ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ارحەولوگيالىق زەرتحانا قىزمەتكەرلەرى مەن تاريح فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى سوڭعى جىلدارى ايەت وزەنى جاعاسىنان تابىلعان حالۆاي ەجەلگى قورىمىن قازۋ جۇمىستارىمەن اينالىسىپ ءجۇر. ارحەولوگتار مۇندا ءبىزدىڭ زامانىمىزدان ەكى مىڭ جىل بۇرىنعى ەجەلگى ادامدار قونىسى بولعان دەپ بىلەدى. ەڭ قىزىعى, قوستانايلىق ارحەولوگتار مۇندا ەجەلگى مەتاللۋرگتەر تۇرعان دەپ وتىر. سوڭعى جىلدارى قازبا جۇمىستارىندا قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسياسى ەجەلگى قونىستاردان مەتالل قورىتقاننان كەيىن قالاتىن قوج, پەشتىڭ تاستارىن, وشاق-ورلاردى تاپقان.
– وسىنداي ولجالارىمىزعا قاراپ, ءبىز قوستاناي وڭىرىندە ەجەلگى مەتاللۋرگتەر مەتالل قورىتقان دەگەن قورىتىندىعا كەلدىك. ءبىزدىڭ بۇل پىكىرىمىزبەن كەمبريدجدىك ارىپتەستەرىمىز دە كەلىسىپ وتىر. ءبىز تابىلعان قوجىر ۇلگىلەرىنىڭ حيميالىق قۇرامىن انىقتاۋ ءۇشىن ولاردى انگليا عالىمدارىنا جىبەرەتىن بولامىز. انگليالىق عالىمداردى ءبىزدىڭ جەردەن تابىلعان قوجىردىڭ حيميالىق قۇرامى قىزىقتىرادى. ولار قولا الۋ ءۇشىن مىسقا كۇشالا, قالايى, كرەمني قوسقان. «ولاردى قايدان العان, قانشا قوسقان؟» دەگەن ساۋالداردىڭ بارلىعى دا تەرەڭ تالداۋدى قاجەت ەتەدى, – دەيدى ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ارحەولوگيالىق زەرتحاناسىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى يرينا شەۆنينا.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسياسى بيىل ماۋسىم ايىنان بەرى رۋدنىي قالاسىنا جاقىن جەردەگى حالۆاي قورىمدارىنا كىرەتىن ورىنداردى قازدى. ارحەولوگتار ودان نەگىزىنەن كەراميكالىق قالدىقتار تاپتى.
– مۇنىڭ سىرتىندا تاعى ءبىر كۇل تولتىرىلعان ور-شۇڭقىر تاپتىق. بۇل دا وتكەن جىلدارعى قازبالار نەگىزىندە ايتىلعان پىكىرىمىزدى ناقتىلاي تۇسەدى دەپ ويلايمىن, – دەدى ارحەولوگ يرينا شەۆنينا بىزبەن حابارلاسقاندا. اتاقتى ارحايم تاريحي-ارحەولوگيالىق قورىعى قوستاناي وبلىسىنان الىس ەمەس, وڭتۇستىك ورالدا, ياعني جىتىقارا اۋدانىمەن شەكتەسەتىن چەليابى وبلىسىنىڭ برەدى اۋدانىندا جاتىر. رەسەيلىك عالىمدار سول جەردە قولا داۋىرىنە جاتاتىن ەجەلگى مەتالل قورىتۋ ءىسى باستالعان دەپ سانايدى.
يرينا شەۆنينانىڭ ايتۋىنشا, ارحەولوگتار حالۆايدان كەيىن تاعى دا قورىمداردى ىزدەستىرۋ جۇمىسىنا كىرىسەدى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي
ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ارحەولوگيالىق زەرتحانا قىزمەتكەرلەرى مەن تاريح فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى سوڭعى جىلدارى ايەت وزەنى جاعاسىنان تابىلعان حالۆاي ەجەلگى قورىمىن قازۋ جۇمىستارىمەن اينالىسىپ ءجۇر. ارحەولوگتار مۇندا ءبىزدىڭ زامانىمىزدان ەكى مىڭ جىل بۇرىنعى ەجەلگى ادامدار قونىسى بولعان دەپ بىلەدى. ەڭ قىزىعى, قوستانايلىق ارحەولوگتار مۇندا ەجەلگى مەتاللۋرگتەر تۇرعان دەپ وتىر. سوڭعى جىلدارى قازبا جۇمىستارىندا قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسياسى ەجەلگى قونىستاردان مەتالل قورىتقاننان كەيىن قالاتىن قوج, پەشتىڭ تاستارىن, وشاق-ورلاردى تاپقان.
– وسىنداي ولجالارىمىزعا قاراپ, ءبىز قوستاناي وڭىرىندە ەجەلگى مەتاللۋرگتەر مەتالل قورىتقان دەگەن قورىتىندىعا كەلدىك. ءبىزدىڭ بۇل پىكىرىمىزبەن كەمبريدجدىك ارىپتەستەرىمىز دە كەلىسىپ وتىر. ءبىز تابىلعان قوجىر ۇلگىلەرىنىڭ حيميالىق قۇرامىن انىقتاۋ ءۇشىن ولاردى انگليا عالىمدارىنا جىبەرەتىن بولامىز. انگليالىق عالىمداردى ءبىزدىڭ جەردەن تابىلعان قوجىردىڭ حيميالىق قۇرامى قىزىقتىرادى. ولار قولا الۋ ءۇشىن مىسقا كۇشالا, قالايى, كرەمني قوسقان. «ولاردى قايدان العان, قانشا قوسقان؟» دەگەن ساۋالداردىڭ بارلىعى دا تەرەڭ تالداۋدى قاجەت ەتەدى, – دەيدى ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ارحەولوگيالىق زەرتحاناسىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى يرينا شەۆنينا.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسياسى بيىل ماۋسىم ايىنان بەرى رۋدنىي قالاسىنا جاقىن جەردەگى حالۆاي قورىمدارىنا كىرەتىن ورىنداردى قازدى. ارحەولوگتار ودان نەگىزىنەن كەراميكالىق قالدىقتار تاپتى.
– مۇنىڭ سىرتىندا تاعى ءبىر كۇل تولتىرىلعان ور-شۇڭقىر تاپتىق. بۇل دا وتكەن جىلدارعى قازبالار نەگىزىندە ايتىلعان پىكىرىمىزدى ناقتىلاي تۇسەدى دەپ ويلايمىن, – دەدى ارحەولوگ يرينا شەۆنينا بىزبەن حابارلاسقاندا. اتاقتى ارحايم تاريحي-ارحەولوگيالىق قورىعى قوستاناي وبلىسىنان الىس ەمەس, وڭتۇستىك ورالدا, ياعني جىتىقارا اۋدانىمەن شەكتەسەتىن چەليابى وبلىسىنىڭ برەدى اۋدانىندا جاتىر. رەسەيلىك عالىمدار سول جەردە قولا داۋىرىنە جاتاتىن ەجەلگى مەتالل قورىتۋ ءىسى باستالعان دەپ سانايدى.
يرينا شەۆنينانىڭ ايتۋىنشا, ارحەولوگتار حالۆايدان كەيىن تاعى دا قورىمداردى ىزدەستىرۋ جۇمىسىنا كىرىسەدى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي
سوڭعى جاڭالىقتار
استانادا ءبىر كوشەدە كولىك قوزعالىسى ءىشىنارا شەكتەلەدى
ەلوردا • كەشە
الماتى وبلىسىندا 73 مايدانگەردىڭ ەسىمى كوشەلەرگە بەرىلگەن
وشپەس داڭق • كەشە
ورلوۆ شاحتاسىندا جۇمىسشى قازا تاپتى
وقيعا • كەشە
پرەزيدەنت بىرقاتار زاڭعا قول قويدى
پرەزيدەنت • كەشە
تۋعان جەر قۇرمەتىنەن قاناتتانىپ…
ادەبيەت • كەشە
1 شىلدەدەن باستاپ يپوتەكا كىمدەرگە بەرىلمەيدى؟
يپوتەكا • كەشە
