ازيادا الامانى ايبىنىمىزدى اسىرىپ, ابىرويىمىزدى اسقاقتاتتى

العا, ازيادا! جاسا, قازاقستان! جەكسەنبى كۇنى الماتىداعى بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىندا 7-ءشى قىسقى ازيا ويىندارى سالتاناتپەن جابىلدى.

بايتاق دالامىزعا, اۋىل مەن قالامىزعا, بارشا جاماعات حال­قىمىزعا سۇيىنشىلەپ «اقسارباس!» ايتار كۇن بۇگىن. قازاق ەلى وسى­دان بەس جىل بۇرىن ءوز موينىنا مارتەبەلى مىندەت ەتىپ العان تاعى ءبىر ۇلكەن سىننان ابىرويمەن ءوتتى. جەتى كۇن بويى استانا مەن الماتىداعى الامان دوداسىنىڭ دۇبىرىنە الەم جۇرتشىلىعى قۇ­لاق تۇرگەن VII قىسقى ازيا وي­ىندارى ءوزىنىڭ مارەسىنە جەتتى. جاي مارە ەمەس, ەلىمىزدىڭ ايدىنى مەن ايبىنىن اسىرعان, ءسانى مەن سالتاناتىن اسقاقتاتقان, ءدۇيىم ءدۇ­نيەگە جۇمىلعان جۇدىرىقتاي ىن­تى­ماق-بىرلىگى مەن كۇش-قۋاتىن تا­نىتقان مەرەيلى مارە دەر ەدىك ءبىز ونى. تولايىم تابىستارمەن ءتۇيىن­دەلگەن ازيادانىڭ جابىلۋ سالتا­ناتىنا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ زايىبى سارا الپىسقىزىمەن بىرگە كەلىپ قاتى­سۋى, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وسىناۋ اسا اۋقىمدى الەمدىك جارىستى وتكى­زۋ­گە قانشالىقتى زور ءمان-ماڭىز بەرىلگەندىگىن تاعى ءبىر ايعاقتاعانداي. تاكاپپار دۇنيە قازاقتى تا­نىدى, قازاقستاندى مويىندادى دەسەك, البەتتە, مۇنىڭ ەڭ ءبىرىنشى جارقىن كورىنىسى ەلىمىزدىڭ ەۋروپا ءتورىنىڭ توبە ءبيى رەتىندە ءبىر جىل بويى بيلىك ايتۋى بولعانى انىق. سول مارتەبەلى توراعالىقتىڭ ال­تىن تاجىندەي استانا ءسامميتى ەل بەدەلىن ودان ءارى شارىقتاتتى, كوڭى­لىمىزدى تۋ بيىككە قالىقتاتتى, مەملەكەتتىك تۇعىرى­مىز­دىڭ بەرىكتىگى مەن تۇراقتىلى­عىنا ءدۇ­نيە­جۇزىلىك قوعامداستىقتىڭ كوزىن كامىل جەتكىزە ءتۇستى, ساليقالى ءھام سارابدال ساياسي ۇستانىمى­مىز­دىڭ دايەكتىلىگى مەن مايەكتىلىگىنە حالىقارالىق ساياسات سەركەلەرىنىڭ سەنىمىن شەگەلەي ءتۇستى. جامالىمىز جايناعان سول سامميتتەن كەيىن تۋرا ەكى اي ءوت­كەندە, مىنە, قازاقستان جۇل­دىزى الەم كوگىنەن, شىرقاۋ بيىكتەن تاعى دا جارقىراپ كورىندى. «توي تويعا ۇلاسسىن» دەپ قازاق اتامىز ايتقان­داي, استانا ءسامميتى­نىڭ قو­ناق­جاي قازاق جەرىندە تۇڭعىش رەت جالاۋ جەلبىرەتكەن ازياداعا جال­عا­سۋى ءجا­نە ساباقتى ينە ساتىمەن كەلىپ, تاماشا وتكىزىلۋى ءبىر جاعىنان جاقسى ىرىم­عا بالانسا, ەكىنشىدەن, مۇنىڭ ءوزى ەلىمىزدىڭ قازىرگى شاقتا قانداي دا بولماسىن جاھاندىق اۋ­قىمداعى ال­قالى جيىندى القىن­باي, جوعارى دەڭگەيدە اتقارىپ شىعۋ­عا قابىلەت-قارىمى دا, قۋات-قۇ­دىرەتى دە, زيالى­لىق ورەسى دە مولىنان جەتەتىنىن ءدۇيىم دۇنيەگە دالەلدەپ, ايقىن كورسەتىپ بەردى. قازاقستاننىڭ قوس قاناتىنداي استانا مەن الماتىدا قاپتالدا­سىپ قاتارلاسا وتكەن ازيا ويىن­دارىن كورگەن دە ارماندا, كورمەگەن دە ارماندا. وسى جارىستار كەزىندە ساۋلەتتى جاڭا ەلوردامىز تاۋەلسىز جاس مەملەكەتىمىزدىڭ جاسامپازدىق ايبىنىن بەينەلەسە, قويناۋ-قول­تى­عى مەن باۋرايلارىندا سپورتتىڭ سەگىز تۇرىنەن سايىس-باسەكەلەر ءوت­كەن اسقار ابىزىمىزداي الاتاۋ قا­زاق­تىڭ تاۋسىلماس قازىناداي ىرىس-بەرەكەسىن, قۇداي بەرگەن دار­حان مىنەزىن, دانالىق قاسيەتىن بىلدىرگەن­دەي-ءدى. ءيا, حالقىمىز شات­تاندى, جاس­تارىمىزدىڭ كەۋدەسىن ماقتا­نىش كەرنەدى. سپورتشىلارىمىز نا­­مىستى قولدان بەرمەي جار­قىل­داپ اتوي سالدى. جارىستاردا كوك بايراعىمىز قايتا-قايتا جەلبىرەدى, سايىپقىران ورەندەرىمىز جەڭىس تۇ­عىرىندا وڭ قولىمەن كەۋدەلەرىن باسىپ, ءانۇرانىمىز ءجيى-ءجيى شىر­قالدى. كەۋدەمىز بيىك, مەرەيىمىز ۇستەم بولدى. وسىناۋ سپورت الا­مانى بارشامىزدى ەلدىك رۋحپەن تۇتاستىرا بىرىكتىرگەندەي عاجايىپ اسەرگە بولەدى. ءار ۋاقىت دانەكەرشى, دوستاستىرۋشى, اق نيەتكە باستاۋ­شى, سۇلۋلىق پەن تازالىقتى قاس­تەر­لەۋشى, ىزگىلىكتى كوكسەۋشى سپورت­تىڭ وليمپيالىق رۋحىنىڭ ماقسات-مۇراتى دا وسى ەمەس پە. ەندەشە, ازيادانى ءوز تورىندە توتەسىنەن سوق­قان قارجى قيىندىعىنا, جاھان­دىق داعدارىسقا قاراماستان تاۋە­كەل ەتىپ قابىلداۋعا ەرلىگى جەتكەن قازاق ەلىنىڭ دە, وسى جولعا ەرەن ەڭبەك ءسى­ڭىرىپ, شەشۋشى ءسوزىن ايتقان ەلبا­سى­مىزدىڭ دا اۋەل باستا العا قوي­عان ۇلى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى, تىپتەن, بىرەگەيى ورىندالدى دەپ بىلەيىك. ازيادا بارلىق تۇرعىدان وي­داعى­داي اتقارىلدى دەي الامىز. قانشاما ەلدەن كەلگەن مارتەبەلى مەيماندار, جارىسقا قاتىسۋشى­لار, سپورتشىلار مەن تەحنيكالىق دەلەگاتتار, تۋريستەر ويىن­دار­دىڭ ۇيىمداستىرىلۋىنا, وزدەرى­نىڭ ورنالاستىرىلۋىنا, قوناق ءۇي­لەردىڭ جوعارى مادەنيەتتى قىز­مە­تىنە, مەديتسينالىق تۇرعىداعى جانە قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنە ءدان ريزا. «سىرت كوز – سىنشى» دەسەك تە, بادىرايتىپ ءمىن تاعۋشى تا­بىلا قويمادى. ءتىپتى, الماتى قا­لا­سىنىڭ اكىمدىگى جارىستار وتە­تىن ءاربىر كەشەنگە ءبىر-ءبىر مەدي­تسي­نالىق جەدەل جاردەم تىكۇشاعىن بەكىتىپ قويۋىن وسىندايداعى ەلدىگىمىزدى تانىتار ۇلاعاتپەن ۇشتاس­تى­رار ەدىك. ال ەندى «مادەني ازيادا» ايشىقتارى مەن اۋەندەرى كۇتكەندەگىدەن الدەقايدا اسىپ ءتۇس­تى. قازاقستاندى جانىنا تارتۋ­شى, قازاقستان عاجابىنا ءسۇيىنۋشى شەتەلدىكتەر بۇل كۇندەردە جۇزدەپ ەمەس, مىڭداپ سانالعانى دا انىق. ازيادا مۇسىلمان ەلىندە, ءتۇر­كى تىلدەس مەملەكەتتە ءبىرىنشى رەت ءوتتى. دۇنيەنى جالت قاراتقان, ودان سوڭ ءالىپتىڭ ارتىن باققىزعان جا­ڭا­لىقتىڭ ءبىرى وسى بولدى. مەدەۋ مەن شىمبۇلاقتا, سولداتساي مەن تابا­عاندا, باسقا دا جارىس ارەنا­لارىن­دا «العا, قازاقستان!» دەپ اتويلا­عان شات داۋىستاردان, جاس داۋىس­تاردان ءوزىمىز دە تەبىرەنىپ عاجاپ كۇي كەشكەندەيمىز. وتتان ىستىق وتان­شىلدىق سەزىم-اي دە­سەڭ­شى! قازاق ەلى ازيا ويىندارىن اسەرلى, تار­تىم­دى ۇيىمداس­تىرۋ­دا­عى جاڭاشىل ورنەكپەن تاڭعال­دىرىپ وتىردى. ايتالىق, ازيادا الاۋىنىڭ ەلدىڭ ۇلكەن قالالارىن تۇگەل ارالاپ ءوتۋى قانداي عانيبەت بولدى. ول قازاق­ستان­دىق ۇيىم­داس­تىرۋ كوميتەتىنىڭ وسىناۋ اۋ­قىم­دى شارانى تۇرلەن­دىرۋگە قوس­قان ۇلەسى دەپ ايتا الا­مىز. قازاق­ستان وسى عالامات ءىرى الامان جا­رىستى وتكىزىپ قانا قويعان جوق, ءوزى سوندا توپ جاردى, ساڭلاق سپورت­شىلارىمىز كۇن سايىن ال­تىن-كۇمىس مەدالداردى ساۋدىرا­تىپ جاۋدىردى. مۇنى ءتىپتى حالىق­ارا­لىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ ءتور­اعاسى جاك روگگەنىڭ: «ءاربىر ازيادا كۇنىندە ءبىز سىزدەردەن ءسۇيىنشى سۇراۋ­مەن بولدىق», دەگەن اق پەيىلدى ريا­سىز سوزدەرىنەن دە اڭعار­عان­دايمىز. سۇيىنشىلەتكەن كىمدەر دە­سە­ڭىز, ولار ءبىزدىڭ ازيادا­نىڭ ءتورت دۇركىن جەڭىمپازى الەكسەي پولتورانين, ءۇش دۇركىن جە­ڭىم­­پازدارى ولگا نوۆيكوۆا مەن ميحايل سوروكين, ءما­نەر­لەپ سىر­عا­­ناۋ­شى جامپوزىمىز دەنيس تەن, فريستايلشى دميتري رەيحەرد, قاجىماس قايسار بيات­لون­شىلار الەكساندر چەرۆياكوۆ, دياس كەنەشەۆ, ەلەنا حرۋستالەۆا, التىن­نان القا تاققان دوپتى جانە شاي­بالى حوككەي شەبەرلەرىمىز جانە باس­قا دا بۇكىل ەل-جۇرتىمىزدى شاتتان­دىرعان ساڭلاقتارىمىز دەپ بار داۋىسپەن جار سالىپ ايتا الامىز. ەڭ باستى ءسۇيىنىش سول, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ قۇراماسى 32 التىن مەدالدى جەڭىپ الىپ, التىن ولجالاۋدان رەكورد جاسادى. 1986 جى­لى ساپپورو ازياداسىندا 29 ال­تىن العان بۇرىنعى رەكورد جاپو­نياعا تيەسىلى ەكەن. بۇل جولى قا­زاقستان جاڭاعى رەكوردتى  ال­تىن جۇلدەلەرگە 21 كۇمىس, 17 قولا قو­سىپ, بارلىعى 70 مەدالدى قور­جى­­نىنا سالىپ, جالپىكو­م­اندا­لىق ەسەپتە داۋسىز جەڭىم­پاز اتان­دى. التىن مەدالدى جاپونيا مەن وڭتۇستىك كورەيا 13-13-تەن تەڭ بولىسكەنىمەن, جاپوندىقتاردىڭ كۇ­مىسى الدەقايدا كوبىرەك شىعىپ, جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەكىنشى ساتىسىنا سولار كوتەرىلدى. بۇل ازيادانىڭ ءبىر توسىن جاڭالىعى سول, قىتاي سپورتشىلارىنىڭ ءتورتىنشى شەپكە ءتۇسىپ قالعاندىعى بولدى. سپورت دەگەنىڭىز دە ارقاشان اق سويلەيتىن ايازبي عوي, ابىروي-اتاققا, لاۋا­زىم-بەدەلگە قارامايدى. كوبىنە-كوپ باق ەمەس, باپ شابادى. بۇل اراعا قازاقتىڭ وسى ءتامسىلى ءدوپ كەلەتىندەي. ماسەلەنىڭ تاعى ءبىر جا­عى­نان العاندا, الامانعا قاتىسۋشى 27 ەلدىڭ ىشىنەن موڭعوليانىڭ بەسىنشى, كورشىلەس اعايىنىمىز قىر­عىز­ستاننىڭ جەتىنشى ساتىدان كو­رىنۋى جامان كورسەتكىش تە ەمەس سياقتى. «ەڭ باستىسى – قاتىسۋ» دەگەن اقجولتاي قاعيدات ۇستانعان تاعى ءبىر ەلدىڭ وسى ازياداعا ءبىر عانا سپورتشىمەن قاتىسقانىنا دا بۇل قالاي دەۋگە قاقىمىز جوق. «تويدىڭ بولعانىنان بولادى­سى قىزىق» دەگەندەي, ازيادا عا­جاپ­تارى ءتامامدالىپ, ونىمەن بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىندا قيماي قوشتاسۋ ساتتەرى دە كەلىپ جەتتى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىسىپ وتىرعان VII قىسقى ازيا ويىندارى جابىلۋى­ن­ىڭ سال­تانات­تى ءراسىمى «ازيا سيم­فو­نيا­سى» دەپ اتالعان تەاتر­لاندىرىلعان قويى­لىم­مەن باس­تال­دى. وسىناۋ دۋمان اۆتورلار­دىڭ وي-قيالىنا ساي ازيا حا­لىقتارى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىن­داعى مولتەك كورىنىستەرى­مەن ءور­نەكتەلگەن. ازيا اققۋىنداي اتاق­تى ءانشىمىز مايرا مۇحامەد­قىزى الماس سەركەباەۆتىڭ سازى­مەن سال­تاناتتى دا اسقاق, شابىتتى دا سۇلۋ ءاندى ازيا سيمفونياسىنىڭ ۇنىنە ۇيلەستىرە شىرقادى. ودان سوڭ ساحنادا قازاق اڭىزدارى اي­شىقتالدى. جاس بالانىڭ ەسەيىپ-ەرجەتۋى, ءومىر مەن وركەنيەتكە كىرىگۋى استارلى ماعىنامەن ادەمى تۇس­پالدانىپ بەينەلەنگەن. شىڭ تۋرا­لى, جەر-انا تۋرالى, جەل تۋرالى, وت تۋرالى, قار تۋرالى اڭىزدار تولاسسىز تىرشىلىكتى اڭ­دات­قانداي. وسىنىڭ ءبارى بي تىلىمەن شالقيدى. وركەنيەت­تەر­دىڭ ءۇن قاتىسۋى,  ەۋروپا مەن ازيا­نىڭ ءوزارا بايلانىسى, ونەر مەن سپورت­تىڭ ۇندەستىگى كو­رەر­مەندەر ساناسىن جاۋلاپ العان­داي. كسرو حالىق ءارتىسى الىبەك دىنىشەۆ قازاق­ستاننىڭ ءانۇرانىن زور تەبىرەنىسپەن ورىنداعان كەزدە وعان قوسىلا شىر­قاعان ەلباسىمىزدى, زالداعى كو­رەر­مەن­دەردى كورگەندە ىشتەي تولقىعا­نىمىزدى ءبىز دە جاسىرا المايمىز. دۋماننىڭ سوڭىندا ازياداعا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ سپورتشى­لارى ءوز تۋلارىن كوتەرىپ, ورتاعا شىعۋى تاماشا ساتتەردىڭ ءبىرى بول­دى. مۇ­نىڭ ءوزى دە ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭ­نەن قول شىعارعان ازيا بىرلىگىن, ورتاق اۋەنگە قۇيىل­عان ازيا سيم­فونياسىن نىشانداپ تۇرعان­داي. كوپشىلىك كوڭىلىنەن شىققان وسىناۋ تەاترلاندىرىلعان قويى­لىمعا كا­سىپ­قوي ارتىستەر, ەرىكتىلەر – بارلى­عى 700-دەن استام ادام قاتىستى. مەرەكەلىك قويىلىمنان كەيىن سالتاناتتى ءراسىم قوناقتارىنىڭ الدىندا الماتى قالاسىنىڭ اكى­مى احمەتجان ەسىموۆ ءسوز ءسوي­لەدى. ول ازيادانىڭ جوعارى دارە­جەدە ءوتۋى­نە كومەگىن تيگىزگەن وڭ­تۇستىك استانا تۇرعىندارىنا, ويىن­دار­دىڭ ۇيىم­داس­تىرۋشى­لارى مەن دەمەۋشىلەرىنە, سونداي-اق سپورت­شىلار مەن مەي­مانداردى ىقى­لاس­تى قامقورلىق­تارىنا بولەپ, ۇلان-عايىر جۇمىس اتقارعان ەرىكتىلەرگە ۇلكەن العى­سىن ءبىلدىردى. اكىم ودان ءارى: «ءال­بەتتە, ەڭ ءۇل­كەن العىستى مەن الەم­دىك ەكونو­مي­كالىق داعدارىسقا قا­راماستان ازيادانى وتكىزۋ جونىندە باتىل شەشىم قابىلداعان ادامعا بىلدىرگىم كەلەدى. ول ادام ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى نازارباەۆ», دەگەن كەزدە  جۇرت دۇركىرەتە قول سوعىپ جىبەردى. بۇدان سوڭ ازيا وليمپيالىق كەڭەسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى تيموتي فوك  اق ازيادانى تاماشا ۇيىم­داستىرعانى ءۇشىن قازاق­ستان­نىڭ باس­شىلىعىنا راحمەتىن ايتتى. ازيا ويىندارىنىڭ ۇلكەن تابىس­پەن ءوت­كەندىگىن اتاپ كور­سەتتى. ازيادا ۇمى­تىل­مايتىن مەرەكە بول­عان­دىعىنا, قازاقستان­دا­عى قوناق­جاي­لىق قاتتى ۇناعان­دىعىنا توق­تالدى. مۇندا وتكىز­گەن ۋاقىتتارى بارلىق قاتىسۋ­شى­لاردىڭ جادىن­دا قالادى. راحمەت, الماتى, راحمەت, استانا, راحمەت ساعان قازاق­ستان, دەي كەلە, ازيا وليمپيالىق كەڭەسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ءسوز كەزەگىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­قا بەردى (قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇل­تان نازارباەۆتىڭ ءسوزى گازەتتە جەكە بەرىلىپ وتىر). سالتاناتتى ءراسىمنىڭ سوڭىندا الماتى قالاسىنىڭ اكىمى قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ جالاۋىن VIII قىسقى ازيا ويىندارى وتەتىن ساپپورو قالاسى ۇيىمداستىرۋ كومي­تەتى­نىڭ وكىلدەرىنە تابىس ەتتى. ول جا­لاۋ­دى ساراي ارەناسىنا دوپتى حوككەيدەن قازاقستان قۇراماسى­نىڭ ساپىن­دا ازيادا چەمپيونى اتانعان راۋان ەساليەۆ الىپ كىردى. ەلباسى­نىڭ VII قىس­قى ازيا ويىن­دارىن جابىق دەپ جاريالاۋىنا وراي ازيادا الاۋى سال­تاناتتى ءتۇر­دە ءوشىرىلدى. ق­ا­­زاقستان­نىڭ ەسترا­دا شەبەرلەرى قو­رىتىندى ءان كومپو­زيتسياسىن ورىن­دادى. حا­لىق­ارا­لىق شاڭعى­مەن تۇ­عىر­دان سەكىرۋ كەشەنىندە اس­پاندا مىڭ سان وتشاشۋلار جار­قىلدادى. سالتاناتتى جا­بىلۋ ءراسى­مىن تىكەلەي ەفيردەن 300 مىڭنان استام ادام تاماشا­لادى. وسىلايشا كوپ قۋا­نىش سىي­لاعان, ەلىمىزدى ۇلكەن اسۋلاردان اسىرىپ, تاعى ءبىر مەرەي-ءمار­تەبەگە جەتكىزگەن, الەم­دەگى ايتۋ­لى سپورت­تىق دەرجاۆاعا اينال­دىر­عان ازيا ويىن­دارى ادەمى تۇيىندەلدى. بىراق ءبىز ازيادامەن قوش­تاس­پايمىز. ازيا­دا الامانىن الەم جۇرتشى­لىعىمەن بىرگە ساپپورو قا­لا­سىندا كۇتىپ الۋعا جاز­سىن دەيمىز. العا, ازيادا! جاسا, قازاقستان! قورعانبەك امانجول.

شاڭعىمەن سپورتتىق باعدارلاۋ

توپجارعاندار سپورتتىق باعدارلاۋ وليمپيا­لىق ويىندار باعدارلاماسىنا كىر­­مەگەنىمەن, تۇبىندە شاڭعى سپورتىن­­­داعى قىزىقتى جارىس­تاردىڭ سانا­تىنا ەنەتىندىگى ءسوزسىز. ادەتتە, جاز­عى ازيا ويىندارىندا جارىس وتكىزۋدى موينىنا العان مەملەكەت جان-جاققا ساۋىن ايتىپ, وزدەرىن­دە وينالاتىن ويىنداردىڭ ءتارتى­بىن جىبەرىپ, ازياداعا كىرگىزىپ الادى. وسىلايشا, التىنداردى كوبەيتىپ, ۇپايلارىن تۇگەندەيدى. ماسەلەن, قا­زاقتىڭ بالالارى بۇ­رىن لاڭگى تەۋىپ وينايتىن. الا­قانداي قۇي­ما قورعاسىنعا قويدىڭ ءبىر جا­پى­راق تەرىسىن سىممەن تەسىپ وتكىزىپ, جەرگە تۇسىرمەي قاقپاقىل­داپ وينايدى. قازىر ازيا ويىندارىندا وسى لاڭگىگە ۇقسايتىن سوتفول دەگەن ويىن بار. ايىرماشىلىعى, ەكى-ەكىدەن ءتورت ادام ورتاداعى كەرىلگەن توردىڭ ەكى جاعىندا تۇرىپ, اياقپەن دوپ وينايدى. ءوز ەلىندە ازيا ويىن­دارىن وتكىزىپ جاتقان قازاق­ستان ۇساقتىققا بارىپ, ونداي ويىن­داردى تىققىشتاعان جوق. تۇراقتى الەم چەمپيوناتى ءوتىپ تۇراتىن, حالىقارالىق ما­ڭىز­عا يە سپورتتىق باعدارلاۋ ءجا­نە بەندي (دوپتى حوككەي) سپورتىن قوستى. ءبىر قىزىعى دا, بار جاقسىلىعى دا سول, سپورت­تىق باعدارلاۋ قازاق­ستان قورجى­نى­نا ەرلەر مەن ايەل­دەردى قوسقان­دا 8 التىن سالدى. ماسەلەن, سپرينتتىك, ورتا جانە ۇزاق قاشىقتىق­تاعى جا­رىستاردا ميحايل سوروكين مەن ولگا نوۆيكوۆا ازيا­دانىڭ ءۇش دۇركىن جەڭىمپازى اتان­دى. 5 اقپان كۇنى سپورتتىق باع­دارلاۋ­دان ەستا­فە­­تا­لىق جارىس ءوتتى. قۇ­رامىندا الەك­ساندر بابەنكو, اسلان توق­پاەۆ جانە ميحايل سوروكين بار سپورت­شىلارىمىز 56 ءمينوت 15 سەكونت ۋاقىت كور­سەتىپ, مارەگە ءبىرىنشى كەلدى. ال­عاش­قى بو­لىپ شاڭ­عىعا مىنگەن الەكساندر بابەنكو ال­عاشقى كە­زەڭدى 19 مي­نوت 10 سەكونت­تە ءجۇرىپ ءوتتى. وعان دەيىن يران قۇراما­سى­نىڭ قولىن مە­دالعا جەتكىزگەن كانگارلۋ بيجان ودان 2 ءمينوت 9 سەكونتكە قالىپ كەلدى. ال, ءۇشىنشى بولىپ جارىس جولىنا شىق­قان ميحايل سوروكين قارسى­لاس­تا­رى­نان قوزى كوش جەرگە ۇزا­دى. ەكىنشى بولىپ كەلگەن يران­دىق ساەد ساتتار سەيد 6 ءمينوت 20 سەكونت­تەن كەيىن عانا مارەگە جەتتى. ءۇشىنشى بولىپ جارىستى اياق­تاعان موڭعول قۇرا­ما­سى جەڭىمپاز­دار­دان 30 ءمينوت 58 سەكونتكە قالىپ كەلدى. قىزدار دا جارادى. ەۆگەنيا كۋزمينا, ەلميرا مولداشەۆا ءجا­نە ولگا نوۆيكوۆا 59 ءمينوت 43 سە­كونتتە مارەگە جەتتى. ەكىنشى ورىن العان وڭتۇستىككورەيالىق ءۇش قۇربى 18 ءمينوت 17 سەكونتكە قا­لىپ كەلسە, قولا مەدالعا يە بول­عان موڭعول ۇشتىگى قازاق­ستان­دىق­تاردان 33 ءمينوت 20 سەكونتكە ۇتىلدى. وسىلايشا, قازاقستان قۇراما­سى سپورتتىق باعدارلاۋدىڭ 4 ءتۇرى بو­يىن­شا بار التىندى ەلدىڭ ءباي­گە قور­­جىنىنا ساۋدىراتىپ سالىپ بەردى. سوڭعى كەزدەرى سپورتتىڭ بۇل ءتۇرىنىڭ ەلىمىزدە جاقسى دامىپ كەلە جات­قانىنا جارىس الاڭىنا با­رىپ, تەلەديدار ارقىلى وتانداس­تارى­­مىزعا بولىسقان مىڭداعان جان­كۇيەرلەر كۋا بولدى. باقتيار تايجان.

بياتلون

ۇلت نامىسى ءمۇلت كەتۋدى كەشىرمەيدى ەرلەر اراسىنداعى بياتلون ەستافەتاسى بويىنشا 4ح7,5 شا­قى­رىمدىق باسەكەدە قازاقستان كومان­داسى جەڭىسكە جەتتى. شاڭ­عى­شىلار الەكساندر چەرۆياكوۆ, نيكولاي برايچەنكو, يان ساۆيتسكي جانە دياس كەڭەسوۆ مەجەلى قاشىقتىقتى 1 ساعات 21 ءمينوت 3,5 سەكونتتە سىرعا­ناپ ءوتتى. ەكىنشى ورىندى جاپونيا ەلى­نىڭ كومانداسى يەلەندى. ياعني, ءبىزدىڭ بياتلون بەرەندەرى ولاردان 2 ءمينوت 18,5 سەكونت شاپشاڭدىق تا­نىتتى. ال جەڭىمپاز قازاق بياتلون­شى­­لارى­نان 5 ءمينوت 8,6 سەكونت قالىپ كەلگەن قىتاي كومانداسى ءۇشىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. باسەكەنىڭ ءمان-جايىنا قاراي ويىسساق, قازاقستاندىق بياتلون­شى­لار جارىستىڭ العاشقى كە­زەڭىندە-اق كوش باستادى. ەكىنشى كەزەڭدە جارىس جولىنا شىققان اقمولا وبلىسىنىڭ تاعى ءبىر تۇلەگى نيكولاي برايچەنكو قا­زاقستاندىق بياتلونشىلاردىڭ جە­ڭى­سىن جاقىنداتا ءتۇستى. ويتكەنى, ول جا­تىپ اتۋ ساتىندە قوسىمشا ءۇش وقتىڭ بىرەۋىنە عانا سەنىم ارتتى. سونىڭ ارقاسىندا ەستافەتانى ودان ءارى جال­عاستىرۋ كەزىندە ءبىزدىڭ بيات­لونشى­لاردىڭ جاپونداردان ۇستەم­دىگى 1 ءمينوت 9,4 سەكونتكە ۇلعايا ءتۇستى. «ەر كەزەگى ۇشكە دەيىن». بىراق ءۇشىنشى كەزەڭدەگى يان ساۆيتس­كي­دىڭ نىسانا كوزدەۋى جانكۇيەر­لەر­دىڭ كوڭى­لىن ءبىراز قوبالجىتتى. ءويت­كەنى, ول «قورامساعىنداعى» قو­سىمشا «جە­بەلەرگە» كوپ قول ساپ, ءبىرىنشى اتۋ شەبىندە – ءبىر, ەكىنشى اتۋ شەبىندە  ءۇش وقتى ار­تىق جۇمسادى. بۇل, ارينە, بيات­لونشى ءۇشىن ۋاقىتتان ۇتىلۋ مەن مەرگەندىك باسەكەسىنەن كەم سوعۋ بولىپ باعالاناتىنى انىق. بىراق, ابىروي بولعاندا, شەشۋشى كەزەڭ تۇسىندا وزدەرىن وكشە­لەگەن جاپون قارسىلاستارىنان قا­زاق­ستان­دىقتاردىڭ باسىمدىعى 1 مي­نوت 48 سەكونت بولىپ, جان­كۇ­يەرلەر قاۋپى سەيىلە ءتۇستى. «ياپىرمايلاتقان» يان ساۆيتسكيدەن كەيىن ەستافەتا جولىنا دياس كەڭەسوۆ شىقتى. شاڭعى سپورتىندا, جالپى, قازاق ۇل-قىزدارى از نەمەسە مۇلدە جوق. بىراق از بولسا دا ءماز قىلاتىن سپورتشى بولعانى دا جاق­سى ەكەن. ەتپەتتەپ جاتىپ نىسانا كوزدەۋدە قوسىمشا ەكى وق شىعىن­داعان دياس, نامىسقا تىرىستى ما, ايتەۋىر, تۇرەگەپ تۇرىپ اتۋدا ەش­قانداي «ءمۇلتىم بارعا» جول بەرگەن جوق. ءسويتىپ, ءدۇلدۇل دياس جان­كۇيەرلەر قولىنا ۇستاتقان ەل بايراعىن جەلبىرەتە ۇستاپ, مارە سىزىعىنان ءبىرىنشى بولىپ وتكەن. ويتكەنى, ۇلت نامىسى ءمۇلت كەتۋدى ەشقاشان كەشىرمەيدى. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى.

شايبالى حوككەي

جىگىتتەر جارادى ازيا ويىندارىنىڭ سوڭعى كۇنى استانادا حوككەيدەن قازاقستان مەن جاپونيا كوماندالارىنىڭ اراسىندا وتكەن ويىندا ۇلتتىق قۇراما ازيادا چەمپيونى اتاندى. بۇعان دەيىن 2007 جىلى قى­تايدىڭ چانچۋن قالاسىندا وتكەن قىسقى ويىنداردا قازاقستاننىڭ ەرلەر قۇراماسى ناق وسى كۇن­شى­عىس ەلىنىڭ حوككەيشىلەرىنەن في­نال­دىق كەزدەسۋدە قولدا تۇرعان التىن ءجۇل­دەدەن ايىرىلىپ, كۇ­مىس مەدالدى عانا قاناعات تۇتۋعا ءماجبۇر بول­عان ەدى. سوندىقتان بولار, بۇل ويىندا ۇلتتىق قۇراما جاپون جىگىتتەرىنەن قىتايدا كەتكەن ەسەنى قايتارىپ, ءوز الاڭىندا جەڭىسكە جەتۋگە بار كۇش-جىگەرىن سالدى دەسە بولادى. بۇل ماتچتىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى 0:0 ەسەبىمەن اياقتالدى. ەكىنشى كەزەڭ­نىڭ الدىنداعى 15 مينوتتىك ۇزىلىستە باس باپكەر ۆ.حومۋتوۆ جىگىتتەرىن جىگەرلەندىرگەن بولۋى كەرەك, ەكىنشى 20 مينوتتىك ويىندا ولار جاپو­نيانىڭ قاقپاسىنا ەكى شايبا سوعىپ ۇلگەردى. شايبانىڭ اۆتور­لارى بولعان ەۆگەني بلوحين مەن يليا سولارەۆتىڭ بۇدان كەيىن دە ەسەپتى ەسەلەۋگە بىرنەشە مۇمكىندىك­تەرى بول­دى. دەگەنمەن, جاپونداردىڭ قاقپا­سىنا ءۇشىنشى شايبانى سوعۋ ماكسيم سەمەنوۆتىڭ ماڭدايىنا جا­زىلىپ­تى. ول كەزدەسۋدىڭ ءۇشىنشى كە­زەڭىندە ارىپتەستەرىنىڭ ادەمى شىعار­عان پا­سىن پايدالانىپ, قامالى بيىك بولىپ تۇرعان قارسىلاستارىنىڭ قاق­پاسىن ءدال كوزدەپ, ەسەپتى 3:0-گە جەتكىزدى. وسى­دان كەيىن جاپوندار تارازى با­سىن تەڭەستىرۋگە تىرىس­قانىمەن, ولا­رى­نان ەشتەڭە شىپادى. ولار تەك قا­زاقستان قاقپاسىنا ءبىر شايبا سوعۋمەن شەكتەلدى. ال ءبىزدىڭ جاقتان جاپونداردىڭ قاقپاسىنا ءتورتىنشى شايبانى رومان ستارچەنكو سوعىپ, ازياداداعى حوككەي ويىندارىنىڭ نۇكتەسىن قويدى. كەزدەسۋ سوڭىندا جاپونيا قۇ­را­ماسىنىڭ قاقپاشىسى فۋكۋفۋدجي يۋكاتا ۇزدىك قاقپاشى, ونىڭ وتانداسى اارون كەللەر ۇزدىك قورعاۋشى, ءبىزدىڭ ۆاديم كراسنوسلابودتسەۆ ۇزدىك شابۋىل­شى اتاندى. ءسويتىپ, حوككەيدەن ايەلدەر كومانداسىنىڭ جولىمەن جۇرگەن ەرلەر قۇراماسى ءوز الاڭىندا ازيادا چەمپيونى دەگەن مارتەبەلى اتاققا يە بولدى. ال قولا جۇلدەنى 11:1 ەسەبىمەن قىتاي قۇراماسىن جەڭگەن ءوڭتۇس­تىك كورەيا كومان­داسى يەلەندى. داستان كەنجالين, سۋرەتتەردى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ.

شاڭعى

التىن فابريكاسى سولداتسايداعى شاڭعى-بياتلون كەشەنىندە ەلىمىزدىڭ سپورتشىلارى 18 التىن, 9 كۇمىس, 6 قولا مەدالدى سومدادى اتىشۋلى مەدەۋ, شىمبۇلاق­تارعا جالعاسا ازيادانىڭ الامان دوداسىنىڭ تاريحىنا التىن ءارىپ­تەرمەن جازىلىپ قالار تاعى ءبىر ماقتانىشىمىز تالعاردىڭ تاپ ىرگەسىندەگى سولداتساي بولىپ تۇر. پاتشا زامانىندا ستانيتسا اتاما­نى الاتاۋدىڭ وسى ءبىر قالىڭ جىنىس قويناۋىندا ايۋ اۋلاۋعا شىعادى ەكەن. سايدى بويلاي سول­داتتاردى كۇزەتكە قوياتىن كورىنەدى. سودان بۇل سايدى جەرگىلىكتى حالىق, تالعاردىڭ ورىس-قازاعى تۇگەل سولاي اتايدى. «سولداتسكوە ۋششەلە» دەگەننەن قازاق­شاعا قايتا اۋدارىپ «سولدات شات­قالى» دەپ سىمپيتا سى­پايىلا­عانعا تالعارلىقتارىڭىز ەزۋ تار­تادى دا قويادى. قالاي دەسەك تە, وسى سولداتساي قۇتىمىزعا اينالدى. قازاق­ستان قۇراماسى قورجىنىنداعى التىن مەدالداردىڭ تەڭ جارتى­سىنان استامى ناق وسىنداعى شاڭ­عى-بيات­لون ستاديوندارىندا ءوت­كەن جارىستاردان ءتۇسىرىلدى. ءوت­كەن­دەگى ءبىر ماقالامىزدا «سول­دات­سايداعى قار فابريكاسى» دەپ استارلاپ اي­تىپ ەدىك. سويتسەك, سولداتسايى­مىز ناعىز التىن فابريكاسى بو­لىپ شىقتى. التىن شىققان جەردى ءبىزدىڭ شاڭعىشى-بياتلونشى, باع­دار­لاۋشى سپورتشىلارىمىز دا بەلدەن قازىپ, التىن-كۇمىس مە­دال­د­اردى الامان بايگەدە ەل مەرەيىن اسىرا توگىپ-توگىپ تاستادى. قولا مەن كۇمىستى ايتپاعاننىڭ ءوزىن­دە, مۇندا تابانى كۇرەكتەي 8 ال­ت­ىندى شاڭعىمەن باعدارلاۋ­شى­لار, باتپانداي 5 التىندى شاڭ­عىشىلار جانە بەسەۋىن بيات­لون­شىلار ول­جا­لادى. اسىرەسە, ءتورت التىندى بوك­تەرگەن شىعىسقازاقستاندىق الەكسەي پولتورانين, ءۇش-ۇشتەن التىن القا تاققان استانالىق ميحايل سوروكين مەن ولگا نوۆيكوۆا, قوس التىندى قانجىعاسىنا بايلاعان الەكساندر چەرۆياكوۆ, سونداي-اق ەلەنا حرۋستالەۆا سىندى ساڭلاق­تارىمىز سولداتساي سياپاتىن استە ۇمىتپاس دەپ بىلەمىز. «كۇلشەلى بالا سۇيمەككە جاق­سى» دەگەندەي, ازيادانىڭ از عانا كۇندەرىندە سولداتسايدى جۇرت ءسۇ­يىپ قالدى. سولداتساي سام­عاۋىنىڭ ارقاسىندا قاسيەتتى تال­عار­دىڭ دا ەلى مەن جەرىنىڭ اتى شىعىپ, الەمگە تانىلىپ جاتىر. ازيادا جارىس­تارى­نا دەگەن تالعارلىقتاردىڭ ىقى­­لاسى ەرەكشە بولدى. شاڭعى-بياتلون ستا­ديونىنداعى دودالى جارىستاردى كۇندەلىكتى 5-6 مىڭعا دەيىن كو­رەرمەن تاماشالاپ, سپورت­شى­لا­رى­مىزعا جان­كۇيەرلىك جالى­نى­­مەن جىگەر بەرىپ, قولداپ وتىردى. بىرقانشا ماراپاتتاۋ راسىمىندە جەڭىمپازدارعا جۇلدەلەر­دى تاپ­سىرۋ قۇرمەتىن ازيادانى ءوت­كىزۋگە جەرگىلىكتى جەردە ىلكىمدى ۇلە­سىن قوسىپ, قولعابىسىن اياماعان تال­­عار اۋدا­نىنىڭ اكىمى تالعات ءومىر­اليەۆ ەنشىلەگەنىن ايتۋىمىز كەرەك. سولداتسايدا 5 اقپان ءبىزدىڭ شاڭ­­­عىشىلارىمىزدىڭ ەرەكشە ەر­لەپ, وتكەندە كەتكەن ەسەسىن قاي­تارۋ ءۇشىن ءارى نامىسقا تىرىسقان, ءارى كۇش-قايرات پەن شەبەرلىكتەرىن ب­ا­رىنشا ايشىقتاپ ساتىمەن كورسەتە بىلگەن كۇنى بولدى. بۇل جولى اۋەلى ايەلدەر اراسىنداعى 4ح5 شاقى­رىم­دىق ەستافەتالىق جارىس مارە­دەن شىقتى. مۇندا نەگىزگى تايتا­لاس-تارتىس قازاقستان مەن جاپونيا كوماندالارى اراسىندا ءوربىدى. ەكى كەزەڭى كلاسسيكالىق, ەكى كەزەڭى ەركىن مانەردە وتكەن جارىس جو­لىن­دا ءبىزدىڭ باپكەرلەر قولدانعان ءتاسىل ۇتىمدى بولىپ شىقتى. شاڭ­عىنى وڭتايلى مايلاۋ ماسە­لەسى دە دۇرىس شەشىمىن تاپقان ەكەن. ءارى مۇنىڭ الدىندا جوس­پارلى مەدالداردى جوعالتىپ ال­عا­ن­دىقتان, ءبىزدىڭ قۇرامانىڭ ەندى قاتەلەسۋگە قاقىسى دا بولماعان كورىنەدى. العاشقى ءۇش كەزەڭ بويى ءبىز­دىڭ قىزدار قارسىلاستىڭ مىق­تىلىعىن مويىنداي وتىرىپ, جاپون قىز­دا­رىن تىم ۇزاتىپ ال­ماۋعا تىرىس­تى. ال, سوڭعى, ءتورتىن­شى كەزەڭدە ەس­تا­فە­تانى 12 سەكونت كەشىگىپ العان سۆەتلانا مالاحوۆا-شيشكينا وزىنە ار­تىل­عان ءۇمىتتى اقتاپ, كوپ ۇزاماي جاپون كاشيۆابارا­نىڭ ادىمىن اشىر­­ماي الدىنا ءتۇستى. ودان سوڭ ارا­قاشىق­تىقتى بىرتىندەپ ۇزارتا بەردى. سۆەت­لانا مارەدەن كوكباي­راقتى جەلبىرەتە ءبىرىنشى ءوتتى. ءسويتىپ, 1 ساعات 1 ءمينوت 45,1 سەكونت ۋاقىت كورسەت­كەن ءبىزدىڭ قىزدار جەڭىستىڭ جوعارى سا­تى­سىنا كوتەرىلدى. ەستافەتادا ال­تىن العان جۇيرىك قىزدارىمىز ەلەنا كولومينا, وكسانا ياتسكايا, اناستاسيا سلونوۆا جانە سۆەتلانا مالاحوۆا-شيشكينالار ءسويتىپ وسىناۋ ازيا­داداعى قۋانىشىمىز­دى ەسەلەي ءتۇستى. كوپكە دەيىن التىن مەدالدان ءۇمىتتى بولعان جاپون شاڭعىشى­لارىنىڭ ەكىنشى ورىندى قاناعات ەتۋىنە تۋرا كەلدى. ولار قازاق­ستاندىق قىزداردان 53 سەكونت قا­لىپ قويدى. ءيا, ولار مادوكا ناتسۋمي, ماساكو يشيدا, يۋكي كوباياشي جانە ميشيكو كاشيۆابارا. ءۇشىنشى ورىن قىتايلىق شاڭعى­شى قىزداردىڭ ۇلەسىنە ەركىن ءتيدى. تۇستەن كەيىن 4ح10 شاقى­رىم­دىق كوماندالىق جارىستا جىگىتتەرىمىز جەڭىستى جولدى ودان ءارى جال­عادى. ولاردىڭ دا نەگىزگى باسەكە­لەسى جاپونيا قۇراماسى بولدى. دەگەنمەن دە قازاقستان شاڭعى­شى­لا­رى­نىڭ باسىمدىعى بارلىق اينا­لىم­داردا ايقىن ءبىلىندى. سەرگەي چەرەپانوۆ, الەكسەي پولتورانين, نيكولاي چەبوتكو, ەۆگەني ۆەليچكو قۇرامىن­داعى ءبىزدىڭ كوماندا جەتىنشى ازيا­دانىڭ 27-ءشى التىن مەدالىن جەڭىپ الدى. قازاقستاننىڭ كوكبايراعى سول­داتسايدا تاعى دا مارە قيدى. كۇمىس جانە قولا مە­دالداردى تيىسىنشە جاپونيا مەن وڭتۇستىك كورەيا شاڭعىشى­لارى يەمدەندى. جەڭىمپازداردىڭ التىن ۋا­قى­تى 1 ساعات 54 ءمينوت 40,9 سەكونت بولسا, بۇعان دەيىن ءۇش التىندى سىپىرىپ كەتكەن جاپوندار بۇل جولى 3 مي­نوتتەن ارتىق ۇتىلىپ قالدى. قۇ­رامىندا كەيشين يوسيدا, ماسايا كيمۋرا, نابۋ نارۋسە سىندى الەم­دىك ساڭلاق­تارى بولعان كوماندادان وزۋ نامىسقا سىن بولسا, جىگىتتەرىمىز سول سىننان ابىرويمەن ءوتىپ, سولداتساي التىن فابريكاسىنىڭ اتاعىن اسپانداتا تۇسكەن ەدى. قورعانبەك امانجول.

ورايى كەلگەن وي

التى الاشقا ۇلگى بولعان ازيادا ادام دەگەن اۋىز وزىنىكى بول­عان سوڭ ايتا بەرەدى ەكەن. قا­زاق ەلىندە وتكەن سامميتكە مۇرنىن تىرجيتقاندار, ەندى قازاق ءۇشىن ازيادانى دا ارتىق كورىپ, «پىش-پىشتاسىپ» جاتىر. ولارعا سالسا, قازاق ەلى باياعى «توقال تامدار» داۋىرىندەگى دەڭ­گەي­دە قالا بەرۋى كەرەك سىقىلدى. كەشەگى مەشەل ەلدى بۇگىنگى كوشەلى ەلدىڭ قاتارىنا جەتكىزەتىن يگى ءىس-شارالاردان ءبىزدىڭ باسشىلار ءمۇل­دە اۋلاق بولۋى كەرەك-مىس. ازيا­دا دەگەندى ءبىر ەرىككەننىڭ ەرمەگى سياقتى باسى ارتىق جۇمىس سانايدى. باياعىدا دۇنيەنىڭ تاپ­شى كەزى عوي, ءبىر باقۋاتتى اتام­نىڭ ۇيىندەگى «چەرنو-بەلىي» تەلەديداردان حوككەي كورەيىن دەپ بارسام, «ادام جاۋراپ ولەيىن دەپ وتىرعاندا قايداعى كاككەي, اينا­لا­يىن-اۋ!» دەپ, شالا ءب ۇلىنۋشى ەدى جارىقتىق, ەلىنىڭ ەل بولعانىن قالامايتىن كەراۋىزدار دا تۋرا سول اتام سياقتى «ازيادا دەگەن نەمەنەمە كەرەك, قۇداي-اۋ؟», دەيدى ەرىندەرى ءتۇرتيىپ. قاراڭىزدارشى, قازاق ازيادا­سى­نىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە قان­شا­ما قىسقى سپورت كەشەندەرى تۇر­عى­زىلدى. استانالىقتار مەن الم­اتى­لىقتاردى ايتپاعاندا, تال­عا­رلىق­تار, مىسالى, «تابا­عان» مەن «سول­داتسايداعى» قىسقى سپورت كەشەندەرى ءۇشىن قۇدايلارىنا كۇن سايىن العىس ايتىپ وتىر. ويتكەنى قان­شاما ادامعا جۇمىس تابىلدى. سو­سىن ۇلگىسى شە؟!. بۇرىن بوكس پەن كۇرەستى عانا تاڭدايتىن قازاق بالالارى, ەندى «ءبىز كىمنەن كەمبىز؟», دەپ اياقتارىنا شاڭعى مەن كونكي بايلاپ, اق قار مەن كوك مۇزدىڭ مايتالماندارىنا اينال­ما­سىنا كىم كەپىل؟!. ازيادانىڭ ەل مارتەبەسى مەن مەرەيى ءۇشىن تاعى ءبىر ۇلگىسى مەن ۇلەسى – استانا مەن الماتىعا «سارى قۇر­لىق­تان» قانشاما سپورتشى ۇل-قىز­دار­ كەلدى! قانشاما بىلىكتى باپكەرلەر جەتتى! ولار قازاقتاردىڭ قوناق­جاي پەيىلىنە عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, الەمدىك تالاپتارعا تاماشا جاۋاپ بەرەتىن ءساندى سپورت ساراي­لارىنا دا ءتانتى بولدى. قازاق ەلىنىڭ قىسقى سپورت تۇرلەرىنەن الەم چەمپيونات­تارى مەن وليمپيا ويىندارىنىڭ التىن مەكەنىنە اينالاتىنىنا دا ابدەن سەنىمدى. استانا مەن الماتىدا سپورت­تىق وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىن وتكىزۋگە دە قازىردەن باستاپ قۇل­شىنا تىلەك ءبىلدىرىپ وتىر. كەيبىر ەلدەر, ءتىپتى, تاپسىرىس تا بەرىپ قويىپتى. كەلەر جىلى مەدەۋدە دوپتى حوككەيدەن الەم چەم­پيو­ناتى دا جالاۋىن كوتەرمەكشى! ال بۇل دەگەن ەل بيۋدجەتىنە تۇسەتىن قىرۋار قارجى عوي. نە كەرەك, ازياداعا قاراپايىم قازاقتار مەن شەتەلدىك قوناقتار­دىڭ ءبارى ريزا دا, ريزا ەمەس تەك قا­نا ءوزىمىزدىڭ كەيبىر «ىشتەن شىققان شۇبار جىلاندار». قازاق تىرناق استىنان كىر ىزدەيتىندەردى «بالەقور» دەيدى. تۇيمەدەيدى تۇيەدەي ەتەتىندەردى «لاڭ», «داۋكەس» دەيدى. ەلىنىڭ, اعايىن-باۋىرلارىنىڭ قۋانىشىنا ورتاقتاسىپ, جاقسى ءسوزىن ايتقىسى كەلمەيتىندەرى «مىسىقتىلەۋ» دەيدى. مىنە, وسىلار قاراپايىم قازاقتار­دىڭ ساناسىنا قايداعى ءبىر «قىم­تانعان» ەلدەردىڭ كوشباسشىلارىن «ۇلتجاندى», «ەلجاندى» رەتىندە بيىكتەتىپ, ۇلگى قىلماققا اۋرە. قازاق حالقى اقىماق ەمەس, كىمنىڭ دوس, كىمنىڭ قاس, نەنىڭ جاقسى, نەنىڭ جامان ەكەنىن جاقسى ءبىلىپ وتىر. ەل ىشىنە ەنىپ جاتقان جاقسىلىقتى, جاڭالىقتى جاقتىرمايتىندار, مە­نىڭ باياعىداعى اتام سياقتى شالا ساۋاتتى بىرەۋ بولسا مەيلى عوي, جوق, ولار وزدەرىن ەشكىمنەن كەم ەمەسپىز دەپ سانايدى. «زيالىمىز», «ساياساتكەرمىز» دەيدى, اراسىندا «اقىنبىز», «جازۋشىمىز» دەپ كەۋدە قاعاتىن­دار دا ءجۇر. تاڭنان بۇرىن تۇراتىن, بۇقارادان بۇرىن ويلايتىن, عاجا­يىپتاردى عاسىردان بۇرىن كو­رە­تىندەرىمىز وسىلاي دەگەن سوڭ باسقا­لارعا نە جورىق!؟. تاۋەلسىزدىك العا­لى بەرگى جيىرما جىلدا نە جاقسى, نە جامان, كىمنىڭ دوس, كىمنىڭ قاس  ەكەنى سوندايلاردىڭ ساناسىنا ءالى جەتپەگەنىنە تاڭعالاسىڭ. الدە, ال­تى الاش پەن ءتۇبى ءبىر تۇركى جۇرتى­نىڭ اراسىنان قازاق ەلىنىڭ شارىق­تاپ وسكەنىن, قارىشتاپ وركەندەگەنىن كوڭىلدەرى شىنىمەن قالاماي ما؟!. «يت ۇرەدى, كەرۋەن كوشەدى». «قىز مۇراتى كەتۋ, جول مۇراتى جەتۋ». بۇدان تۇيەتىن وي –  يت­تەر­دىڭ مىندەتى ءۇرۋ ەكەن دە, كە­رۋەن­نىڭ مىندەتى ەشتەڭەگە الاڭداماستان العا قاراي قارىشتاپ جۇرە بەرۋ ەكەن. ال بۇگىندە قازاق كەرۋەنىنىڭ باعىتى دۇرىس, كوشى كولىكتى. ەندەشە, الەم چەمپيوناتتارى مەن وليمپيادا ويىندارىنىڭ الدىن­داعى التىندى ازيادامىز اقجول­تاي بولسىن, اعايىن! كوسەمالى ساتتىباي ۇلى.

دوپتى حوككەي

قازاقستان-موڭعوليا 16:2 جەكسەنبى. الماتىنىڭ حالقى ءتورت جىلدا ءبىر رەت بولاتىن دودانىڭ بۇگىن سوڭعى كۇنى ەكەنى ەستەرىنە ەندى تۇسكەندەي تاۋ جاققا اسىعىپتى. اعىلىپتى. تاۋعا قا­راي ىڭىرانعان اۆتوبۋستار جۇرت­تى تاسىپ ۇلگەرە الار ەمەس. – وتكەندە ءبىر رەت كورەيىن دەپ كەلىپ ەدىم. كەرەمەت ەكەن. بۇگىن ەلەگىزىپ ۇيدە وتىرا المادىم. كۇندە بىتپەيتىن شارۋا قايدا قاشار دەيسىڭ دەپ ءبارىن ەستەن شىعاردىم دا تاۋعا تارتىپ كەتتىم, – دەيدى كەيۋانا اۋزى-مۇرنىنان شىققان اۆتوبۋستا قاسىنداعى كەلىنشەككە سامبىرلاپ. ول دا قالىسپادى. – اناۋ راۋان دەگەن بالا عاجاپ ويىنشى ەكەن. قيمىلىنا, قولىن­داعى تاياقشاسىنا كوز ىلەسپەيدى. قازاقتاردىڭ حوككەي ويناعانىن كوپ كورمەيتىن ەدىك. ويپىر-اي, ءبارى ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەر... ەستىپ تۇرىپ رازى بولاسىڭ. قا­زاق­تىڭ كەيۋانالارى سپورتتى جاقسى كورسە, مىناۋ ازيادانىڭ جاستارعا بەرەتىنى كوپ بولعانى عوي. وتكەندە عانا قازاقتارعا 17:0 بولىپ ۇتىلىپ, قاقپا ماڭىنا جولاي الماي كەتكەن موڭعولدار بۇل جولى نامىسقا ءمىندى. قورعانىستى كۇشەيتىپ, شابۋىل جايىن ويلاس­تىر­دى. جۇدىرىق سىلتەسكەن ءسات­تەر دە بولدى. حوككەي دە­گەنىڭىز, ناعىز ەرلەردىڭ ويىنى عوي. بۇنى ءبىز شىعارعان جوقپىز. وسىن­داي ناقىل بار. جانكۇيەر­لەردىڭ ءجۇ­رە­گى­نەن ويىپ ورىن العان راۋان ەسالي بۇل جولى دا موڭعول قور­عاۋ­شى­لارىنىڭ اراسىنان بۇل­تىڭ-بۇل­تىڭ جول تاۋىپ, سىناپتاي سىر­عىپ ءجۇرىپ, 5 گول سوعىپ كەتتى. العاشقى ەكى ويىندا 18 گول سوققانى بار. ناعىز سۇرمەرگەن. بۇل جولى ۆلاديسلاۆ نو­ۆوجيلوۆ ءتورت, ەسكەندىر نۇعى­مانوۆ, نيكولاي شابالدين, پەتر گريۆانوۆ ەكى-ەكىدەن دوپ كىرگىزدى. بۇل ويىندى ەلباسىمىز دا ارنايى كەلىپ تاماشالادى. باقتيار تايجان, الماتى.

كونكي

جاڭا رەكوردتار استانادا الاۋى تۇتانعان اق ازياداداعى وتكەن جارىستار لەگى دە ءوز مارەسىنە جەتتى. سەنبى كۇنى بەس مىڭ مەترلىك قاشىقتىقتا ايەل­دەر اراسىنداعى جارىستار ءوتتى. سونىمەن اتالعان قاشىق­تىقتا جاپون قىزدارىنا تەڭ كەلەر ەشكىم بولمادى. ماساكو حوزۋمي 7 ءمينوت 09,23 سەكونت جىل­دامدىقپەن الدى­نا جان سالماي, ازيادانىڭ التى­نىن تالاسسىز الدى.  وسى باسەكە­دەن سوڭ ىلە ەرلەر اراسىنداعى ون مىڭ مەترلىك قاشىقتىقتاعى سايىس باس­تالىپ كەتتى. مۇندا دا, جان الىسىپ, جان بەرىسكەن قىزىقتى ساتتەر. بۇل جارىستا كورەيا سپورت­شىسى لي سەۋ حۋنعا تەڭ كەلەر سپورتشى تابىل­مادى. ونىڭ كور­سەتكىشى 13 ءمينوت 09,74 سەكونتتى قۇ­را­دى. كۇمىس جۇلدە دميتري بابەنكوعا بۇيىردى. جەكسەنبى كۇنگى, ياعني اق ازيا­دانىڭ مارەگە جەتەتىن كۇنى بولعان جارىستار دا ەشكىمدى بەيجاي قال­دىرمادى. سوڭعى تۇيەنىڭ جۇگى اۋىر دەگەندەي كونكيمەن سىر­عا­ناۋ­دىڭ بۇل كۇنى كومان­دا­لىق سىن­داعى جۇلدە ساراپقا سا­لىندى. مۇندا دا ەل نامىسىن تۋ ەتكەن جان­كۇيەر جۇرتشىلىق كوپ­تەپ جي­­نال­دى. ادەتتەگىدەي جارىس ءبىرىنشى ايەلدەر اراسىندا ءوتتى. بۇل سىندا جارىستىڭ باس ءجۇل­دەسىن وڭتۇستىك­كورەيالىق قىز­دار قانجى­عالارىنا بايلادى. بەلگىلەنگەن قا­شىق­تىقتى 3 ءمينوت 04,35 سە­كونتتە باعىندىر­عان ولار توپتىق سىندا توپ جارىپ, ازيا رەكوردىن جاڭارت­تى. كۇمىس مەدالمەن قىتايلىق قىزدار كۇپ­تەلسە, قولا جۇلدە يەلەرى بولىپ  جاپون ارۋلارى تانىلدى. كوماندالىق جارىستىڭ ەرلەر باسەكەسى جانكۇيەر قانىن قىز­دىرۋ­مەن بولدى. شىن مىقتىنى تاپ وسىنداي جارىستا تانۋعا بو­لات­ىنداي. بۇل تۇرعىدا جاپون جىگىتتەرىنە تەڭ كەلەر جامپوز شىق­پادى. ءۇش مىڭ ەكى ءجۇز مەترلىك مارە سى­زىعىن 3 ءمينوت 49,18 سەكونت ۋاقىتتا سىرعىپ وتكەن ولار توپ­تىق ونەر كورسەتۋ­دە قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ چەم­پيونى اتانىپ, جاڭا رەكوردتى ەنشىلەدى. ەكىنشى ورىن جاپون­دارمەن قۇي­رىق تىستەسىپ كەلگەن كورەيا ساڭ­لاقتارىنا بۇيىر­دى. ولار­دىڭ كور­سەتكىشى 3 ءمينوت 49,21 سەكونت. ال قولا جۇلدە قول­دا قال­دى. 3 ءمينوت 49,56 سەكونت كورسەت­كىشىمەن قۇرامىندا الەكساندر جي­گين, ارتەم بەلاۋسوۆ ءجا­نە دمي­تري بابەنكو سىندى ساڭ­لاق­تارى بار قازاقستان كومان­داسى باسەكەنىڭ ۇشتىگىن قورىتىن­دىلاپ, جەرلەستەرىنە جۇلدە سىيلادى. ءابدىراحمان قىدىربەك.

مانەرلەپ سىرعاناۋ

سايىستىڭ سوڭعى كءۇنى وتكەن سەنبىدە استانادا مانەرلەپ سىرعاناۋدان مەدالداردىڭ ءۇش جيىنتىعى ساراپقا سالىندى. ايەلدەر اراسىنداعى ەركىن باعدارلامادا 177,04 ۇپايدى ەنشىلەگەن جاپون سپورتشىسى مۋراكامي كاناكو ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ الدى. قارسىلاس تاعى ءبىر جاپون يماي حارۋكا 167,00 كورسەتكىشىمەن كۇمىستى ەنشىلەسە, كورەيالىق كۆاك مين دجونگ 147,95-پەن قولا جۇلدەگە يە بولدى. سايىستىڭ بۇل تۇرىنە ازيا ەلدەرىنەن 16 ۇمىتكەر قاتىستى. قازاقستان اتىنان كريستينا پريلەپكو 108,59 كورسەتكىشىمەن توعىزىن­شى ورىننان كورىنسە, مارينا شيشكينا 84,67 ۇپايمەن 14-ءشى ورىنعا جايعاستى. جۇپتار اراسىنداعى ەركىن باعدارلامانىڭ ەكى كەزەڭىنىڭ قورىتىندىسىندا 195,90 ۇپاي جيناعان قىتايلىق پانگ كينگ پەن توڭگ جيان جۇبى ازيا چەمپيونى اتاندى. قىتايلىق تاعى ءبىر جۇپ سۋي ۆەنجينگ پەن حان سونگ 177,54 ۇپايمەن كۇمىس جۇلدەگە يە بولدى. ال 143,04 ۇپاي جيناعان كورەي سپورتشىلارى ري جي حيانگ پەن تاە ۆون حيوك قولا جۇلدەنى قاناعات تۇتتى. جارىستىڭ مۇزدا ەركىن بيلەۋ تۇرىنە قاتىسقان بەس جۇپتىڭ ەكى كەزەڭ بويىنشا جيناعان ۇپايلارىنىڭ قورىتىندىسىندا 129,75 ۇپاي جيناعان قىتايلىق جۇپ سينتون حۋان مەن چجەن سيۋن التىن مەدالعا قول جەتكىزىپ, ازيا چەمپيونى اتاندى. ال ولاردان نەبارى 1,47 ۇپاي كەم, بارلىعى 128,28 ۇپايمەن اعالى-قارىنداس كەتي مەن كريس ريدتەرگە ەكىنشى ورىن بۇيىردى. قولا جۇلدەنى 127,50 ۇپاي كورسەتكىشىمەن تاعى ءبىر قىتايلىق جۇپ يۋ سياويان مەن ۆان چەن ەنشىلەدى. بۇل جارىستا قازاقستان اتىنان شىققان ۆيك­توريا كۋچەرەنكو مەن ۆيكتور ادونەۆ 102,74 ۇپايمەن ءتورتىنشى ورىنعا تابان تىرەدى. جۇلدىز ءبايدىلدا.

قارسىلاستاردىڭ مىقتىلىعىن مويىنداۋ كەرەك

4 اقپاننان ازيادانىڭ سوڭعى كۇندەرىنە دەيىن ەلور­داداعى رەسپۋبليكالىق ۆەلوترەكتە مانەرلەپ سىرعا­ناۋدان سپورتشىلار باق سىناسقانى بەلگىلى. مانەرلەپ سىرعا­ناۋدىڭ ىشىندە قىسقا بي تۇرىنەن قازاقستاننىڭ نامى­سىن كريستينا پريلەپكو مەن مارينا شيشكينا سىندى باتىل قىزدارىمىز قورعاعان بولاتىن. العاشقى ىرىكتەۋ اياقتالىپ, ارالىقتاعى ءۇزىلىس كەزىندە وسى ەكى سپورتشى­مىزبەن ازدى-كوپتى اڭگىمەلەسكەن ەدىك. – كريستينا, ءبىرىنشى سۇراعىمدى ساعان قويعىم كەلىپ تۇر. وسىدان شامالى ۋاقىت عانا بۇرىن ءوز ونەرىڭدى كورسەتكەن بولاتىنسىڭ. قازىر قانداي سەزىمدەسىڭ؟ – ارينە, العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ شىققاندا ءبىراز قوبالجۋدىڭ بولاتىنى زاڭدى. الايدا مەن كوبىنەسە سەنىمگە يەك ارتامىن. ويتكەنى, ادامدى جەڭىلىسكە ۇشىراتا­تىن دا وسى قوبالجۋ مەن ۇرەي عوي. مۇنداي ساتتەردە وعان كوڭىل اۋدارماعاندى, ءمان بەرمەگەندى باياعىدا-اق ۇيرەنىپ قالعان­مىن. ال ەندى جاڭا عانا مۇز ايدىنىندا كورسەتكەن ونەرىمە توقتالايىن. مەنىڭ كورسەتىلىمىم جامان شىققان جوق, بىراق سەكىرۋ كەزىندە تەپە-تەڭدىكتى ساقتاي الماي ءبىراز بالدى جوعالتىپ العانىم وزىمە ونشا ۇناماي تۇر. دەگەنمەن دە بار كۇشىمدى سالىپ تىرىستىم. قارسىلاستارىمنىڭ دا وسال ەمەس ەكەندىكتەرىن بايقاعان بولارسىزدار. – كوپتەگەن جاعداي دايىندىق جۇمىستارىنا بايلا­نىس­تى عوي. جارىسقا دايىندىقتارىڭ قالاي بولدى؟ – تەك ازيادا ەكەن دەپ دايىندالۋعا بولمايدى. سپورت­شىلاردىڭ كەز كەلگەن دايىندىق پەن جاتتىعۋ جۇمىستارى ەرەكشە ءبىر جاۋاپكەرشىلىككە تولى بولۋ كەرەك. سول سەبەپتى دە ءبىزدىڭ دايىندىعىمىز ناشار بولعان جوق. كۇن سايىن قايتالاپ, سىرعاناۋ ارەكەتتەرىن پىسىقتاپ جۇردىك. قازىر مەن 16-دامىن, ەسەپتەپ قاراسام سپورتتىڭ بۇل تۇرىمەن اينالىسقانىما دا 8 جىل بولىپ قالىپتى. وسى سەگىز جىلدىڭ ىشىندە جاز مەزگىلىنەن باسقا كۇندەردىڭ بارىندە جاتتىعۋلار جاساپ ءجۇردىم. – مارينا, ءوزىڭنىڭ جاڭا كورسەتكەن ونەرىڭە كوڭىلىڭ تولا ما؟ – ارينە تولادى. سىرعاناۋ بارىسىنداعى اينالىپ سەكىرۋ ارەكەتىن جاساعاندا اياقتىڭ يكەمىن دۇرىس كەلتىرمەگەننەن جىعىلىپ تۇسكەنىم بولماسا, قالعانىنىڭ ءبارى ءوز ويىمداعىداي شىقتى. ونىڭ ۇستىنە زالدا وتىرعان جانكۇيەرلەرىم مەنى دەمەپ, قولداۋ كورسەتىپ جاتسا مەن نەگە ءوز ونەرىمنەن ءلاززات الماسقا. جارىس بولعاننان كەيىن مۇنداي ساتسىزدىكتەر بولىپ تۇرادى. ءبىز ءالى جاسپىز, سوندىقتان بىزگە تاجىريبەلەر جيناقتاپ, بيىكتەردەن كورىنۋگە مۇمكىندىكتەر جەتەدى دەپ ويلايمىن. كريستينا: – سىرعاناۋ كەزىندە بي ارەكەتتەرىمەن بىرگە سەكىرۋ تۇرلەرى ۇلكەن ءرول اتقارادى. ياعني, سپورتشىنىڭ بيىمەن قوسا سەكىرۋ ادىستەرى نەعۇرلىم كۇردەلى ءارى جىلدام بولسا, سونىڭ بالى دا سوعۇرلىم جوعارى بولادى. سەكىرۋدىڭ دە وڭايلارى, قيىندارى بولادى. بالدىڭ ءبارى قيىندىققا بايلانىستى. مارينا: – جالپى, قىسقا بيلەۋدىڭ ەڭ ءبىر شەشۋشى ەلەمەنتى ول سەكىرۋ بولىپ تابىلعاندىقتان بي كەزىندەگى سپورتشىنىڭ سەكىرگەنى, سەكىرىپ قانا قويماي ونى جىل­دامدىقپەن ۇيلەستىرە السا, ءسوزسىز ول جوعارى بالل الاتىنى بەلگىلى. قارسىلاستارىمىزدىڭ ىشىندە جاپونداردىڭ ونەرلەرى مىقتى شىعىپ جاتىر, كورەيا دا وسال ەمەس ەكەندىكتەرىن كورسەتتى. ءبىزدىڭ ولاردان ۇيرەنەرىمىز وتە كوپ. اڭگىمەلەسكەن  اراي ۇيرەنىشبەكقىزى.

قىسقا دا نۇسقا

بيىلعى ازيادانىڭ باستى جاڭالىعى – قازاقستان قۇراما­سىنىڭ جەڭىپ العان 32 التىن مەدالى. قىسقى ويىنداردا جاپونيا قۇراماسى 1986 جىلى ساپپورودا وتكەن جارىستا ءوز ەلىنە 29 التىن جۇلدەنى سىيلاپ, وسى كەزگە دەيىن ەشكىمگە ازيادانىڭ وسىن­شاما مەدالىن جەڭىپ الۋعا ءمۇم­كىن­دىك بەرمەي كەلگەن بولاتىن. قىسقى ازيادا كەزىندە اس­تا­ناداعى «الاۋ كونكي تەبۋ» ستا­ديونىندا ازيانىڭ 9 رەكوردى جاڭارتىلدى. بۇل جەردە وتكەن ج­ا­رىستارعا