مىڭ ءبىر ماماندىق: تاڭداۋىڭ قانداي, جەتكىنشەك؟

  پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆتىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقا­سىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكا جانە الەۋمەتتىك جاعدايى جىل­دان-جىلعا دامىپ كەلەدى. الدىڭ­عى قاتارلى شەتەلدەرمەن تەرە­زەمىز تەڭ, كوكەيكەستى ماسە­لە­لەردى شەشۋدە ءارتۇرلى جيىن­دار­دا ءوز پىكىرلەرىمىز بەن ۇسىنىس­تارىمىزدى ۇسىنۋدامىز. ءوز جولداۋىندا ەكونوميكانى يننوۆاتسيالىق باعىتتا قار­قىندى دامىتۋدا, جاستاردى تەح­نيكالىق ماماندىققا قاراي باعىتتاۋ, بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى ماسە­لەسىنە اينالىپ وتىرعانىن ەلباسىمىز كورەگەندىكپەن ايتىپ قانا قويماي, ناقتى جوسپارلى ىسكە اسىرۋدى تاپسىرعان بولاتىن. وسى باعىتتا رەسپۋبليكا بويىنشا جۇمىستار جۇيەلى قولعا الىنىپ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى تاراپىنان جانە جەكە اشىلعان ورتالىقتاردىڭ جۇمىستارى جاندانا تۇسۋدە. دەگەنمەن, ماماندىق تاڭداۋ وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ وتىر, ولاي دەيتىن سەبەبىم, مەكتەپتەردە وقۋشىلاردى ماماندىققا باۋلۋ جۇمىستارىندا ولقىلىقتار ورىن الۋدا, مەكتەپ پسيحولوگتارى بۇل جۇمىستاردى جەتە تالداۋ­دا وقۋشىلار مەن اتا-انالارعا ناقتى باعىت-باعدار بەرە الماۋدا. ءارتۇرلى ويىندار, ترەنينگتەردى جۇرگىزۋدە ولاردى قىزىقتىرىپ, ءار ماماندىقتىڭ قىرى مەن سى­رىن اشىپ, ماماندىقتى دۇرىس تاڭداۋ ارقىلى ەلىمىزگە ءوندى­رىسكە قانداي ۇلەس قوساتىنىن جەت­كىزۋدە بىلىكتىلىكتەرىنىڭ ازدى­عىن بايقاتۋدا. سوندىقتان مەكتەپ­تەردەگى پسيحولوگتاردى قايتا وقىتۋعا شەتەلدەردە وقىعان ءتاجى­ريبەسى بار بىلىكتى مامانداردى تارتۋ ارقىلى اتقارعان جۇمىستارعا ساپالى تالداۋ جاساپ, مونيتورينگ جۇرگىزۋ قاجەت. «24KZ» ارناسىنىڭ «كەلىسسوز» باعدارلاماسىنداعى سۇحباتتا كاسى­بي باعدار بەرۋشى مامان گۇلميرا قۇلشاربەكوۆا ايتقانداي, بۇگىن­گى تاڭدا ماماندىق تاڭداۋ ورتا مەكتەپتى بىتىرەتىن كەزدە ناۋقان­شىلىققا اينالىپ بارادى, قاي ماماندىقتا گرانت كوپ بولسا, اتا-انالارىنا سىيلىق جاساعانداي, سوعان قاراي قۇجاتتارىن تاپسىرا سالادى. اتا-انالار بالالارى ول ماماندىقتى جان-دۇنيەسىنىڭ قالاۋىمەن تاڭدادى ما, جوق پا, وعان كوڭىل بولمەيدى, ايتەۋىر «جۇرتتىڭ بالاسىنداي» جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسسە بولعانى دەپ ەسەپتەيدى. قازىرگى تاڭدا ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىندا قۇقىقتانۋ مەن ەكونوميكا بويىنشا, الدە قارجى سالاسىنىڭ ديپلومى. ەلىمىزدە قانشاما ادامدار ديپلومدارىنا سايكەسپەيتىن باسقا ماماندىقتا جۇمىس ىستەپ, كەيبىرەۋلەرى بازاردا تۇر. ءوزى قالاماي تۇسكەن وقۋدى كەيىن تاستاپ كەتەدى, كەيبىرەۋلەرى بىتىرگەنمەن ماردىمدى جۇمىس اتقارمايدى, ياعني وزىنە دە قوعامعا دا بەرەرى از بولاتىنىن ءومىردىڭ ءوزى كورسەتۋدە. جۇمىسشى ماماندىعىن بەرە­تىن ورتا وقۋ ورىندارىنا جاستاردى تارتۋ قازىرگى تاڭدا قاتتى قولعا الىنۋدا. جۇمىسشى ماماندىعىنا قورىقپاي بارۋ كەرەك ەكەنىنە ەلباسىمىزدىڭ ءوزى ۇلگى. پرەزيدەنتىمىز تەمىرتاۋ قالاسىنداعى مەتاللۋرگيا زاۋىتىندا العاش ەڭبەك جولىن باستاعان بولسا, بۇگىندە ومىرلىك جيناعان تاجىريبەسىن مەملەكەتتى باسقارۋعا پايدالانىپ وتىر. قازاقستاندى الەمگە تانىتۋى جاستارعا ۇلگى-ونەگە بەرىپ وتىر ەمەس پە؟! بويىندا كۇش-جىگەرى مول بىلىكتى جاستارعا بۇگىندە جول اشىق. ەلباسىنىڭ ءوزى قولداپ وتىرعاندا قورىقپاي العا قاراي نىق قادام جاساۋىمىز قاجەت. ماماندىققا باعىتتاۋ ورتا­لىق­تارىنىڭ جۇمىسىن ءازىر­گە كوپشىلىك دۇرىس تۇسىنبەيدى. ما­ماندىققا باعىتتاۋدى اتا-ا­ن­ا مەن وقۋشىلارعا ويىن­شا ور­تا ارناۋلى جانە جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى ءارتۇرلى مامان­دىقتارعا ناسيحاتتاۋ جۇرگىزۋ دەپ تۇسىنەدى. شىندىعىندا تاجىريبەدە باي­قاعانىمىز, وقۋشىلارمەن جۇرگىزىلەتىن پەداگوگيكالىق-پسي­حولوگيالىق تەستەر ارقىلى, نە بالالارمەن سۇحباتتاسۋ كەزىندە نەمەسە باسقا ادىستەمەلەر ارقىلى ولاردىڭ جان-دۇنيەسىندەگى قيالدارى مەن وي ورىستەرىنىڭ مول ەكەنىن انىقتاپ, ولاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن, ياعني قابىلەتتەرىن, قىزىعۋشىلىعىن بىلە وتىرىپ, قاي ماماندىققا بەيىمدىلىگىن انىقتاپ, نارىق سۇرانىسىنا ساي ماماندىققا قاراي باعىت-باعدار بەرەمىز, دەيدى قۇلشاربەكوۆا. وكىنىشكە قاراي, مەكتەپتەردەگى پسيحولوگتاردىڭ كوپشىلىگى ونداي زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزبەي, عالامتوردان ءارتۇرلى دايىن ءادىس­تەمەلىك نۇسقاۋلىقتاردى پايدالانا سالادى. بۇل جۇمىستى جۇرگىزۋدىڭ ادىستەمەلىك ارنايى قۇجاتتارى بولماعاندىقتان, نەدەن باستاۋ, قالاي جۇرگىزۋ كەرەكتىگى ولارعا تۇسىنىكسىزدەۋ. بۇگىنگى تاڭدا بالالاردى ماماندىققا باعىت­تاۋ جۇمىستارىن 3-11 سىنىپتار ارالىعىندا ولاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ساتىلاي جۇرگىزسە تۇپكى ناتيجەنىڭ جەمىستى بولاتىنى دا ايتىلدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءاربىر ازاماتى ەلىنىڭ ناعىز جان-اشىرى, پاتريوتى بولسا, ەلىمىزدىڭ كەلەشەگى كەمەل بولماق, سوندىقتان باستاۋىش سىنىپتان باستاپ ەرتە ماماندىققا باۋلۋ جۇمىستارى جوسپارلى تۇردە جۇرگىزىلسە, نۇر ۇستىنە نۇر بولىپ, ەكونوميكامىز يننوۆاتسيالىق جاعىنان قارقىندى داميتىنى ءسوزسىز. وسى تۇستا تاعى ءبىر كوڭىل اۋداراتىن جاعداي – مەكتەپتەردە وقىتىلاتىن عىلىم جۇيەسىنە تالداۋ جاساپ, باستاۋىشتان كەيىن ماماندىققا قاراي وقىتۋ ماسەلەسى بەس كۇندىك وقىتۋعا كوشكەندە ەسكە الىنسا دەگەن پىكىرىم بار. «ەل بولام دەسەڭ بەسىگىڭدى تۇزە» دەمەكشى, ەلى­مىز دامىسىن دەسەك, ەلباسىنىڭ العا قوي­عان مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى مامان­دىق تاڭداۋ ماسەلەسىن ەل بولىپ قول­عا الساق شەشىلمەيتىن ءتۇيىن جوق. قارلىعاشتىڭ قاناتىمەن سۋ سەپكەندەي, ەلىمىزدىڭ بىرلىگىن نىعايتۋ ونەرى ءورىستى, شەشەنىنىڭ ءسوزى جەمىستى قازاق حالقىنىڭ ىن­تىماعىنىڭ ارتۋى بىلىمگە بايلانىستى. ماماندىقتى دۇرىس تاڭداۋ كەلەر كوكجيەككە كەڭ جول اشادى. ءۇمىت قوسەكەەۆا, ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىنىڭ يەگەرى