ريم – ادامزات تاريحىندا, وركەنيەت دامۋىندا ورنى بار قالا. «بارلىق جول ريمگە اپارادى» دەگەن بۇرىننان قالعان ءسوز دە بار. تالاي تاريحتىڭ كۋاسى بولعان. ونى باسقارعاندار دا تاريحتا قالعان. بىراق بۇعان دەيىن ونى ايەل قايراتكەر باسقارماعان ەكەن. ەندى باسقارادى – 37 جاستاعى زاڭگەر ۆيردجينيا رادجي قالا مەرى بولىپ سايلاندى.
ءسىرا, مۇنى ەشكىم كۇتپەگەندەي. سايلاۋعا تۇسكەن قالانىڭ بۇرىنعى مەرى روبەرتو دجاكەتتي دە, ونى قولداعان بيلىكتەگى يتاليا دەموكراتيالىق پارتياسى دا ءدال وسىلاي بولادى دەپ ويلاماعان سياقتى. بۇرىنعى مەر جاڭا مەردى قۇتتىقتادى. ءوز جەڭىلىسىن مويىندادى. مويىنداماسقا ءاددى جوق – جاڭا مەرگە ريمدىكتەر ەكى ەسە ارتىق داۋىس بەردى.
بۇل, ارينە, تەك دجاكەتتيدىڭ عانا جەڭىلىسى ەمەس, بيلىكتەگى دەموكراتيالىق پارتيانىڭ جەڭىلىسى, ءتىپتى, ونى سول بيلىكتەگى پارتيانىڭ سەركەسى پرەمەر-مينيستر ماتتەو رەنتسيگە دە اپارىپ تىرەۋگە بولار ەدى. ءارينە, بۇل پارلامەنت سايلاۋى ەمەس, مۋنيتسيپيالدىق سايلاۋ. سويتسە دە مۋنيتسيپيالدىق 20 قۇرىلىمنىڭ 19-ىندا جەڭىلگەن پارتيا ەرتەڭ پارلامەنت سايلاۋىندا جەڭىسكە جەتۋى ەكىتالاي.
سوندا جەڭگەن كىم؟ ساياسي كۇشتەردىڭ الدىنا شىققان كىم؟ بۇل ءوزى سىرتتاعىلارعا بەيمالىمدەۋ كۇش. «بەس جۇلدىز» قوزعالىسى دەگەندى ءبىراز ادام بىلە دە قويماۋى مۇمكىن. ونى وسىدان جەتى جىل بۇرىن كوميك جانە اكتەر بەپپي گريللو قۇرعان. جانە جەدەل تانىمال بولدى. بىلتىرعى جىلى پارلامەنت سايلاۋىندا ءۇشىنشى ورىن الىپ, ايدى اسپانعا شىعارسا, بۇگىنگى جەڭىستەرى ءتىپتى تالايدى ەسىنەن تاندىرارلىق. پارلامەنت سايلاۋى بۇگىن وتسە, بار بيلىك وسىلاردىڭ قولىنا كوشۋى مۇمكىن-اۋ دەرسىڭ.
جۇرت كوميك بەپپي گريللونىڭ ويىنىن جاقسى كورگەنمەن, بۇل جولى ونىڭ باعدارلاماسىنا قاراعانى انىق. ەلدە, باسقا جەردەگىدەي, جەمقورلىق, جۇمىسسىزدىق ەتەك العان. وعان ميگرانتتار تاسقىنى كەلىپ قوسىلدى. قازىرگى بيلىك دارمەنسىز. «بەس جۇلدىز» قوزعالىسى جوندەيمىز دەيدى. حالىقتىڭ سەنبەسكە لاجى جوق. ەڭ بولماسا, بۇلاردى دا ءبىر بايقاپ كورەيىك دەپ وتىر.
ريمدەي ۇلى قالادا جەڭىسكە جەتۋدى استە دە كەزدەيسوقتىق دەۋگە بولمايدى. مۇندا ەلدىڭ قايماعى تۇرادى. ولار ءوز ارەكەتىنە ەسەپ بەرەدى. بۇل جەڭىستى «بەس جۇلدىزدىڭ» كوسەمى بەپپي گريللو دا, جاڭا مەر ۆيردجينيا رادجي دە تاريحي دەسە, ول استە اسىرىپ ايتقاندىق ەمەس, شىندىعى سولاي. ءتىپتى, دۇرىس بولعاندا دا, بۇرىس بولعاندا دا سولاي. حالىق وزگەرىستى تاڭداپ وتىر. رادجي ەڭ الدىمەن قارجىنىڭ قالاي جۇمسالاتىنىن حالىققا اشىپ كورسەتسەم دەيدى. دەمەك, جەمقورلىق جاسىرىنا المايدى.
ءبىر تاڭدانارلىعى – ەلدىڭ تاعى ءبىر ۇلكەن قالاسى تۋريندە دە ايەل ازامات جەڭىسكە جەتتى. چيارا اپەنندينو دا «بەس جۇلدىزدىڭ» وكىلى. جۇرتتىڭ بۇل قوزعالىسقا ىقىلاسى جايدان-جاي ەمەس-اۋ دەيسىڭ. كۇنى كەشە لوندوننىڭ مەرى بولىپ, مۇسىلمان ساديك حان سايلانعاندا, وسى «بەس جۇلدىزدىڭ» كوسەمى كوميك گريللو جاڭا مەردىڭ ۆەستمينيسترلىك الدىندا ءوزىن ءوزى قاشان جارىپ جىبەرۋىن كۇتىپ ءجۇرمىن دەپ ازىلدەگەن ەدى. ساديك حان ايتا السا, جاۋاپ ءازىلدىڭ دە رەتى كەلىپ-اق تۇر. لوندونعا مۇسىلمان باسشى بولعاننان ريمدە ايەل ازاماتتىڭ تىزگىن ۇستاۋى كەم ەمەس.
نيكاراگۋاعا تانكتەر نەگە كەرەك؟
رەسەيدىڭ سوناۋ ورتالىق امەريكاداعى شاعىن عانا كەدەي ەل – نيكاراگۋاعا 50 تانك ساتقىسى كەلەتىنى تۋرالى قازىر ساراپشىلار, ساياساتشىلار كوپ اڭگىمە ايتىپ جاتىر. بىرەۋلەر ودان لاتىن امەريكاسىنىڭ ەلدەرى قاۋىپتەنەدى دەسە, ەكىنشىلەرى ونى نيكاراگۋانىڭ ىشكى جاعدايىنا اپارىپ تىرەيدى. ماسكەۋ بۇل ەلدى ءوزىنىڭ اسكەري بازاسىنا اينالدىرماق دەيتىندەر دە بار. بارلىق پىكىرلەر دە نەگىزسىز ەمەس.
سول اسكەري تەحنيكانى نيكاراگۋا بيىل جانە كەلەسى جىلدىڭ باسىندا تولىق الاتىن كورىنەدى. وعان 80 ميلليون دوللار قارجى جۇمساماق. نيكاراگۋا ءۇشىن ول از ەمەس, بۇكىل 2015 جىلدىڭ اسكەرگە جۇمسار شىعىنىنا تەڭ. سونشا شىعىندانىپ نە كەرەگى بار ەدى دەگەنگە, بۇل ەلدە ىشكى جاعداي دا ءماز ەمەس, پرەزيدەنت دانيەل ورتەگا اسكەريلەرگە ارقا سۇيەيدى. ولارعا قارۋ-جاراق اپەرىپ, كوڭىلىن دەمدەمەسە بولمايدى. ونىڭ ۇستىنە, ءبىر ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, بۇل ەلدە ورتەگا باس بيزنەسمەن سانالادى ەكەن, قارۋ ساۋداسىنان ونىڭ قالتاسىنا تۇسەتىنى دە بولۋى كەرەك.
باسقالاردىڭ سول تانكتەردەن قاۋىپتەنۋى دەگەندە, بۇل الدىمەن كورشى كوستا-ريكاعا قاتىستى. وسىناۋ نيكاراگۋادان دا شاعىنداۋ ەل ودان شىن سەسكەنەدى. بۇرىن دا ونىڭ ءبىراز قوقاڭداۋىن كورگەن. سودان ولاردىڭ ءبىراز تانك الماق ويىن بىلگەندە, رەسمي تۇردە باسقالارعا دا ەستىرتە قارسىلىق مالىمدەمە دە جاسادى. ايتپەسە, وسىناۋ ەسكى-قۇسقى تانكتەرمەن نيكاراگۋانىڭ باسقا لاتىن امەريكاسى ەلدەرىنە قاۋىپ ءتوندىرۋى دە كوڭىلگە قونا بەرمەيدى. ونىڭ ۇستىنە, بۇل ەلدەر امەريكا مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا دا مۇشە, ياعني وداقتاستار. ولاردىڭ ءبىر-بىرىمەن سوعىسىپ جاتۋىنا جول بەرىلە قويماس.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنە قاراعاندا, ماسكەۋ بۇل ەلگە وڭعان تەحنيكاسىن بەرە قويماق ەمەس, وزدەرىندە قولدانۋدان قالعان, بۇدان وتىز جىلداي بۇرىن جوندەلگەن ت72ب1 تانكتەرى كورىنەدى. بوس جاتپاي اقشاعا اينالعانى ءوز الدىنا, نيكاراگۋاداي ەلگە ونىڭ جاراپ تا قالۋى مۇمكىن. ەڭ باستىسى – ەكى ەل اراسىندا اسكەري بايلانىسقا قىزمەت ەتەدى. ال مۇنداي بايلانىس رەسەيگە قاجەت-اق. ناتو ءوز اسكەرىن پريبالتيكا ەلدەرىنە اپارعاندا, اقش-تىڭ ىرگەسىندەگى نيكاراگۋا ونىڭ اسكەر بازاسىنا اينالسا, ويىنداعىسىنىڭ جۇزەگە اسقانى.
بۇرىن ماسكەۋ وسى وڭىردەگى ۇلكەن تىرەگى رەتىندە ۆەنەسۋەلاعا كوپ ءۇمىت ارتسا, قازىر ولار ءوز باس قايعىسىمەن الەك. ال نيكاراگۋا ونىڭ ورنىن تولتىرماعانمەن, ايتەۋىر جوقتان جاقسى. بۇل ەل جاڭا قارۋمەن جاراقتالىپ, ۇلكەن كۇشكە اينالماسى انىق. ونىڭ وسىندا قارۋ ورنالاستىرۋعا جاراعانى دا جەتكىلىكتى.
تاۋەلسىز اسكەري ساراپشى پاۆەل فولگەنگاۋەر حالىقتىڭ پرەزيدەنت ورتەگانىڭ ۇكىمەتىنە سەنىمى ازداۋ, بۇل دا ۆەنەسۋەلانىڭ جولىن قۇشۋى مۇمكىن دەيدى. سوندا دا ماسكەۋ كوپ نارسە جوعالتا قويمايدى دەيدى ساراپشى. ازىن-اۋلاق ەسكى قارۋ قايدا قالماي جاتىر.
جۇرتتىڭ اڭگىمەسىنە ارقاۋ بولعان تانكتەردىڭ ءمانىسى وسىنداي.
ماماديار جاقىپ, جۋرناليست
