حات قورجىن

...قولداۋ كورسەتەدى رۋحاني ازىققا قامقورلىق بۇگىنگى تاڭدا تۇرمىسى تومەن وتباسىلارعا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا ەلىمىزدە سان ءتۇرلى شارا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانى بەلگىلى. وسىنداي جارقىن ىستەر اقجايىق اۋدانى­نىڭ العاباس اۋىلىندا دا از ەمەس. قولدان كەلگەن كومەككە ايانباۋدان, ساۋابى مول ىسكە اتسالىسۋدان مىسال جەتكىلىكتى. – اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتى, «قادەش» شارۋا قوجا­لىعىنىڭ مۇشەسى دارىن بوران­باەۆ تابىسى از اعايىنعا رۋحاني ازىقپەن قامقورلىق جاساۋ­دى ۇيعاردى, –دەيدى العا­باس اۋىلدىق وكرۋگى اكىمى اپپا­راتىنىڭ جەتەكشى مامانى ۇلبولسىن مۇقاناليەۆا. – ياعني, 7 وتباسىنى مەملەكەت­تىك ساياساتتى ناسيحاتتايتىن باستى باسىلىم – «ەگەمەن قازاقستانعا» جازىلىمدى حاتتاۋعا 25 مىڭ تەڭگە اقشا­سىن شىعاردى. اۋىل­داس­تارىن گازەت-جۋرنالعا جازدىرتۋ ءجو­نىندە جاناشىرلىق بارلىق جەردەگىدەي العاباستا دا از ەمەس. بولات قوسجان ۇلى  باتىس قازاقستان وبلىسى, اقجايىق اۋدانى  ...سەنىم ارتادى جول جوندەلسە دەيمىز 1991 جىلى سەمەي پوليگونى جابىلعان سوڭ, ابىرالى اۋدانى قايتا قۇرىلدى. ال 1992 جىلى ەلبا­سى بەكىتكەن «سەمەي يادرو­لىق سىناق پوليگونىنداعى يادرولىق سىناقتار سالدارىنان زارداپ شەككەن ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قورعاۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. بۇگىنگى تاڭدا ابىرالى جۇر­تى ۇكى­مەتتىڭ ءتۇرلى باع­دار­لاما­لارى­­نا بايلانىستى قابىلداعان جوبا­لاردىڭ كومەگىن كورىپ وتىر. دەسەك تە قازىرگى تاڭداعى ەڭ باس­تى دا وزەكتى ماسەلە جول دەر ەدىك. قاي­نار – سەمەي تاسجولى 280 شا­­قى­رىمدى قۇرايدى. ول رەسپۋب­ليكالىق دەڭگەيدەگى ەڭ ماڭىزدى كۇرە جولداردىڭ ءبىرى. سەمەي – قاينار تاسجولى ارقىلى 3 وب­لىستىڭ – شىعىس قازاقستان, قا­را­عاندى, پاۆلودار حالقى قا­رىم-قاتىناس جاسايدى. استانا مەن سەمەيگە وسى جەرمەن ءجۇرۋ كەزىندە ءتيىمدى بولعان. ونىڭ بويىندا اباي اۋدانىنا قاراستى سارجال, قىزىلتۋ اۋىلدارى, بۇرىنعى شۇبارتاۋ اۋدانىنىڭ اۋىلدارى مەن ابىرالى اۋدانىنا قاراستى التى اۋىل ورنالاسىپ, ءبىر-بىرىمەن وسى جول ارقىلى قاتىناس جاسايدى. وڭىردە تەمىرجول, اۋە قاتىناسى مەن سۋ قاتىناسى اۋەلدەن بولعان ەمەس. بارلىق تىرشىلىك, قارىم-قا­تى­­­ناس تىكەلەي وسى تاسجول ار­قى­لى جا­سالادى. بۇگىندە سەمەي-قاي­نار تاسجولى مۇلدەم جۇرۋگە جارام­سىز, سىن كوتەرمەيدى. وسى اتال­عان ءىس-شارا قولعا الىنسا, اۋىل تۇرعىندارى اتىنان الدىن-الا ري­زا­شىلىعىمىزدى بىلدىرەر ەدىك. نۇرقاسىم اجىتاەۆ شىعىس قازاقستان وبلىسى, قاينار اۋىلى  ...ۇلگى تۇتادى ءىستىڭ تەتىگى ەندى تابىلدى قاراسۋ اۋدانىنىڭ جەكە كاسىپ­كەرى اتانىپ ۇلگەرگەن جول­دى­باي وسۋپوۆ 15 جىلدىق ەڭبەك ءوتىلى بار اياق كيىم تىگۋ شەبەرى. ول بيزنەسمەن دەگەن مارتە­بەگە ەندى عانا بوي ۇيرەتۋدە. ويتكەنى, اياق كيىم جوندەۋگە ارنال­عان جەكە شەبەر­حانا­­سىن جاقىندا عانا اشقان. بۇعان دەيىن جولدىبايعا اۋىلداستارى تەلەفون شالۋ ار­قى­لى تاپسىرىس بەرەتىن, سودان كەيىن ول قوڭىراۋ كەلىپ تۇسكەن ۇيلەردى ارالاي ءجۇرىپ, ب ۇلىنگەن اياق كيىمدەردى ۇيىنە جيناپ الىپ كەلەدى. ونىڭ بۇل تالانتى اۋداندىق اكىمدىككە دە, كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا دا جەتتى. ءسويتىپ, قاراسۋدا اياق كيىم جوندەيتىن ءبىر دە ءبىر شەبەر­حانا بولماعاندىقتان, جولدى­بايعا وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا ۇسىنىس جاسالدى. ول «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا گرانتقا ءوتىنىش ءبىلدىرىپ, 660 مىڭ تەڭگە قاراجاتقا يە بولدى. ونى ول تىگىن ماشيناسى جانە باسقا دا قاجەتتى قۇ­رال-جاب­دىقتار ساتىپ الۋعا جۇمسادى. «قازىر دۇكەن عيماراتىنان ءبىر ءبول­مەنى جالعا الىپ وتىرمىن. ەندى كليەنتتەرگە ءوزىم بار­ماي­مىن, ولار ماعان كەلەدى. بۇ­دان ەل اياعى ازاي­عان جوق, جۇرت جاڭا شەبەرحانا با­رىن ءبىلىپ ال­عان, كۇنىنە 5-6 ادامنان كەلەدى. بۇل تا­بىسى جىل ون ەكى اي بويى ءتۇ­سىپ تۇراتىن ماماندىق», – دەي­دى جولدىباي وسۋپوۆ. اباي بولسىنوۆ قوستاناي وبلىسى  ...ريزاشىلىعىن جەتكىزەدى شيپاگەر شاپاعاتى جاقىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, سارىاعاش اۋدانى, دەربىسەك اۋىلىنداعى ءبىر ەمشى تۋرالى ەستىپ, بارىپ قايتتىم. ال­عاش­قى كۇندەرى ەمشى نۇرداۋلەت جۇما­دىلداەۆقا كۇمانمەن قاراپ, «مەن ءسىزدىڭ قولىڭىزدىڭ بيوتوگى بار ەكەنىنە سەنبەيمىن», دەپ اشىق ايتتىم. ەمشىنىڭ بۇل جونىندە ارنايى ديپلومى بار ەكەن. ايتسە دە مەنىڭ كوزىمدى جەتكىزبەك بولىپ ول ۇستەل ۇستىندەگى گرادۋسنيكتى قولىنا الىپ ەدى, بەس مينوتتەن كەيىن الگى گرادۋسنيكتىڭ جىلۋى 39-عا جەتتى. سوسىن قولىن باۋى­رىم­نىڭ تۇسىنا قويدى. قولى تي­گەن جەرى كادىمگىدەي ىسىپ, قىزا جونەلدى. ءومىر بويى پارتيا قى­زمەتىندە بولىپ, اتەيستىك ءتار­بيە العاندىقتان مۇنداي قۇبى­لىسقا ەش سەنبەيتىنمىن. ەمشى نۇرداۋلەتتىڭ بۇل قاسيەتى كۇمانىم­نىڭ ءبارىن جوق قىلدى. نۇرداۋلەتتىڭ تاعى ءبىر قاسيەتى وتە سابىرلى, اسىقپايدى. ول ءبىر رۋح­تىڭ جەلەپ-جەبەپ, تىلسىم كۇش­كە يە بولاتىنىن, ەركى­نەن تىس ارە­كەتكە بارمايتىنىن, ءبا­رىن تەك ايان ءبىلدىرۋ ارقىلى ورىن­دايتىنىن ايتادى. قازىر سوناۋ قوستاناي, اقمولا, الماتى, جام­بىل وبلىستارىنان كورشى وزبەك­ستان, قاراقالپاقستان ەل­دەرى­نەن كەلىپ ەمدەلۋشىلەر بار. ءوزىم ەمدەلگەن ءبىر ايدىڭ ىشىندە 17 كىسى­نىڭ ءار­تۇرلى كەسەلىنەن جازىلىپ, ۇيلەرىنە ك ۇلىپ-ويناپ قاي­تىپ بارا جاتقانىن كورىپ, نۇر­داۋلەت ەمشىگە دەگەن سەنىمىم بەكي ءتۇستى. سارىاعاش اۋدانى, قارا­بۇلاق اۋىلىنىڭ تۇرعىنى سالاۆار ابدىحالىققىزىنىڭ سال بوپ قالعانىنا ءبىراز جىلدىڭ ءجۇزى بولعان ەكەن, 20 كۇن ەم العان ول ۇيىنە ءبىر تاياققا سۇيەنىپ, ءوز اياعىمەن قايتتى. وسى حاتتى نۇر­داۋلەت ەمشىنىڭ شاپاعاتىن كور­گەن جان رەتىندە باسقالارعا دا شي­پاسى تيە بەرسىن دەگەن نيەتپەن جازىپ وتىرمىن. «اۋرۋدى بەرگەن اللا ەمىن دە بەرەدى», دەگەن. لايىم وسى ءسوز ومىردەن ءوز كورىنىسىن تاپسىن. قامباربەك ىڭكاربەك ۇلى, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى جامبىل وبلىسى  ...ءسۇيسىنىس بىلدىرەدى بالالار «اقبوبەكتە» قاۋىشتى قارعالى وزەنىن اقتوبە قالا­سى­نىڭ تۇرعىندارى ماقتانىش تۇتا­دى. قالامەن ىرگەلەس اعىپ جات­ق­ان وزەن ماڭى جانعا جايلى, تابي­عاتى كوركەم ەرەكشە جەر. وسى ءبىر تۇمسا تابيعات اياسىندا «اقبوبەك» بالالار دەمالىس لاگەرى ورنالاسقان. جازدىڭ باستالۋىن كۇتكەن  بالالار سوندا بارۋعا اسىعادى. ولار ءۇشىن ەڭ قىزىقتى دا دۋماندى شاق ەندى باستالعانداي. ءبىر-بىرىمەن جاقىن تانىسىپ, دوس­تاسىپ تا ۇلگەرگەن. لاگەر اۋلاسى مۇنتازداي تاپ-تازا, جاسىل جەلەك جايقالىپ تۇر. بۇل جەردە قا­لا­نىڭ ادامدى مەزى ەتەر ۋ-شۋى­نان الىستاپ, جۇتقان ءبىر جۇتىم اۋانىڭ دا بالداي ءتاتتى ءدامىن سەزىنگەندەي بولاسىڭ. لاگەردىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا بالالاردىڭ اتا-انالارى دا كوپ جينالدى. جينالعاندار الدىندا بالالار مەن ولاردىڭ تالىمگەرلەرى ءوز ونەر­لەرىن كورسەتىپ, ءتۇرلى ويىندار وتكىزدى. ادەمى اۋەن ىرعا­عىن­دا تالىمگەرلەر دە بي بيلەپ بەردى. كىشكەنتاي بالۋاندار ءوز ونەر­لەرىن كورسەتسە,  پاركتىڭ نۇس­قاۋ­­شىلارى شەبەرلىك سىنىبىن ءوت­كىزىپ كوپشىلىكتى ءتانتى ەتتى. ءان مەن جىرعا, بيگە تولى وتكەن لاگەر­دىڭ العاشقى ماۋسىمىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى دەمالۋعا كەلگەن بالا­لار­دىڭ ەسىندە ۇزاق ۋاقىت بويى ساقتالىپ قالاتىنداي اسەرلى ءوتتى. يرينا قوسپاعانبەتوۆا اقتوبە وبلىسى