ەڭبەگىمەن ۇلگى ەدى

بۇل كۇندەرى پاۆلودارلىقتار وسى وڭىردە تۋىپ-ءوسىپ, ەلى ءۇشىن ەلەۋلى ەڭبەك ەتكەن, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە اكىمشىلىك سالاسىندا باسشىلىق قىزمەت اتقارىپ, ارتىندا ىزگى ءىز قالدىرعان باقۇستار رامازانوۆتىڭ 80 جىلدىعىن اتاپ وتۋدە.   باقۇستار عابدۇلحاي ۇلى وسى وڭىرگە اتى ءمالىم رامازانوۆتاردىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلدى. راما­زانوۆتار دەگەندە ەڭ الدىمەن ەسكە, دانىشپان ابايدىڭ ولەڭدەرىن ءبىرىنشى بولىپ ورىسشا اۋدارعان, قازاقتان شىققان وقىمىستىلاردىڭ ءبىرى نۇق رامازانوۆ تۇسەدى. باق­ۇستاردىڭ اكەسى عابدۇلحاي دا بىلىمگە ەرتە تالپىنىپ, ۇستازدىق قىزمەت اتقارعان ادام. ءوز كەزىندە شوتا-امان ءۋاليحانوۆ, كاكىمبەك سالىقوۆقا ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن ءدارىس بەرگەن. ال اناسى زەينەل – قازاقتىڭ ءبىرتۋار ازاماتى جازۋشى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ قارىنداسى. بۇل اۋلەتتەن شىققانداردىڭ قاي-قايسىسى بولماسىن وسال بولعان جوق. سونىڭ ءبىرى رەتىندە باقۇستار مارقۇمنىڭ تۋعان اعاسى امانوللا رامازانوۆتى اتاۋعا بولادى. امانوللا اعانىڭ ءوز كەزىندە شىمكەنت, سەمەي وبلىس­تارىندا وبكومنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتتەرىن اتقارىپ, حالىق شارۋاشىلىعىنا لايىق­تى ەڭبەك سىڭىرگەندىگىن حالىق بىلەدى. مىنە, وسىنداي ورتادا تۋىپ-وسكەن باقۇستار رامازانوۆ تا اتجالىن ەرتە تارتىپ ءمىندى. 1959 جىلى الماتى اۋىل شارۋاشىلىعى ينس­تيتۋتىن ءبىتىرىپ, اگرونوم ما­ماندىعىن الىپ شىققاننان كەيىن پاۆلودار وبلىسى, كۋيبىشەۆ اۋدانى, چكالوۆ اتىنداعى كەڭشارعا كەلىپ, تىڭ يگەرۋشىلەر دۇرمەگىنە قوسىلادى. كوپ ۇزاماي بىلىمدىلىگى كوزگە تۇسكەن مامان وكتيابردىڭ 25 جىلدىعى اتىنداعى كەڭشارعا ديرەكتور بولىپ تاعايىندالادى. باقۇستار مۇندا كەلگەن سوڭ ديرەك­تورلىق قىزمەتپەن عانا شەكتەلمەي, ءوزى يگەرگەن سەلەكتسيونەر, اگرونوم ماماندىعىن ودان ءارى دامىتىپ, مالدىڭ جەم-ءشوپ قورىن نىعايتۋ باعىتىندا ءتۇرلى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ, ونىسىن جۇزەگە اسىرا باستايدى. ەرتىس القابىندا جۇگەرى, كۇنباعىس, قىتاي تارىسى جانە باسقا دا داقىلداردى ەگىپ, ولاردان جوعارى ءونىم الىپ, عالىمداردىڭ كوزىنە تۇسەدى. ءسويتىپ, كەڭشار جوعارىدا اتالعان تەحنيكالىق داقىلداردى وسىرەتىن اۋىلشارۋاشىلىق تاجىريبە شارۋاشىلىعىنا اينالادى. جاس باسشى ءوزى ىزدەنىسىنەن ناتيجە كورسەتكەن سوڭ, ديرەكتورلىق قىز­مەتىمەن عىلىمدى قاتار الىپ ءجۇرىپ, 1977 جىلى اۋىل شارۋا­شىلىعى عىلىمىنىڭ كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قورعايدى. – سول تۇستا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا قىزمەت ەتكەن باسقا باسشى كادرلاردان باقۇستاردىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى ونىڭ عىلىمعا بەرىلگەندىگى بولدى. ول عىلىمي نەگىزگە كوشىرگەن كەزدە عانا شارۋاشىلىقتان تۇراقتى دا تابىستى ءونىم الۋعا بولاتىندىعىن ەرتەرەك ءتۇسىندى. بۇل ماسەلە ءجو­نىنەن عالىمدارمەن كوپ اقىل­داسىپ, كەڭەستى. ءوز ءبىلىمىن ودان ءارى جەتىلدىرە ءتۇسۋدى ءجون كوردى. سوندىقتان شارۋاشىلىقتى باسقارا ءجۇرىپ, سىرتتاي اسپيرانتۋرادا ءبىلىم الىپ, ءوزىنىڭ اتقارىپ وتىرعان شارۋاشىلىق قىزمەتىنە قاتىستى عىلىمي تاقىرىبىن تاڭدادى. ونىڭ عىلىم جولىنداعى ىزدەنىستەرىنە مەن جەتەكشىلىك جاساعان ەدىم. باقۇستاردىڭ عىلىم مەن شارۋاشىلىقتى قاتار الىپ ءجۇرۋى اقىرى ۇلكەن جەمىسىن بەردى. ول ءوزى باسقارىپ وتىرعان كەڭشاردى تاجىريبە شارۋاشىلىعىنا اينالدىرىپ, عىلىمي نەگىزگە كوشۋگە قول جەتكىزدى جانە وسىنىڭ ءناتي­جەسىندە شارۋاشىلىق ەگىستىك­تەرىنەن مول ءونىم الدى, – دەيدى باقۇستاردىڭ دوسى ۇلتتىق عى­لىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى زايروللا دۇيسەنبەكوۆ. وسىنداي جەتىستىكتەردىڭ ناتيجەسىندە باقۇستار رامازانوۆ ەرتىس اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتىنە تا­عايىندالادى. وسى اۋداندا جۇرگىزگەن جۇمىستار ناتيجەسىندە اۋدان ورتالىعى ەرتىس اۋىلى قالا مارتەبەسىنە يە بولادى. 1979 جىلى بۇل اۋدان ەل قامباسىنا 22 ميلليون پۇتتان استام استىق قۇيدى. ءسويتىپ, رەسپۋبليكا كولەمىندە استىق قورى ەڭ مول ءۇش اۋداننىڭ ءبىرى بولدى. وسى ەڭبەگى ءۇشىن باقۇستار رامازانوۆقا «وكتيابر رەۆوليۋتسياسى» وردەنى تاپسىرىلادى. مۇنان كەيىن باقۇستار عاب­دۇلحاي ۇلى وبلىستىق اگروونەركاسىپ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, 1990 جىلى پاۆلودار اۋدان­دىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتىنە سايلاندى. 1994 جىلى 27 تامىزدا 58 جاسىندا قايتىس بولادى. باقۇستار رامازانوۆ «قۇرمەت بەل­گىسى», ەڭبەك قىزىل تۋ, «حالىقتار دوس­­تى­عى» وردەندەرىمەن مارا­پاتتالعان. قازاق كسر جوعا­رعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ ساي­لانعان. باقۇستار عابدۇلحاي ۇلى 1959 جىلى, ياعني ءوزىنىڭ ينس­تي­تۋت بىتىرەر شاعىندا كوپەي ابدراحمانقىزىمەن كوڭىل جاراستىرىپ, وتاۋ كوتەرگەن بولاتىن. بۇل باقىتتى وتباسىندا بەس بالا دۇنيەگە كەلدى. بۇل كۇندەرى باقۇستاردىڭ ۇرپاقتارى اتا-انا­لارىنىڭ ەڭبەگى مەن تاربيەسىنە ساي ءوسىپ-جەتىلىپ, ەلىمىزگە لايىقتى ەڭبەك سىڭىرۋدە. باقۇستار رامازانوۆ وسى شاعىن ماقالادا اتاپ كورسەتكەنىمىزدەي, ءوزىنىڭ ولشەۋلى ومىرىندە حالىققا ادال قىزمەت ەتۋدىڭ ايشىقتى ۇلگىسىن كورسەتتى. پاۆ­لودارلىقتار ورتاسىنان شىققان ازا­ماتتىڭ وسى ەڭبەگىن اركەز ەسكە الىپ وتىرادى. سۇڭعات ءالىپباي, «ەگەمەن قازاقستان»