ونەردىڭ قۋاتى

ونكولوگيالىق اۋرۋعا ۇشىراعان بالالارعا جاردەم بەرەدى الماتىدا پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىندا (پجبحعو) ونكولوگيالىق اۋرۋعا ۇشىراعان بالالارعا ارنالعان قايىرىمدىلىق شارانى قولداۋعا ءوز نيەتىن بىلدىرگەن اتاقتى فرانتسۋز فوتوگرافى ستەفان ەربەر تۇڭعىش رەت قازاقستانعا ارنايى ۇشىپ كەلىپ, وتاندىق سۋرەتشىلەرمەن بىرگە بەينەلەۋ ونەرى بويىنشا شەبەرلىك ساباعىن وتكىزگەن بولاتىن. ۇيرەتۋشىلەر قاتارىندا ءوز سەزىمدەرىن قاعاز بەتىنە ءتۇسىرىپ, وقيعالارىن بوياۋلار ارقىلى جەتكىزۋدە قازاقستاندىق تانىمال سۋرەتشىلەر مەن مۇسىنشىلەر ەدۋارد كازاريان, مارات بەكەەۆ جانە اندرەي نودا دا قاتىسىپ, ۇيرەتۋگە تىرىسقان ەدى. وزگە اۋرۋلارمەن سالىس­تىر­عاندا, قاتەرلى ىسىكتەر بالالار ارا­سىندا سيرەك ۇشىراسادى دەسەك تە, كىشكەنە بالاقايلاردىڭ مۇگە­دەكتىگى مەن ءولىمى بويىنشا ەلىمىزدىڭ جاعدايى ءماز ەمەس. جىل سايىن قازاقستاندا شامامەن 600 بالادا قاتەرلى وسكىندەر (قو) انىقتالادى, سونىڭ ىشىندە 200-ىندە اققان ناۋقاسى كەزدەسەدى. 2015 جىلى العاش قو انىقتالعان بالالار سانى 507-ءنى قۇرادى, ولاردىڭ ىشىندە 171 بالادا – اسقىنعان اققاندىلىق, 336 بالادا – قوماقتى ىسىك بولدى. – قازىرگى تاڭدا ونكولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان بالالاردى ەمدەۋدىڭ تيىمدىلىگى كوپ جاعدايدا پسيحولوگيالىق قولداۋعا بايلانىستى ەكەنى دالەلدەنىپ وتىر. كەز كەلگەن جاستاعى بالا ءۇشىن ستاتسيوناردا جاتقان ۋاقىت وتە اۋىر تيەدى. ءوزىنىڭ قانداي دا ءبىر قاۋىپتى اۋرۋعا شالدىققانىن ءتۇسىنۋ, تەكسەرىستەن وتەر الدىن­داعى ۇرەي, ۇيرەنشىكتى ورتانى وزگەرتۋ, اتا-اناسىنان جانە تۋىسقاندارىنان الشاقتاۋ, وسى­نىڭ بارلىعى بالانىڭ پسيحو­لوگيالىق جاعدايىنا ىقپال ەتەتىن فاكتور بولىپ تابىلادى. ال اتاقتى سۋرەتشىلەر جۇرگىزەتىن شەبەرلىك ساباقتارى تەك ناۋقاس بالالارعا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, ولاردىڭ اتا-انالارىنا جاعىمدى قۋات بەرەتىن, بالالار ءۇشىن كورنەكتى, كوڭىلدى, قىزىقتى ءارى تانىمدىق شارا بولىپ سانالادى. بۇل تەك بالالاردىڭ ىشكى تولعانىستارىن ەمدەۋ ەمەس, سونداي-اق, ءدارى-دارمەكپەن ەم­دەۋدى جەتىلدىرە تۇسەتىن جول, – دەيدى پەدياتريا جانە بالالار حي­رۋرگيا­سى عىلىمي ورتالىعى دي­رەك­تورى­نىڭ ورىنباسارى ماي­را ءشارىپوۆا. سونىمەن قاتار, وتاندىق مەديتسينانىڭ جەتىستىكتەرى ارقا­سىندا سوڭعى ون جىل ىشىندە ونكولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان بالالاردىڭ ءومىرى ۇزارا ءتۇستى, ال كوپتەگەن كىشكەنتاي ناۋقاستاردىڭ تولىقتاي جازىلىپ كەتۋىنە دە قول جەتىپ وتىر. بالالاردا كەزدەسەتىن ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ءساتتى ەمدەۋدىڭ ۇلگىسى رەتىندە اسقىنعان ليمفوبلاستى اققاندىلىققا شالدىققان بالالاردىڭ امان قالۋىن ايتۋعا بولادى, بۇگىندە ول 70 پايىزدى قۇراپ وتىر. ال بۇعان دەيىن مۇنداي دياگنوز قويىلعان بالالار 100 پايىز جاعدايدا اۋرۋدان كوز جۇماتىن ەدى. اسقىنعان اققاندىلىقتى ەمدەۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ رەميسسيالى ناۋقاستار سانى­نىڭ جيناقتالۋىنا ىقپال ەتەدى. وسىلايشا, پجبحۇو-نىڭ كورسەتكىشى بويىنشا, رەسپۋب­ليكادا بۇگىنگى تاڭدا 1115 بالا اسقىنعان اققاندىلىق رەميس­سياسىنىڭ ەسەبىندە تۇر, ال 2003 جىلى ولاردىڭ سانى 88 بولاتىن. ە.كازاريان, م.بەكەەۆ, ا.نو­دالاردىڭ ارت-تەراپيا ساباق­تارى ونكولوگيالىق اۋرۋلارعا شالدىققان بالالارعا پسيحو­لوگيالىق قولداۋ ءبىلدىرۋ ار­قى­لى ساۋىقتىرۋعا باعىت­تالعان. بەينەلەۋ ونەرى جانە شىعار­ماشىلىقپەن اينالىسۋ كىشكەنتاي ناۋقاستارعا وزدەرىنە دەگەن سەنىمدەرىن وياتىپ, بويلارىنداعى قۋاتىن جاعىمدى سالاعا جۇم­ساۋعا, قيالدارىن شىڭداپ, شىعار­ماشىلىق قابىلەتتەرىن ارتتىرا تۇسۋگە كومەكتەسەدى. – ءبىز جۇبايىمىز ەكەۋمىز ءاردايىم قايىرىمدىلىق شارالاردى قولداپ وتىرامىز, سوندىقتان دا قازاقستاندىق سۋرەتشىلەر وتكىزەتىن ارت-تەراپيا تۋرالى ەستىگەن كەزدە, مەن دە ءوز ۇلەسىمدى قوسۋ­دى قالادىم. مەن فوتوگراف رەتىندە شىعارماشىلىقتىڭ كۇ­شىنە سەنەمىن, – دەپ ءوز ويىمەن ءبولىستى فرانتسيالىق قوناعىمىز ستەفان ەربەر. شەبەرلىك ساباعى ەلىمىزدىڭ بىرنەشە قالالارىندا وتكىزگەن «شىعىس پەن باتىستىڭ اراسىنا كوپىر ورناتۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. باستاپقىدا شەبەرلىك ساباقتارى كوركەمدىك مەكتەبىنىڭ بالالارى ءۇشىن جۇرگىزىلسە, الايدا, ۋاقىت وتە كەلە وعان بىرتىندەپ قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عزي مەن انا مەن بالا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىندا ەم قابىلداپ جاتقان بالالار قاتىسا باستادى. – ارت-تەراپيا – بالالارعا كۇردەلى ەم قابىلداۋ كەزەڭىندە جيناقتالاتىن كوڭىل كۇيىندەگى اۋىر جۇك پەن نەگاتيۆتەن ارى­لۋعا كومەكتەسەدى. بيىلعى جىلى شەبەرلىك ساباعى مەن كورمە «قۋات» («ەنەرگيا») دەگەن سيمۆو­ليكالىق اتقا يە. بالالارعا تابي­عاتتىڭ بار قۋاتى قاجەت – سۋ, جەل, كۇن – جانە سىرقاتتى جەڭىپ, بولاشاققا سەنۋ ءۇشىن جان قۋاتى كەرەك, – دەيدى قازاقستاندا دۇنيەگە كەلگەن, «شىعىس پەن باتىس اراسىنا كوپىرلەر ورناتۋ» باعدارلاماسىنىڭ باستاماشىسى, فرانتسۋز ايەلى لاريسا يندجۋدجيان. گۇلزەينەپ سادىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى