭبىرلى بولدى. بۇگىندە بىتىك ەگىن پىسۋگە بەت الدى. كەيبىر اۋدانداردا شىلدەنىڭ ەكىنشى ونكۇندىگىندە 2-3 ايلىق نورماداعى ىلعال ءتۇستى. جاڭبىردىڭ تىم جيىلەۋى القاپتاردا بيداي ساباعىنىڭ قارا كۇيەسى, سەپتوريوز سەكىلدى ساڭىراۋقۇلاق اۋرۋلارىنىڭ پايدا بولۋىنا سەبەپ بولدى. بۇل اۋرۋلار استىقتىڭ ساپاسىنا اسەر ەتەتىنى بەلگىلى. ادىستەمەلىك ورتالىقتىڭ ماماندارى كۇن سايىن القاپتارعا باقىلاۋ-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىر. ازىرگە وبلىس بويىنشا 470 مىڭ گەكتاردان اسا القاپ ساڭىراۋقۇلاق اۋرۋلارىمەن زاقىمدانعان. – اۋرۋعا شالدىققان القاپتىڭ 65 پايىزى وڭدەلدى. وراق تۇسكەنشە بۇل كولەم 470 مىڭ ەمەس, 600-700 مىڭ گەكتار بولۋى دا مۇمكىن. تولاسسىز جاۋعان جاڭبىردان وبلىس­تىڭ ورتالىق جانە سولتۇستىك اۋداندارىنداعى ەگىس القاپتارى زارداپ شەگۋدە. سوندىقتان اۋدان اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارىن, اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ عالىمدارىن, تاجىريبەلى شارۋاشىلىق جەتەك­شىلەرىن جيناپ, استىقتى ساقتاپ قالۋدىڭ جانە ونى جيناۋ ناۋقانىنا ناقتى ءىس-قيمىل جوسپارىن جاساۋدى ءجون كوردىك, – دەدى وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ باسقوسۋدا. وسىمدىك قورعاۋ جانە كارانتين قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى ايگۇل ولەينيك ءداندى داقىلدار اۋرۋلارىنا قارسى وڭىردە جۇمىستار ۇزبەي جۇرگىزىلەتىندىگىن جانە ديقاندار ءۇشىن ۇنەمى كەڭەستەر بەرىلىپ وتىراتىندىعىن ايتتى. – سوڭعى ءۇش جىلدا ءداندى داقىلدار اۋرۋلارىنىڭ تۇتاس كەشەنى, ياعني سەپتوريوز جانە استىق ساباعى قارا كۇيەسى اۋرۋلارىنىڭ تەز جايىلىپ, بەلەڭ الىپ كەتەتىندىگى بايقالادى. مۇنىڭ الدىن الماسا بولمايدى, دەپ ەسكەرتتى عالىم. سونىمەن قاتار, وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ ادىستەمەلىك ورتالىعى بيداي القاپ­تارىنىڭ زاقىمدانۋ كولەمىن ناقتى انىقتاپ, وسى اۋرۋلارعا قارسى مونيتورينگ جۇرگىزۋى جانە تۇقىمدى وڭدەگەندە وسى ماسەلەنى دە ەسكەرۋى ءتيىس ەكەندىگىن ايتتى. باسقوسۋدا تاجىريبەلى شارۋا­شى­لىق باسشىلارى جاۋىن-شاشىندى جىلدارى جيىن-تەرىن جۇمىسىنىڭ كۇردەلى بولاتىندىعىن, سوندىقتان وعان دايىندىق ماسەلەسىندە نەنى ەسكەرۋ كەرەكتىگىن ورتاعا سالدى. اۋىل شارۋاشىلىعىن مەحانيكالاندىرۋ جانە ەلەكترلەندىرۋ قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ۆلاديمير استافەۆ بيىلعى جيىن-تەرىن ناۋقانىنىڭ باستالۋ مەرزىمىنە, تەحنيكانىڭ دايىندىعى مەن جينالعان استىقتى ساقتاۋ قويمالارىنىڭ جاعدايىنا كوڭىل ءبولدى. وبلىستا استىق جيناۋ ناۋقانىنا 75 مىڭ توننا جانار-جاعارماي ءبولىندى, ديقاندار ءۇشىن ونىڭ ءبىر ءليترىنىڭ باعاسى 96 تەڭگە بولادى. ماشينا-تراكتور پار­كىنىڭ 95 پايىزى ساقاداي-ساي تۇر. كۇزدە استىق القاپتارىنا 11 مىڭ كومباين شىعادى, ونىڭ 3 مىڭى جوعارى ءونىمدى وزىق تەحنيكالار. بيىل استىق ساقتالاتىن قويمالارعا 7,2 ميلليون توننا ءدان قۇيۋعا مۇمكىندىك بار. وتكەن جىلدارعى جاۋىندى كۇزدەردىڭ تاجىريبەسى ديقاندارعا استىق كەپ­تىرەتىن قۇرالداردى قاجەتىنشە دايىن­داۋ كەرەكتىگىن ەسكە سالىپ وتىر. قازىر وبلىستا 278 استىق كەپتىرگىش بار, ولار تاۋلىگىنە 170 مىڭ توننا ءدان كەپتىرە الادى. القاپتاردا بىتىك ەگىن جايقالىپ تۇر. الايدا كوز تويعانمەن, ءدان قامباعا قۇيىلعانشا ونى قولدا بار دەۋگە بولمايدى. سوندىقتان وبلىس اكىمى اۋا رايى ەرەكشەلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, ءار اۋداندا تەحنيكانىڭ, ەلەۆاتورلاردىڭ دايىندىعى ءجونىن­دە ناقتى جوسپار بولۋىن قاتاڭ ەسكەرتتى. مول استىقتى شىعىنسىز جيناپ الۋ ءۇشىن ناۋقان كەزىندە قولدا بار مۇمكىندىكتىڭ بارلىعى دا قاراستىرىلادى.  ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان» قوستاناي وبلىسى