اۋەدەگى «جىبەك جولى»

مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەس ينستيتۋتتىق رەفورماسىن جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان 100 ناقتى قادامدا «ەير استانا حالىقارالىق باعىتتارعا ىڭعايلاستىرىلادى جانە الەمنىڭ نەگىزگى قارجى ورتالىقتارىنا (نيۋ-يورك, توكيو, سينگاپۋر) جاڭا باعىتتار اشادى. «ەير استانانىڭ دامۋى «قتج»-نىڭ بولاشاق مارشرۋتتاردى دامىتۋ جونىندەگى جوسپارىمەن ۇيلەستىرىلەدى, بۇل جۇكتەردى جەتكىزۋ قۇنىن ەكى ەسەدەن استام تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ اتاپ كورسەتىلگەن. ەكسپو-2017 حالىقارالىق ما­مانداندىرىلعان كورمەسىنە دا­يىندالۋ ماقساتىندا, سونىمەن قاتار «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭ­بەرىندە, 2015 جىلى جالپى اۋدانى 47 000 ش.م. جاڭا جولاۋشىلار تەر­­مينالىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. قۇرىلىس اياقتالعاننان كەيىن  اۋەجايدىڭ وتكىزۋ قابىلەتتىلىگى جىلىنا 7 ملن. جولاۋشىدان استام مەجەگە جەتەدى. قاربالاس ساعاتتارىندا رەيستەردى كۇتۋ زالدارىنا ءبىر ۋاقىتتا 2525 جولاۋشىعا دەيىن سىيعىزۋعا مۇمكىندىك بولادى. 2015 جىلى پەرروندى اۋقىمدى قايتا جاڭارتۋ ءجۇر­گىزىلدى, جاڭا بيزنەس تەرمينالى قولدانىسقا ەنگىزىلدى. استانا قالاسىنىڭ حالىقارالىق اۋەجايى وندىرىستىك كورسەتكىشتەر بويىنشا قازاقستاننىڭ ەكىنشى باستى اۋەجايى بولىپ تابىلادى. ەلوردانى استانا قالاسىنا كوشىرگەن ساتتەن باستاپ, قالامىز قازاقستان­نىڭ قارجىلىق جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدان دامىعان ورتالىعىنا اينالدى. بۇل شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ ايتارلىقتاي قى­زىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىر. ەۋر­ازيالىق ماتەريكتىڭ ورتالىعىندا ورنالاسقان  استانا  قالاسىنىڭ ءساتتى گەوگرافيالىق ورنالاسۋى وڭتۇستىك-شىعىس ازيا مەن باتىس ەۋروپانى بايلانىستىرا وتىرىپ, ترانزيتتىك جانە ترانسفەرتتىك تاسىمالداۋلار سالاسىنداعى اۆياتسيا­نى دامىتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. اۋە كەمەلەرىنىڭ بارلىق ءتۇر­لەرىنە قىزمەت كورسەتۋگە ارنالعان جوعارى دامىتىلعان تەحنيكالىق بازا­نىڭ بولۋى, استانا قالاسىنىڭ قازىرگى ۋاقىتتا بار مارتەبەسى جانە بىرەگەي گەوساياسي ورنالاسقان ورنى, مەملەكەتتىڭ ساياسي تۇراقتىلىعى ماڭىزى زور فاكتورلار بولىپ تابىلادى. وسىنىڭ ءبارى اتالعان بيزنەس ءتۇرىن تولىققاندى دامىتۋعا مۇمكىندىك  بەرەدى. قازىرگى ۋاقىتتا ءىرى الەمدىك اۋە­­كوم­پا­­نيالارى امەريكا, تا­ياۋ شىعىس ەلدەرى, ەۋروپا مەن وڭتۇستىك-شىعىس ازيا ەلدەرىنىڭ اراسىندا قۇرلىقارالىق تاسىمالداۋلاردى ورىنداي وتىرىپ, استانا قالاسىنىڭ اۋەجايىنا ءىرى ۇشاقتاردى قوندىرۋدى جۇزەگە اسىرادى. اۋەجاي Air Astana, Etihad, Asiana Airlines, flydubai, Aeroflot, Lufthansa, KLM, Turkish Airlines, Russia, SCAT, Uzbekiston Hava Yollary سياقتى جانە باسقا دا اۋەكومپانيالارىنا قىزمەت كورسەتەدى. ولار كۇن سا­يىن قازاقستان بويىنشا 15 باعىتتا جانە تاياۋ جانە الىس شەتەلدەرگە 26 باعىتتا تۇراقتى جولاۋشىلار رەيسىن جۇزەگە اسىرادى. قازاقستان اۋەجايلارى وندىرىستىك كورسەتكىشتەرىنىڭ جالپى كولەمىنىڭ ستاتيستيكالىق دەرەكتەرىنە سايكەس, 2015 جىلى استانا قالاسىنىڭ اۋە­جايى رەيستەردىڭ 15 پايىزىنا, جولاۋشىلاردىڭ 25 پايىزىنا جانە جۇك اعىنىنىڭ 10 پايىزىنا قىزمەت كورسەتتى. ۇشاقتاردىڭ ۇشۋ سانى ورتاشا ەسەپپەن تاۋلىگىنە 70 رەيستى, جولاۋشىلار اعىنى 9000 جولاۋشىنى قۇرادى. سۇرانىسقا يە انتاليا, پاريج, تبيليسي, سەۋل دۋباي سياقتى تانىمال باعىتتاردىڭ اشىلۋى 2015 جىلى 2014 جىلمەن سالىستىرعاندا جولاۋشىلار اعىنىن 13 پايىزعا ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەردى. ناقتىراق ايت­قان­دا, سايكەسىنشە 3 347 400 جانە 2 904 287 جولاۋشى. نارىقتا QAZAQ Air قازاقستاندىق تاسىمالداۋشىسىنىڭ پايدا بولۋى ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى ءوڭىرىنىڭ حالقى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسادى. سونىمەن قاتار, «قتج» ۇك» اق بىرلەسە وتى­رىپ جۇك ينتەرمودالدى حاب-ىن دامىتۋ جانە جۇك اينالىمىن ۇلعايتۋ ماقساتىندا, جۇك تاسىمالداۋشىلارىن تارتۋ جانە دامىتۋعا باسىمدىلىق بەرىلدى. وسىنىڭ ارقاسىندا استانا قا­لا­سى حالىقارالىق اۋەجايىنىڭ ودان ءارى دامۋعا جانە جاڭارۋعا, ال كوم­پانيالاردىڭ قارجىنى جانە تەحنيكالىق قۇرالداردى ۇنەمدەي, ودان دا كوپ جولاۋشىلار مەن جۇكتەردى تاسىمالداي وتىرىپ, ۇشۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىگى مول. اۋەجاي ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ حاب-ى رە­تىندە دامي وتىرىپ, ءوزىنىڭ العا قويعان ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىنە قول جەتكىزۋگە تالپىنۋدا. سوڭعى جىلدارى استانا اۋەجايى كوپتەگەن وڭ وزگەرىستەرگە قول جەت­كىزدى. جىل سايىن جولاۋشىلار اعىنىنىڭ كوبەيۋىن ەسكەرە وتىرىپ, بورت ءمازىرى كەشەنىن كەڭەيتۋ جانە ازىق-ت ۇلىك ءونىم تۇرلەرىن كوبەيتۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداپ وتىر. وسىعان بايلانىستى 2015 جىلى جاڭا بورت تاماعى تسەحى پايدالانۋعا ەنگىزىلدى. تاماقتانۋ ساپاسىن جانە الەمدىك ستاندارتتارعا سايكەستىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن بورت تاماعىن ءوندىرۋ سالاسىندا الەمدىك پروۆايدەر – Gate Gourmet كومپانياسىن تارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. Gate Gourmet كومپانيا­سى تسيۋريح قالاسىندا (شۆەيتساريا) ءوز قىزمەتىن تولىق ۇيلەستىرە وتىرىپ, 28 ەلدە جانە الەم بويىنشا 120 اۋەجايدا قىزمەت كورسەتەدى. 2015 جىلعى قازاننان باستاپ اس­تانا اۋەجايىندا بورت تاماعى ءمازىرىن جاقسارتۋ جانە قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى جاساسقان كەلىسىم نەگىزىندە Gate Gourmet كومپانياسى وندىرىستىك پروتسەستى ارتتىرۋ ءۇشىن بىرقاتار ءىس-شارالار وتكىزدى: تاۋلىگىنە بورت تاماعىن ءوندىرۋ 6000 جيىنتىققا دەيىن ارتتى, ناسسر جانە Gate Opex ساپا ستاندارتىنىڭ سەرتيفيكاتى الىندى. اۋەكومپانياسى استانا اۋەجايىنىڭ كليەنتى بولا وتىرىپ, Gate Gourmet كومپانياسىنىڭ جوعارى بىلىكتى ماماندارىمەن بىرلەسە وتىرىپ, اس ءمازىرىن ازىرلەۋ مۇمكىندىگى بار. سونىمەن قاتار, بۇرىن بورت تاماعى تسەحىندا قىزمەتىن جۇزەگە اسىرعان قىزمەتكەرلەر,  كا­سىبي دەڭگەيىن ارتتىرۋدا, سونداي-اق حالىقارالىق كومپانيادا جۇمىس تاجىريبەسىن جيناقتاۋدىڭ تاپتىرماس مۇمكىندىگىنە يە بولىپ وتىر. اۋەجاي سەرىكتەسىن تاڭداعان كەز­دەگى ەڭ ماڭىزدى تالاپتاردىڭ ءبىرى اۆياتسيالىق قاۋىپسىزدىكتىڭ جوعارى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋ بولاتىن. قازىرگى ۋاقىتتا استانا حالىقارالىق اۋەجايىندا يكاو حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس قاۋىپسىزدىكتى كوپ ساتىلى باقىلاۋ قاعيداتى قول­دانىلادى. اۋەجايدىڭ جالپى اۋماعى بويىنشا بەينەباقىلاۋدىڭ كومپيۋتەرلىك جۇيەسى قوسىلعان. بارلىق باقىلاۋ-وتكىزۋ پۋنكتى, جولاۋشىلار تەرمينالى قول جۇگىن, جولاۋشىلاردى, جۇكتى, پوشتانى, سونداي-اق بورت تاماعىن تەكسەرۋگە ارنالعان جاڭا جوعارى تەحنولوگيامەن جاسالعان تەكسەرۋ قوندىرعىلارىمەن جابدىقتالعان. جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋ, پەرروندا قىزمەت كورسەتۋ, جۇكتى وڭدەۋ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە اس­تانا حالىقارالىق اۋەجايىنا حا­لىقارالىق ستاندارتتاردى ەنگىزۋ, بىرلەسكەن قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن شۆەيتساريالىق Swissport Inter­national كومپانياسى تارتىلعان بولاتىن. الەمدىك پروۆايدەر Swissport ءوز قىزمەتىن 5 قۇرلىقتاعى 45 ەلدە جۇزەگە اسىرادى جانە الەمنىڭ 265 ۇزدىك اۋەجايلارىندا ەنگىزگەن. جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»