وليمپيادانىڭ باستالۋىنا
6 كۇن قالدى
ەندى اپتادان دا از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ريو-دە-جانەيروداعى اتاقتى «ماراكانا» ستاديونىندا كەزەكتى جازعى وليمپيالىق ويىنداردىڭ الاۋى جارق ەتىپ جانىپ, بۇرق ەتىپ كوتەرىلەدى. بۇل – ايتۋلى الامان باستالدى دەگەن ءسوز. بۇدان ءارى برازيليا جەرىندەگى جان الىپ, جان بەرىسەتىن جاھاندىق جارىستىڭ كورىگى قىزىپ جۇرە بەرەدى. قازىر ءبىزدىڭ سپورتشىلاردىڭ الدى مۇحيتتىڭ ارعى بەتىنە جەتىپ ۇلگەردى.
قازاقستان سپورتشىلارى جەكە كوماندا رەتىندە 1996 جىلى اتلانتا وليمپياداسىنا قاتىسقالى بەرگى ۋاقىتتاردىڭ بارىندە جۇلدەسىز قالعان جوق. ال لوندوندا, ءتىپتى, 7 التىن مەدال الىپ, ايدى اسپاننان ءبىر-اق شىعاردى. البەتتە, وسى جولى تاپ وسىنداي تولاعاي تابىسقا جەتۋدىڭ وتە-موتە قيىن ەكەنىن بىلەمىز. ونىڭ وبەكتيۆتى دە, سۋبەكتيۆتى دە سەبەپتەرى بار. دەگەنمەن, ءبىزدىڭ ەل نامىسى ءۇشىن جانىپ تۇسەتىن ساڭلاقتارىمىز تاۋەلسىزدىك جىلدارىنان بەرى قالىپتاسقان ەجەلگى ءداستۇردى بۇزباي, ونىڭ ءۇردىسىن جالعاستىرا تۇسەتىنىنە سەنگىمىز كەلەدى.
ۆاديم پريسياجنيۋك:
ريوعا جەڭىس ءۇشىن
بارا جاتىرمىز
قازاقستاننىڭ بوكستان ايەلدەر اراسىنداعى قۇراماسىنىڭ اعا جاتتىقتىرۋشىسى ۆاديم پريسياجنيۋك ءوز شاكىرتتەرىنىڭ وليمپياداعا دايىندىعى تۋرالى ايتىپ بەردى. ول الدىمەن بۇدان ءبىر اي بۇرىن استانادا بولىپ وتكەن الەم چەمپيوناتىنىڭ ناتيجەلەرىنە توقتالدى.
– چەمپيوناتتا ءبىز ءوزىمىزدىڭ مىقتى جاقتارىمىزدى دا, ءالسىز تۇستارىمىزدى دا بايقاپ كوردىك. ەندى بايقالعان ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرۋعا كۇش سالامىز. كوماندامىز قازىر ءتورت اياعىن تەڭ باسىپ تۇر. بارلىق سالماقتاردا دا ءوز ليدەرلەرى ءوسىپ كەلەدى. ال چەمپيوناتتا ءتورت بىردەي التىن مەدال جەڭىپ الۋ وڭاي تىرلىك بولماسا كەرەك. وسىنىڭ ءوزى قۇراما نەگىزىنىڭ مىقتى ەكەنىن كورسەتەدى.
– مۇنداي توتەن تابىستىڭ سىرى نەدە؟
– ونىڭ اسا ءبىر قۇپيالاي تۇراتىن سىرى جوق. بار نەگىزى – تىڭعىلىقتى دايىندىقتا. وسى كەزگە دەيىن بىزدە ۇيىمشىل, تاتۋ ۇجىم قالىپتاسىپ ۇلگەردى. ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتۋدە مۇنىڭ اتقاراتىن ءرولى دە از ەمەس. بوكسشىلارىمىز ءبىر-بىرلەرىنە قاتتى قولداۋ كورسەتىپ, بارلىق ۋاقىتتا كومەكتەسىپ تۇردى. سوسىن ءوز ءۇيىمىزدىڭ تورىندە ونەر كورسەتۋىمىزدىڭ دە اسەرى كوپ بولعانىن ايتۋىمىز كەرەك. جانكۇيەرلەر ءبىزدىڭ قىزدارعا ۇدايى قولداۋ كورسەتىپ وتىردى. سونىڭ ارقاسىندا ويلاعان نارسەمىزدىڭ ءبارى ورىندالدى دەپ ەسەپتەيمىن.
– استانا تۋرنيرىندە كىم ءسىزدى ريزا ەتتى, كىمنەن كوڭىلىڭىز قالدى؟
– نازىم قىزايبايدىڭ وتە جاقسى ونەر كورسەتكەنىندە كۇمان جوق. بۇدان باسقا, دينا جولاماننىڭ ونەرىنە ريزامىز. سونداي-اق, جاسى بارىنەن كىشى ۆالەنتينا حالزوۆانىڭ مۇنداي ءىرى جارىسقا ءبىرىنشى رەت قاتىسىپ وتىرعانىنا قاراماستان, جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلە بىلگەنى جاقسى جاڭالىق بولدى. ءدال سونداي ۇلكەن دوداعا العاش رەت تۇسكەن ايمان قوجابەكوۆانىڭ قولا مەدال الۋىن دا جەتىستىك سانايمىز. ەڭ باستىسى, قىزدار مۇنداي ءىرى تابىستاردان كەيىن ماسايراپ كەتپەۋى كەرەك. كەرىسىنشە, جاتتىعۋعا بارىنشا كوڭىل ءبولىپ, وزدەرىنىڭ وسە تۇسۋلەرىن قامتاماسىز ەتۋلەرى ءتيىس. ال كوڭىل قالدىرعان ەشكىم بولعان جوق. سپورتشىلارىمىز بارلىعى دا قولدارىنان كەلگەندەرىن جاسادى. ءدال قازىرگى ساتتە كىم كۇشتى – جۇلدەنى دە سولار الدى.
– راسىندا دا ءتورت بىردەي التىن مەدال الۋ – ۇلكەن جەتىستىك. ەندى باسقا ەلدەردە وتەتىن كەلەسى الەم چەمپيوناتتارىندا وسى كورسەتكىشتى قايتالاۋ مۇمكىن بە؟
– مەنىڭشە, ەندىگى جەردە ءبارى ءبىزدىڭ ءوز قولىمىزدا. ءبىز مۇنى جاساۋعا بولاتىنىن دالەلدەدىك. ەندى ونىڭ كەزدەيسوق نارسە ەمەس ەكەنىن دالەلدەۋىمىزگە تۋرا كەلەدى. بۇل ءۇشىن ىنتى-شىنتىمىزبەن ەڭبەك ەتىپ, تاپجىلماي جاتتىعۋىمىز كەرەك. ونىڭ كەزىندە كىمنىڭ سوعان دەيىن قانداي مەدال العانى ۇمىتىلۋى ءتيىس. استانادا وتكەن الەم چەمپيوناتى قازىر تاريحتىڭ ەنشىسىندە قالدى. ال ءبىز الداعى كۇن ءۇشىن كۇرەسۋىمىز قاجەت. ءاربىر جارىستىڭ الدىندا بەلگىلى ءبىر ماقسات قويىپ, سونى ورىنداۋعا جۇمىلا بىلسەك, تابىس ءبىزدى اينالىپ وتە المايدى.
– چەمپيوناتتىڭ باستى جاڭالىعى, ءسوز جوق, ۆالەنتينا حالزوۆا بولدى. جارىس الدىندا ودان مۇنداي جەتىستىك كۇتىلدى مە؟
– شىنىن ايتقاندا, جوق. كۇتكەن جوقپىز. ول جەتىستىك سونىسىمەن دە قىمبات. جالپى, ۆاليانىڭ تۋرنيردە مەدال الۋعا قابىلەتتى ەكەنى ەسكەرىلدى, الايدا, ونىڭ التىن جۇلدە بولىپ شىعاتىنى جايىندا ويلانا قويماپپىز. بىراق, بىرىنشىلىكتە بارىنشا اشىلا ءبىلدى, ۇرىستان ۇرىسقا وسە ءتۇستى. اقىرىندا فينالدا دا قارسىلاسىنان باسىم ءتۇستى. وسىلايشا استانالىق قىز ءوزىنىڭ تۋعان قالاسىندا جارقىراپ كورىندى. بۇعان دەيىن جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىنىڭ جۇلدەگەرى, قازاقستان چەمپيونى بولعان جاس قىزدىڭ بۇل جەڭىسى قالعان جاس بۋىندى دا جىگەرلەندىرە ءتۇسۋى ءتيىس. دەگەنمەن, ۆاليانىڭ ەرەسەكتەر اراسىنداعى ورنىن نىقتاپ الۋى ءۇشىن ءالى دە كوپ تەر توگۋى كەرەك. وسى قارقىنىنان تايماسا, ونىڭ بولاشاعى زور بولاتىنىنا ەشبىر كۇمان جوق.
– جاينا شەكەربەكوۆانىڭ ونەرى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟
– جاينا الدىنا قويىلعان مينيمۋم باعدارلامانى – وليمپياداعا جولداما جەڭىپ الۋدى ورىندادى. سوندىقتان, مەن ونى جاقسى ونەر كورسەتتى دەپ ەسەپتەيمىن. وعان جارتىلاي فينالدا لوندون وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى, بريتانيالىق نيكولا ادامس تۇلعاسىنداعى كۇشتى بوكسشى كەزدەسىپ قالدى. ال ريوعا بارار الدىنداعى جاتتىعۋلار كەزىندە ءبىز جاينانىڭ كۇشتى جاقتارىمەن قوسا, قانداي كەزدەردە قاتەلىكتەرگە ۇرىناتىنىن دا كوردىك. ەندى سولاردى قالپىنا كەلتىرۋگە كۇش سالىپ جاتىرمىز. ءبىز ونىڭ وليمپيادادا مەدال الۋعا ابدەن قابىلەتتى ەكەنىن دە ءبىلىپ وتىرمىز. مۇنداي قابىلەت ويىندارعا بارا جاتقان ەكىنشى بوكسشىمىز – داريعا شاكىموۆادا دا بار. بىراق كىمنىڭ قانداي جۇلدە ءۇشىن كۇرەسەتىنىن ايتپايمىن. ايتكەنمەن, وعان جەتۋگە تولىق مۇمكىندىكتەرى بار ەكەنى انىق.
– نازىم قىزايباي ءوزىنىڭ دەڭگەيىن كورسەتتى عوي؟
– ءيا. ول ءوزىنىڭ نەگىزگى سالماعىندا ونەر كورسەتتى. ءوز سالماعىنا قايتا كەلگەسىن جانىپ ءتۇستى. ونى جاتتىقتىرۋشىسى قايتادان 51 كيلوعا كوتەرگىسى كەلدى. بىراق ول كەزدە ءبىز بۇل سالماقتا وليمپيادا جولداماسىن الا الماعان بولار ەدىك دەپ ويلايمىن.
– قازىر نازىمنىڭ كاسىپقوي بوكسقا اۋىساتىنى تۋرالى دا ايتىلىپ قالىپ ءجۇر؟
– مەن وسىعان بايلانىستى وزىمەن سويلەسىپ كورگەنمىن. وعان الدەكىم ماسكەۋدەن حابارلاسىپ, وسىنداي ۇسىنىس بىلدىرگەن ەكەن. بىراق, نازىم بۇل ماسەلەنى ءبىر ءوزى شەشە المايتىنىن ايتادى. بۇل ءۇشىن الدىمەن فەدەراتسيانىڭ كەلىسىمى كەرەك. سوسىن جاتتىقتىرۋشىسى نە ايتادى, ونى دا تىڭدايدى. سوندىقتان, ازىرگە ەشكىمگە كەلىسىم بەرمەگەن. شاماسى, پروموۋتەرلەر دايىن سپورتشىنى الا سالعىسى كەلگەن سياقتى. ال ونى تاربيەلەگەن, وعان وسى جولدا قىرۋار اقشا جۇمساعان – ءبىزدىڭ مەملەكەت. وسىنىڭ ارقاسىندا نازىم قىزايباي الەمنىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى اتاندى. ول مۇنىڭ ءبارىن ءوزى ءبىلىپ وتىر. سول سەبەپتى دە الدىمەن ءوزىن دايىنداعان ادامدارمەن اقىلداسىپ العاندى ءجون كورەدى.
اڭگىمەلەسكەن
سەرىك ءپىرنازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
بىرجان بەلىن بۋدى
لوندون. 2012 جىل. قازىر ءبىرجان جاقىپوۆ شارشى الاڭعا شىعادى. قاسىمداعى سىرالعى دوس, سول كەزدەگى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق سپورت جانە دەنە تاربيەسى باسقارماسىنىڭ باسشىسى بولات قىرىقباەۆ قايتا-قايتا تەرەڭ دەم الىپ, جەڭىل كۇرسىنىپ قويادى. ءتۇسىنىپ تۇرمىن. باسۋ ايتا المايمىن.
زوۋ شي مينگ جەڭىستى قولدان بەرەتىن بوكسشى ەمەس. سوناۋ بەيجىڭ وليمپياداسىنان بەرگى الەم, ازيا چەمپيوناتتارىنىڭ دا, ازيا ويىندارىنىڭ دا ساپالى مەتالدان جاسالعان مەدالدارى ءۇيىنىڭ قاق تورىندە ءىلۋلى تۇر.
السا الا بەرسىن-اۋ, بىراق سول بەيجىڭنەن بەرى ءبىزدىڭ ءبىرجاننىڭ نەسىبەسىن جىرىپ كەلە جاتقاندىعى كوڭىلگە قاياۋ تۇسىرەدى. مىنەزى كوركەم ءبىزدىڭ جىگىتتىڭ وسال جەرى جوق.
زوۋ شي مينگتان ايانىپ قالعان جەرى جانە جوق. بىراق شارشى الاڭدا ويناق سالاتىن زوۋ تەپە-تەڭ ۇرىستا دا جەڭىسكە جەتىپ كەتەدى. ونىڭ ۇستىنە لوندوندا قىتاي بوكس قۇراماسىنان زوۋدان باسقاسى جارىس جولىنان شىعىپ قالعان. ەندەشە, بوكس الەمىندەگى بار اتاق-داڭقتى ءبىر بويىنا جيىپ العان زوۋ شىركىنىڭىز, قىتايدىڭ ۇكىلەگەن ءۇمىتى بۇل جولى دا ءبىزدىڭ جىگىتكە ەسە بەرۋى قيىن-اۋ.
بولات ەكەۋىمىزدىڭ قاباعىمىز سالىڭقى تارتىپ, كۇرسىنىپ وتىرعانىمىز وسى.
– زوۋدىڭ ءبىر جەرى سىنىپ قالسا ەكەن.
دوسىم تىم الىسقا كەتىپتى. وڭتۇستىكتىڭ مەدال الادى دەگەن سپورتشىلارىنىڭ بارلىعى ورتا جولدا بارلىعىپ قالعان. جەڭىسپەن بىرگە ابىروي دا كەرەك ەلگە ارقىراپ بارعانعا. ءبارىن ءبۇلدىرىپ تۇرعان مىناۋ. تىم قۇرماسا جارتىلاي فينالدا جولىققاندا عوي.
انە, ەكى قولىن ەربەڭدەتىپ, بوتاداي ويناقتاعان زوۋ تۇسىمىزدان ءوتىپ بارادى.
ارتىنشا ءبىرجان كورىندى. كەلىستى جىگىت. سوڭىندا – جەكە باپكەرى جانە قازاقستان قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى مىرزاعالي ايتجانوۆ.
ايقايلادىق. كوزى جارق ەتە قالعان ءبىرجان بىزگە قول بۇلعادى.
الاپات ايقاس باستالىپ كەتتى. ەكەۋى دە ءبىر-ءبىرىن وتە جاقسى بىلەدى. ەكەۋىنىڭ دە ۇرىس ماشىعى جۇرەكتەرىندە جاتتالىپ قالعان. ەكەۋى دە وسى ايقاس «التىنعا» باستايتىن باسپالداق ەكەنىن جاقسى بىلەدى. ءبىزدىڭ جىگىت تىم شيرىعۋلى. اشەيىندەگى سىنىق مىنەزىن بويىنان سىپىرىپ تاستاپ, جولبارىستاي شابىنىپ ءجۇر. ەكەۋىنىڭ قولدارى دا الماس قىلىشتاي جارق-جۇرق. تالماۋ تۇس اشىلىپ قالسا ناركەسكەندەي سۇعىپ الۋعا بار. اڭدىسۋ جوق, قويعىلاسۋ بار.
زوۋ ءبىرجاننىڭ تاۋدان قۇلاعان سەلدەي ەكپىنىنە شىداي الماي, تايعاناقتاپ ۇرىس سالىپ ءجۇر. جىرىندى قۋ شابۋىل كەزىندە اشىلعان ساتتەردە ەسەسىن جىبەرمەيدى.
ءبىرىنشى راۋند تا, ەكىنشى راۋند تا زوۋدىڭ ەنشىسىنە جازىلدى. ونسىز دا قاراسۇر بولات قانى قارايىپ سۇپ-سۇر بولىپ وتىر. ءوزىمىزدىڭ جىگىتتەر شارشى الاڭعا شىققاندا سارايدى موينىمىزعا ءىلىپ كەتەردەي ەكىلەنەتىن ءبىزدىڭ ءتۇرىمىز دە وڭىپ تۇرعان جوق-اۋ. بەس تورەشىنىڭ ۇشەۋى ۇپايدى پيانينو ءتىلىن باسقانداي قىتايعا بەرىپ جاتىر.
سوڭعى راۋند. اقىلدى جىگىت ەمەس پە, ءبىرجان ءبارىن ءتۇسىنىپ ءجۇر. زوۋدى ۇرىپ قۇلاتپاسا, ەندى جەڭىس جوق. قوس قولى نايزاعايداي جارقىلداپ قىتاي بوكسشىسىنىڭ توبەسىندە وينايدى. بوكس – وتە قاتال ونەر ءتۇرى. تالاي اۋىر سوققىلاردان تالاي بوكسشى قايتپايتىن جاققا اتتانىپ كەتكەندىكتەن بوكس قولعابىنىڭ ىشىنە سالىناتىن قىل-قىبىردى قالىنداتقان. جەڭىل تيۋ ءۇشىن. جەڭىل سالماقتاعى بوكسشىعا جەڭىل تيەتىن قولعاپپەن ۇرىپ قۇلاتۋ قيىن. بىراق, نامىسى تۇلا بويىن بۋىرقانتقان ءبىرجان اتويلاۋىن توقتاتار ەمەس. بولمادى. ەرتەڭىندە تاعى كەلدىك. جارىس باستالۋعا ءالى ءبىرتالاي ۋاقىت بار ەدى.
– باقتيار اعا!
شارشى الاڭ تۇبىندەگى باسقىشتا ءبىرجان تۇر. بارىپ باتىرىمىزدىڭ ماڭدايىنان ءسۇيدىم. ىشتەي شيرىعىپ جۇرگەن ەركەبۇلاننىڭ كوزىنەن بىرت-بىرت ەتىپ جاس ءۇزىلدى.
– اعا, بارىمدى سالدىم. زوۋ تاعى دا الدىرماي كەتتى. ءوز تۇيسىگىمدە جەڭىلگەن جوق سياقتى ەدىم. تورەشى قولىڭدى كوتەرمەگەننەن كەيىن ءبارى بەكەر. حالقىمىزدىڭ ءۇمىتىن اقتاسام دەپ ەدىم. اكەم جاقىپتى جاقسى بىلەسىز, مەن ءۇشىن جانىن بەرۋگە بار. سوزاقباي اعا دا اق تىلەۋ ايتىپ قالىپ ەدى. ەلدىڭ ءۇمىتىن اقتاۋ ءۇشىن ايانعانىم جوق.
جايشىلىقتا سوزگە جوق باۋىرىم قىستىعا اقتارىلادى. ءوز باسىمىزدا ءبىرجان جەڭىلدى دەگەن ويدا جوقپىز. تەڭبە-تەڭ ايقاس. جەڭىستى بىرجانعا بەرسە دە, زوۋ «وۋ, بۇل قالاي بولدى؟» دەمەس ەدى.
سودان بەرى تالاي جىل ءوتتى, تاريح پاراعى سان اشىلىپ جابىلدى.
زوۋ لوندوننان سوڭ كاسىپقوي بوكسقا اۋىستى. ال ۇلكەن سپورتتاعى ۇلكەن جەڭىسىنەن ءۇمىتى بار ءبىزدىڭ ءبىرجان الەم بيىگىن باعىندىردى.
ريو وليمپياداسىنىڭ جولداماسىن AIBA-نىڭ APB جوباسى بويىنشا جەڭىپ, وسى جۇيەدە توپ باستاپ تۇر.
– اسىلىق ايتپايىن, بىراق ريودا جولىم وڭعارىلارىنا سەنەمىن, – دەيدى ءبىرجاننىڭ ءوزى. – دۇنيەجۇزىندە ازۋلى قارسىلاستارىم كوپ. ىشىندە شارشى الاڭدا كەزدەسپەگەندەرىم دە جەتەدى. باپكەرىم ەكەۋىمىز ارقايسىنىڭ ۇرىس ماشىعىن تالداپ, قارسى امالداردى پىسىقتادىق. مەن ءۇشىن ءاربىر كەزدەسۋ اسا ماڭىزدى. الاش جۇرتىنا قۋانىش سىيلاعىم كەلەدى. وسى جولدا ەشتەڭەدەن ايانبايمىن.
الەم چەمپيونى ءسوزىنىڭ توقەتەرى وسى.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى
داۋلەت نەگە شەت قالدى؟
بايداركادا ەسكەك ەسۋ سپورتىندا داۋلەت سۇلتانبەكوۆ ەسىمدى جالعىز قازاق جىگىتى بار ەدى. سول بىلتىر ريو وليمپياداسىنىڭ ليتسەنزياسىن جەڭىپ السا دا ءتورت جىلدا ءبىر رەت وتەتىن ءدۇبىرلى دودا تاياعاندا ۇلتتىق قۇراما ساپىنان شەتتەتىلىپتى. وسىعان وراي ءبىز سپورتشىمەن كەزدەسىپ, سوزگە تارتقان ەدىك.
– داۋلەت, ريو وليمپياداسى ليتسەنزياسىنا قاشان قول جەتكىزدىڭدەر؟
– 2015 جىلى 20-23 تامىز ارالىعىندا ميلاندا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا تورتەۋمىز 1000 مەترلىك قاشىقتىقتا 11-ورىنعا يە بولدىق. نەگىزى, وليمپيادا ويىندارىنا 10 ەلدىڭ تورتتىگى ىرىكتەلىنىپ الىنادى. ءارى ءار قۇرلىقتىڭ ۇزدىكتەرى بارۋى كەرەك. ءبىز ازيانىڭ ەڭ ۇزدىك قۇراماسى رەتىندە ريو ليتسەنزياسىنا قول جەتكىزدىك.
– بىراق, سەن وليمپياداعا باراتىن ءتورتتىك قۇرامىنان شىعىپ قالىپسىڭ؟ نەگە؟
– قازاقستان قۇراماسىنىڭ باس جاتتىقتىرۋشىسى, بەلارۋس مامانى اندرەي ءشانتاروۆيچتىڭ شەشىمى وسىلاي بولدى. ماعان «كوپ اۋىرا بەرەسىڭ» دەيدى. Cوزىلمالى انگينادان قورلىق كورىپ جۇرگەنىم راس, ونى جاسىرمايمىن. كەرەك دەسەڭىز, وسى اۋرۋدى 10 جىل سۋ كەشىپ ءجۇرىپ, اسقىندىرىپ الدىم. بىراق, قىستا ەمدەلىپ, جازدا ءتورت كىسىلىك بايداركاداعى سەرىكتەرىمەن ەل نامىسىن ابىرويمەن قورعاپ كەلدىم.
باس باپكەر بىلتىر ماعان ەرەكشە شارت قويدى. «ەگەر قازاقستان كۋبوگىنداعى جارىستاردا 1-4-ورىندارعا يە بولساڭ, سوندا عانا قۇراما ساپىنا الامىن», دەدى. مەن ەل كۋبوگى جولىنداعى جارىستاردا جەكەلەي سىندا بايگەگە ءتۇستىم. 200 مەترلىك قاشىقتىقتا 2-ورىنعا, 500 مەترلىك جانە 1000 مەترلىك قاشىقتىقتاردا 3-ورىنعا, ال 5000 مەترلىكتە 1-ورىنعا شىقتىم. ءسويتىپ, ءوزىمنىڭ قۇراما ساپىنا لايىق ەكەنىمدى ءىس جۇزىندە دالەلدەدىم.
بيىل اقپان ايىندا ەمدەلدىم. باس باپكەر «تولىق ايىعىپ شىق» دەپ ۋاقىت بەردى. ءبىر جارىم ايعا جۋىق ۋاقىت ەم قابىلدادىم. كوكتەمدە قۇراما ساپىنا قوسىلىپ, بەلارۋس ەلىندەگى ەكى اپتالىق وقۋ-جاتىعۋ جيىنىنا قاتىستىم. وسى جيىندا جاتتىقتىرۋشىنىڭ ءتىپتى ەلەمەۋگە تىرىساتىنىن سەزدىم. سودان سوڭ ءوزىم دە ونى كوپ مازالاعان جوقپىن. ال ول باسشىلارعا «جاتتىعۋ جۇمىستارىنا سەلقوس قاراپ, ەنجارلىق تانىتتى», دەپ شاعىمدانىپتى.
– ال سەنىڭ ورنىڭا كىمدى وتىرعىزباق؟
– 2014 جىلى ۋكراينادان كەلگەن سەرگەي توكارنيتسكي دەگەن جىگىت بارادى.
– اشىق ايتىلمايتىن ءبىر سىلتاۋ بار سياقتى عوي. بار كىنا سەنىڭ قىستا اۋىرىپ قالا بەرەتىنىڭدە ەمەس شىعار. ماسەلەن, سەنىڭ اعزاڭنان دوپينگ تابىلىپ قالۋى مۇمكىن بولار؟ شىنىمدى ايتسام, كەيبىر جۋرناليستەر سولاي دەپ ءجۇر...
– جوق, مەن تازامىن. ەشقانداي دوپينگ قولدانعان ەمەسپىن. وزگەلەرمەن شاتاستىراتىن شىعار. مىسالى, مەنىڭ ورنىما ريوعا باراتىن لەگيونەر وسىنداي كۇدىكتىڭ سەبەبىنەن الەم كۋبوگىنا قاتىسقان جوق. ال مەن بارلىق حالىقارالىق جارىستارعا قاتىستىم.
– وندا ءتارتىبىڭ ناشار ەمەس پە؟ باس باپكەرگە قانداي قىلىعىڭمەن ۇناماي قالۋىڭ مۇمكىن؟
– ءتارتىبىم ناشار ەمەس. بىراق نامىسقويمىن. ءارى ولاردىڭ مەنى ۇلتشىل دەپ ويلايتىندارىن سەزەمىن. ءاۋ باستا ءبىزدىڭ قۇراماعا اندرەي شانتاروۆيچ كەلىپ, جينالىس وتكىزگەندە, ونىڭ اكەسى ۆلاديمير شانتاروۆيچ تە قاتىستى. سوندا ونىڭ: «سەندەر, قازاقتار, ەرىنشەك, جالقاۋسىڭدار», دەگەن سوزىنە شىداي الماي, ءوز ويىمدى ايتىپ سالعانمىن.
سودان كەيىن قۇراما ساپىندا ءبىر قازاق جىگىتى بولدى. وزبەكستاننان كەلگەن ەدى. سونى قۇراماداعى جىگىتتەر, وزگە ۇلت وكىلدەرى «وزبەك» دەپ كەلەمەجدەپ, تالكەك قىلعاندا, اراسىنا ءتۇسىپ, شەكىسىپ قالعانمىن. بىراق, ول ءۇشىن جازاعا تارتىلدىم. بەس اي جالاقىسىز قالدىم.
بىلەمىن, ول جاعىنان وزىمنەن دە بار. بىراق, بىلتىر دا ەمەس, كەلەسى جىلى دا ەمەس, تۋرا بيىل, وليمپيادا قارساڭىندا ۇلتتىق قۇرامادان شەتتەتىلىپ, ءتورت كىسىلىك قايىقتاعى ورنىمنان قۋىلعانىم جانىما باتادى. بايىز تاۋىپ وتىرا المايمىن. 10 جىلعى توككەن تەرىمنىڭ زايا كەتكەنى ىشىمدە شەر-زاپىران بولىپ قايناپ جاتىر.
– سپورت باسشىلارىنا بارمادىڭ با, سولارعا ءبارىن ءتۇسىندىرىپ ايتپادىڭ با؟
– باردىم. ايتتىم. ولار باس باپكەردىڭ ايتقانى بولادى دەدى. سودان سوڭ: «نە ىستەيسىڭ ەندى, سپورتتان كەتپە, ونسىز دا بىزدە قازاقتار از, جاسسىڭ عوي, الدا ازيا ويىندارى بار», دەيدى. تاڭعالدىم, ايتارعا ءسوزىم جوق.
اڭگىمەلەسكەن
نۇرعازى ساساەۆ
ءۇش تەلەارنا وليمپيادانى كورسەتەدى
بيىلعى وليمپيادانى «حابار», «قازاقستان», Kazsport ارنالارى كورسەتەتىن بولادى.
«حابار» ارناسى جارىستاردى 100 ساعاتتان استام ۋاقىت كورسەتۋدى جوسپارلاپ وتىر. ونىڭ ىشىندە شارانىڭ اشىلۋ جانە جابىلۋ سالتاناتى بار. تەلەارنا نەگىزىنەن بوكس, اۋىر اتلەتيكا, جەڭىل اتلەتيكا, ۆەلوسپورت, دزيۋدو, تاەكۆوندو, گيمناستيكا, سۋعا ءجۇزۋ, باسكەتبول, ۆولەيبول سياقتى سپورت تۇرلەرىنەن وتەتىن جارىستاردى كورسەتەدى. ول ءۇشىن ريو-دە-جانەيروعا جارىستاردان جەدەل اقپارات تاراتىپ, كورسەتۋ ءۇشىن ەكى بىردەي ءتۇسىرۋ توبى اتتانادى.
«حاباردىڭ» ديرەكتورى رينات كەرتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, تەلەارناعا وليمپيادانى جۇرگىزۋگە تاجىريبەلى كوممەنتاتورلار شاقىرىلىپ وتىر. ولار: جاندوس ايتباي, ەرجان كوشكىنباەۆ, ەرمۇxاممەد ماۋلەن, ايبەك قابىلشا, اندرەي نەكليۋدوۆ, دميتري موستوۆوي. سونىمەن بىرگە, ول «حابار» ارناسىنا سپورت تۇرلەرىنە بايلانىستى ساراپشىلاردىڭ شاقىرىلاتىنىن ايتتى.
– برازيلياعا قانات بازىلxان, اسxات نيازوۆ, مارات توقماعامبەت جانە ەكى وپەراتوردان قۇرالعان ءتۇسىرۋ توبى بارا جاتىر, – دەيدى ول.
Kazsport تەلەارناسىندا بيىل العاش رەت تىكەلەي ستۋديالىق باعدارلاما جاسالادى. تەلەارنانىڭ باسشىسى پاۆەل ءتسىبۋليننىڭ ايتۋىنشا, ستۋدياعا ەلىمىزدىڭ سپورتشىلارى, جاتتىقتىرۋشىلارى, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى جانە ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ جەتەكشىلەرى شاقىرىلادى. ال وليمپيا ويىندارى اياقتالعان سوڭ ارنا دەرەكتى فيلم تۇسىرەدى.
اتالعان ارنادان وليمپياداعا جۋرناليستەر ينديرا بەكتەنوۆا, ەرمەك تورەنيازوۆ, تەلجان كۇدەروۆ, باعدات سۇلەيمەنوۆ, رۋسلان داۋلەتوۆ جانە وپەراتورلار بارا جاتىر. Kazsport ارناسىندا اسxات ساعىناەۆ, سەرگەي رايليان جانە باسقا دا جاس كوممەنتاتورلار جۇمىس ىستەيدى.
داستان كەنجالين
«ەگەمەن قازاقستان»
