قاراعاندىنىڭ قۇرمەتى

كۇنى كەشە عانا تۇڭعىش عارىشكەرىمىز, حالىق قاھارمانى توقتار اۋباكىروۆ جەتپىستىڭ بەلەسىنە شىقتى. قىرانىمىز شەتسىز-شەكسىز كەڭىستىكتى 1991 جىلدىڭ 2 قازانىندا باعىندىرعان. دەمەك, الدا ءبىزدى قازاقستاندىقتىڭ عارىشقا تۇڭعىش ۇشۋىنىڭ شيرەك عاسىرلىق تويى كۇتىپ تۇر. بارىنەن بۇرىن وسىلاردىڭ مۇباراك مەرەكەمىز – قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىمەن ورايلاسىپ تۇرعانىن ايتساڭىزشى! قازاقتىڭ تۇڭعىش عارىشكەرى جەتپىس جاستىڭ اسقارىنا ابىرويلى جەتكەنىندە ارقا توسىندەگى جەرلەستەرى جولىنان جىعىلمادى. اۋەلى مەرەيتوي يەسىن قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆ قابىلداپ, سىي-قۇرمەت كورسەتتى. بۇل كەزدەسۋگە توقتار اۋباكىروۆ جالعىز كەلمەگەن ەدى. اكىمنىڭ كەڭسەسىندە قاھارمانمەن بىرگە عارىشقا سامعاعان كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى الەكساندر ۆولكوۆ پەن اۆستريانىڭ العاشقى عارىشكەرى فرانتس فيبەك جانە باسقا دا مارتەبەلى مەيماندار بولدى. «مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاڭ­داۋى ءدال سىزدەي جەرلەسىمىزگە ءتۇس­كەنىن ءبىز ەرەكشە ماقتان ەتەمىز», دەگەن ءوڭىر باسشىسى تاۋ تۇلعالى باتىردىڭ يىعىنا شاپان جاۋىپ, عارىشكەردىڭ ءوز بەينەسى سالىنعان كارتينانى سىيعا تارتتى. باتىر بولسا شاپاندى شەشىپ الىپ, ءوزىنىڭ تويىنا رەسەيدەن ارنايى كەلگەن قادىرمەندى اقساقال, ادامزات تاريحىندا عارىشتى العاشقى بولىپ باعىندىرعان يۋري گاگاريننىڭ دوسى, سىناقشى-ۇشقىش, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى گەورگي موسو­لوۆقا تارتۋ ەتتى. – بالا كەزىمدە مەن جۇلدىزدى اسپانعا ءجيى قاراپ, ۇشقىش بولۋدى ار­ماندادىم. تالعات بيگەلدينوۆ پەن نۇركەن ءابدىروۆتى ۇلگى تۇتتىم. بىزدەر – سوعىستان كەيىنگى جىلدارى تۋعان بالالار وسى باتىرلاردىڭ ەرلىك ىستەرى نەگىزىندە تاربيەلەندىك. قازىر جۇرتتىڭ ءبارى مەنەن «اناڭىز ساۋات اشپاعان ادام بولىپتى, سوندا ءسىز قالاي جاقسى وقىدىڭىز؟ الىستاعى اۋىلدا ۇشقىش بولۋدى ارمانداپ جانە دە ونى ىسكە اسىرۋ قالايشا مۇمكىن بولدى؟», دەپ سۇرايدى. ءيا, مەنىڭ انام وقىماعان ادام ەدى. بىراق تا ول كىسى ماعان ءوز كۇشىمە سەنۋدى جانە قانداي جاع­دايدا بولسىن ادام بولىپ قالۋدى ۇيرەتتى. مەندە بىرگە تۋعان باۋىر دەگەن بولمادى, اتا-انام ومىردەن ەرتە كەتتى. قازىر قاراپ وتىرسام, مەن تەك حالقىم ءۇشىن عانا العا ءجۇر­گەن ەكەنمىن, – دەپ اعىنان جارىل­دى الاشتىڭ باعىنا بىتكەن اردا ازامات. عارىش قىرانىن سول كۇننىڭ ەرتەڭىندە تۋعان جەرى قارقارالى قۇشاق جايا قارسى الدى. بۇل جەردە توقتار اۋباكىروۆ وبلىس اكىمىمەن بىرگە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاما­تىنىڭ عارىشقا العاش ۇشۋى­نىڭ قۇرمەتىنە ورناتىلعان « ۇلى دالا ەلى, سارىارقادان عارىشقا» دەپ اتالعان ەسكەرتكىش ۇستىننىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىستى. بۇل شارانى اتقارعان سوڭ ءبىر قاۋىم ەل باتىردىڭ اتا-باباسى جاتقان قورىمعا بارىپ, مارقۇمداردىڭ رۋحتارىنا تاعزىم ەتتى. بۇدان كەيىن مەرەيتوي يەسى مەن قوناقتار اقبوز ۇيلەر ساپ تۇزەگەن اۋىلعا كەلىپ, تەاترلاندىرىلعان قويى­لىمدى, مەرەكەلىك كونتسەرتتى تاماشالادى. توي ۇستىندە ءوڭىر باسشىسى توقتار اۋباكىروۆتى تاعى دا تۋعان كۇنىمەن قۇتتىقتاپ, مەرەيتوي يە­سىنە تەمىر تۇلپاردىڭ كىلتىن تابىس ەتتى. مەرەكەلىك شارا يپپود­رومدا جالعاسىن تاۋىپ, بۇل جەردە قوناقتار ۇلتتىق سپورت ءتۇر­لەرى بويىنشا وتكەن جارىستاردى قىزىقتادى. مەرەيلى جيىنعا بىرقاتار ونەر ادامدارى دا ارنايى كەلىپ قاتىس­قان ەدى. ولاردىڭ قاتارىندا قا­زاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى بيبىگۇل تولەگەنوۆا, اتاقتى كومپوزيتور, تانىمال ءانشى ەسكەندىر حا­سان­عاليەۆ جانە بەلگىلى اقىن, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىي­­لىعىنىڭ لاۋرەاتى سەرىك تۇر­عىنبەكوۆ بولدى. قاراپ وتىرساق, جەتپىسكە كەلدى دەۋگە اۋىز بارمايتىن قاھارمان عارىشقا ۇشقانىندا تۋرا 45 جاس­تا بولىپتى. وتىزىندا وردا بۇ­زىپ, قىرقىندا قامال العان باتى­رىڭىز بۇگىنگى كۇندە اتاق-داڭق­قا ءزارۋ ەمەس. ەلىنىڭ باتاسىن, ەلبا­سىنىڭ العىسىن, ەرلىگىنىڭ باعا­سىن الدەقاشان العان. دەسە دە, ول ون سەگىز مىڭ عالامدى شارلاپ كەت­كەنىندە دە, بۇگىنگىدەي مۇراتىنا جەت­كەنىندە دە قاتالاپ سۇيگەن حال­قىنىڭ مەرەيىنە شولدەيدى دە جۇرەدى. اينالىپ-تولعانعان قارا ورمان حالقى دا قىران تەكتەس ۇل دەگەندە قوشەمەت-قۇرمەتتەن ايانعان ەمەس. كەشە كوككە كوتەردى, بۇگىن جەت­پىسىندە اياعىن جەرگە تيگىزبەدى, ەندى جۇزىندە امان-ەسەن جۇزدەسۋگە جازسىن! قايرات ءابىلدينوۆ, «ەگەمەن قازاقستان» قاراعاندى وبلىسى